راهبردهای آموزش در علوم پزشکی
سال:1402 | دوره:16 | شماره:6 |تعداد مقالات:10

1آموزش به عنوان یکی از توانمند ترین ابزار برای پیشرفت انسان در همه ابعاد اجتماعی˛ اقتصادی ˛ علمی و فرهنگی مطرح می شود و آموزش علوم از کهن ترین دانش­هایی است که همواره مورد توجه بشر بوده و اهمیت بسزایی در زندگی بشر ایفا می کند .از این رو، پژوهش با هدف طراحی الگوی مطلوب برنامه درسی آموزش شیمی  بر اساس رویکرد آموزش مبتنی بر پژوهش (IBSE) انجام یافته است. روش ها:روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی متوالی بود. شرکت کنندگان  پژوهش در بخش کیفی و  کمی، اساتید برنامه ریزی درسی و شیمی دانشگاه تبریز و معلمان شیمی نواحی پنجگانه تبریز بودند که در بخش کیفی با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و حجم آن با توجه به ماهیت پژوهش کیفی تا اشباع نظری داده ها ادامه یافت. در بخش کمی نمونه گیری به صورت در دسترس از بین اساتید برنامه ریزی درسی و شیمی انجام گرفت. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی، مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته و در بخش کمی پرسشنامه محقق ساخته مستخرج از بخش کیفی بود. روایی پژوهش  از نوع روایی درونی بود که آنالیز داده ها توسط سه نویسنده مقاله به منظور بازسازی حقایق انجام گردید. برای افزایش پایایی، مصاحبه با رعایت شرایط مصاحبه به دور از سوگیری انجام گرفت. تجزیه تحلیل داده ها از طریق تحلیل محتوای متن مصاحبه با رویکرد کیفی، ضمن استفاده از روش کدگذاری باز و محوری انجام و با نتایج یافته های سنتز پژوهی تلفیق شد. یافته ها: الگوی مطلوب  بر اساس رویکرد IBSE  بر مبنای الگوی کلاین طراحی  و ویژگی  عناصر آن تعیین شد. در بخش کمی پژوهش بررسی الگوی پیشنهادی با کسب میانگین نتایج بالاتر از میانگین جامعه نشان داد الگوی ارائه شده از اعتبار بالایی برخوردار است. نتیجه گیری: با توجه به یافته ها  آموزش شیمی با رویکرد IBSE نقش مثبتی در پیشرفت  یادگیری˓ خلاقیت˓  حل مسئله و تفکر یادگیرندگان دارد.

1مقدمه: توجه کافی به شیوه زندگی دانشجویان و ارتقای آن در ساخت آینده کشور یک ضرورت است؛ لذا پژوهش حاضر با هدف تدوین بسته آموزشی ارتقاء سبک زندگی دانشجویان و اثربخشی آن بر خودراهبری در یادگیری انجام شد. روش کار: پژوهش حاضر ترکیبی و  بر مبنای طرح اکتشافی متوالی - مدل تدوین طبقه بندی بود. برای تدوین بسته آموزشی، از واحد کلمه/نماد و مضمون در تحلیل محتوا استفاده شد. جامعه آماری در بخش کیفی، اعضای هیات علمی دانشگاه بودند که به طور هدفمند و  بر اساس شاخص های خبرگی دوازده نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور بررسی تأثیر بسته آموزشی بر یادگیری خودراهبر، 34 دانشجو به روش نمونه گیری داوطلبانه در سال تحصیلی1400-1399، انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش در نه جلسه ی 60 دقیقه ای مورد آموزش قرار گرفتند. داده های به دست آمده از آزمون خودراهبری در یادگیری فیشر و همکاران (2001Fisher & et al, ) با استفاده از روش تحلیل کواریانس تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: بر اساس یافته ها، 54 عامل در سه مقوله قابلیت های ذهنی، فردی و اجتماعی شناسایی و طبقه بندی شدند و از طریق یک چارچوب شبکه ای به عنوان بسته آموزشی ارائه گردید. همچنین، آموزش بسته ارتقاء سبک زندگی توانسته است در بهبود یادگیری خودراهبر دانشجویان (خودمدیریتی، خودکنترلی و رغبت به یادگیری) به طور معناداری موثر واقع شود. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش در مجموع اثربخشی بسته آموزشی ارتقاء سبک زندگی بر خودراهبری در یادگیری دانشجویان را تایید کرد.

1مقدمه: مهارت های بنیادی،  الگوهای حرکتی هدفمندی هستند که زیربنای حرکات پیشرفته اند و در دوران کودکی جهت رشد اهمیت ویژه ای دارند. در این راستا هدف از پژوهش حاضر آموزش الگوی تلفیقی بازی – یادگیری بر ارتقای سواد حرکتی کودکان پیش دبستانی شهر سمنان بود. روش ها: این پژوهش با طرح پیش آزمون و پس آزمون و دو گروه آزمایش و کنترل انجام گرفت. بدین منظور 40 کودک پیش دبستانی شهر سمنان به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای در این پژوهش شرکت کردند. این افراد به صورت تصادفی به دو گروه 20 نفری الگوی تلفیقی بازی – یادگیری تقسیم شدند. ابزار اندازه گیری این پژوهش آزمون رشد حرکتی درشتبود. در بخش آماری از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داده است که آموزش  تلفیقی بازی – یادگیری باعث افزایش معنادار سطح سواد حرکتی در گروه آزمایش شده است(001/0>P). نتیجه گیری: می توان بیان کردکه یک دوره هشت هفته ای آموزش تلفیقی بازی – یادگیری سبب بهبود سواد حرکتی در کودکان پیش دبستانی خواهد شد.

1چکیده مقدمه: آموزش علوم پزشکی به سبب ارتباط با سلامت مردم، نسبت به سایر آموزش ها از ویژگی های خاصی برخوردار بوده و یکی از راه حل های اصلی جهت ارتقاء و بهبود کیفیت آموزش در گروه های پزشکی، اعتباربخشی آموزشی می باشد. از اینرو پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه­بندی عوامل مؤثر براجرای مناسب اعتباربخشی دردانشگاه علوم پزشکی بمنظور بهبودکیفیت آموزش پزشکی انجام شد. روش­ها: روش پژوهش از نوع کیفی و جمع آوری داده ها کتابخانه ای- میدانی بود. نمونه آماری 25 نفر از خبرگان در رشته های مرتبط بودند که به روش هدفمند انتخاب شدند. سپس ابعاد و مولفه های استخراج شده از منابع با استفاده از روش دلفی و پانل خبرگان نهایی شدند. یافته ها: نتایج نشان دادکه ابعاد و مؤلفه های مؤثر بر اعتباربخشی شامل ابعاد: اهداف و رسالت های دانشگاه (4مؤلفه)، مدیریت (4مؤلفه)، کادرآموزش (4مؤلفه)، فراگیران (5مؤلفه)، ساختارسازمانی (5مؤلفه)، شهروندی سازمانی (3مؤلفه)، منابع انسانی (4مؤلفه)، مدیریت مالی (6مؤلفه)، فضای آموزشی اداری (4مؤلفه)، فناوری اطلاعات (3مؤلفه)، خدمات وتسهیلات (3مؤلفه)، منابع یادگیری (4مؤلفه)، فرایند یاددهی–یادگیری (3مؤلفه)، آموزش بالینی ودرمانگاهی (12مؤلفه)، خدمات پژوهشی (4مؤلفه)، برنامه های فرهنگی (3مؤلفه)، نوآوری وکارآفرینی (3مؤلفه)، همکاری های بین المللی (3مؤلفه)، ارزیابی وتضمین کیفیت (6مؤلفه) واعتبارسنجی (10مؤلفه) می باشد. نتیجه گیری: با توجه به ارائه مشترک آموزش علوم پزشکی با نظام خدمات درمانی و عدم توجه به مولفه های آموزش بالینی ودرمانگاهی، بازنگری استانداردها و شاخص ها به منظوراستقرار نظام اعتباربخشی در دانشگاههای علوم پزشکی ضروری می باشد.

1چکیده مقدمه: هدف پژوهش حاضر بررسی پیامدهای بین المللی شدن دانشگاه ها در ایران بود. روش کار: این پژوهش از نوع پژوهش های کیفی بود که با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شد. جامعه موردبررسی شامل صاحب نظران و اعضای هیئت علمی دارای آثار نوشتاری مرتبط، تجربه تدریس در دانشگاه های بین المللی و یا تجربه تدریس دوره های آموزشی مرتبط با بین المللی شدن، مدیران دفاتر بین المللی و رؤسای دانشکده های بین المللی در دانشگاه های دولتی شهر تهران بودند که با استفاده از رویکرد نمونه گیری هدفمند درمجموع 12 نفر به عنوان مشارکت کنندگان در پژوهش انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شد. برای به دست آوردن اعتبار و روایی داده ها از روش های بررسی توسط اعضاء و بازبینی توسط همکاران پژوهش استفاده شد. نتایج: درنهایت نتایج پژوهش نشان داد که پیامدهای بین المللی شدن دانشگاه شامل پیامدهای عام: افزایش صلح و تفاهم، افزایش امنیت ملی، توسعه شهروندی و پیامدهای خاص: معرفی تمدن و دانش ایرانی، بهبود آکادمیک دیپلماسی، افزایش اعتبار دانشگاه و برند سازی، رشد اقتصادی و افزایش توان رقابت پذیری، افزایش تنوع و کیفیت آموزش، پژوهش و خدمات می باشد. نتیجه گیری: با توجه به اینکه مشارکت کنندگان به پیامدهای مثبت متعددی اشاره داشتند، بنابراین بین المللی شدن دانشگاه ها می تواند در دستیابی به اهداف تعیین شده در سند چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 درزمینه ارتقای علمی و تعامل سازنده و مؤثر در روابط بین الملل نقش مهمی ایفا کند.

1مقدمه: گسترش جهانی پایدارتر، مسلم ترین نتیجه منطقی برای تلاشهای آموزش عالی است. تقریباً هر مدرسه عالی یا دانشگاهی رسالت خود را در راستای اهدافی فراتر از خلق و انتشار دانش بنا نهاده است. هدف کلی پژوهش حاضر، بررسی تاثیر دانشگاه پایدار با رویکرد دانشگاه های نسل چهارم بر سرمایه فکری در دانشگاه های علوم پزشکی کلان منطقه یک به منظور ارایه مدل است. روش کار: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی است که با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی)  در سال 1400 انجام شد. جامعه آماری در بخش کیفی با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و با در نظر گرفتن قانون اشباع تعداد 17 نفر از اساتید دانشگاه های علوم پزشکی کلان منطقه یک و در بخش کمی با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر اساس جدول کرجسی و مورگان  320 نفر بودند. جهت جمع آوری داده ها ازپرسشنامه محقق ساخته دانشگاه پایدار وپرسشنامه سرمایه فکری بونتیس استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های تحلیل عاملی تاییدی و معادلات ساختاری استفاده شد نتایج: نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان می دهند که در سطح اطمینان %99 مقادیر t-value برای ابعاد پرسشنامه دانشگاه پایدار، در خارج بازه ی  (58/2، 58/2-) قرار داشتند. لذا بین متغیر دانشگاه پایدار با همه ابعاد آن رابطه قوی مثبت و معناداری وجود دارد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج بدست آمده میتوان نتیجه گرفت که رابطه دانشگاه پایدار و سرمایه فکری در سطح مطلوبی قرار دارد. این مطلب میتواند ناشی از توجه به ماهیت علمی و ثمر بخش سرمایه فکری و توسعه پیوسته آنها در راستای رسیدن به یکی از اهداف نهایی که همان توسعه پایدار است، باشد.

1 مقدمه: افت تحصیلی، از مهم ترین مسائل نظام های آموزشی است که بخش عمده ای از دغدغه های والدین، مربیان، متربیان و متولیان نهادهای تربیتی جامعه را به خود اختصاص داده است و بروز و تشدید آن، تبعات متعدد فردی، خانوادگی و اجتماعی را به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف ساخت ابزاری برای سنجش افت تحصیلی دانشجویان انجام شده است. روش کار: بدین منظور مبتنی بر روش پژوهش آمیخته اکتشافی از نوع ساخت ابزار، دو مطالعه متوالی به انجام رسید. در مطالعه اول و بخش کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی، شرکت کنندگان مبتنی بر نمونه گیری ملاکی و سهمیه ای، انتخاب شده، ضمن تحلیل ادراک و تجربه زیسته دانشجویانی که با افت تحصیلی مواجه شده بودند، 133 نشانگر و 16 ملاک مرتبط با افت تحصیلی دانشجویان شناسایی شد. در مطالعه دوم و بخش کمّی و با استفاده از روش همبستگی، از میان تمامی دانشجویان دوره کارشناسی مشغول به تحصیل در دانشگاه تهران، 800 نفر از طریق نمونه گیری تصادفی طبقه ایی انتخاب شد که بعد از اجرا و کنار گذاشتن پرسش نامه های مخدوش، 746 پرسش نامه با رویکرد آزمون سازی کلاسیک مورد تحلیل قرار گرفت. پس از تدوین اولیه، برای تعیین روایی محتوایی کمّی، از روش نسبت روایی محتوای لاوشه استفاده شد سوال ها در اختیار 12 نفر از خبرگان قرار گرفت و پس از اعمال نظرات و تائید نهایی آن ها، روایی آن تعیین شد. برای بررسی روایی سازه، تحلیل عامل اکتشافی با نرم افزار اس.پی.اس.اس و تحلیل عاملی تأییدی با نرم افزار اسمارت پی.ال.اس انجام گرفت. نتایج: تحلیل داده ها به شناسایی16 عامل منجر گردید. اعتبار مقیاس نیز با استفاده از آلفای کرونباخ برای برآورد ضریب همسانی درونی هر یک از عوامل از مقدار قابل قبولی برخوردار بوده و مورد تایید قرار گرفت. نمرات هنجار مقیاس براساس نمرات z تهیه شد. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که با توجه به عوامل متعدد و متنوع اثرگذار در شکل گیری و تشدید افت تحصیلی دانشجویان، مقیاستدوین شده، ویژگی های فنی مناسبی داشته و می تواند به عنوان ابزاری میزان شده برای سنجش افت تحصیلی دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد.

1مقدمه: عاطفه پذیری ذهنی توانایی شناختی و عاطفی برای درک افکار و احساسات خود و دیگران است. پژوهش حاضر با هدف بررسی شاخص های روان سنجی نسخه فارسی مقیاس عاطفه پذیری ذهنی انجام شد. روش: روش پژوهش روان سنجی (توسعه ابزار) است. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و حجم نمونه شامل 303 نفر از دانشجویان بودند که به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و با مقیاس عاطفه پذیری ذهنی، مورد ارزیابی قرار گرفتند. به منظور تهیه و آماده سازی نسخه فارسی مقیاس عاطفه پذیری ذهنی ابتدا مقیاس توسط یکی از دانشجویان دکتری روان شناسی به فارسی ترجمه شد و پس از رفع ابهامات توسط اساتید روان شناسی دانشگاه اصفهان مورد تأیید قرار گرفت. در مرحله بعد یکی از دانشجویان دکتری زبان انگلیسی نسخه ترجمه شده را مجدداً به انگلیسی برگرداند. پس از مطابقت نسخه ترجمه شده و نسخه اصلی و پس از رفع اشکالات موجود، مقیاس نهایی آماده گردید. جهت سنجش دقیق میزان اعتبار ابزار ترجمه شده، روایی و پایایی آن مورد بررسی قرار گرفت. به منظور سنجش روایی سازه ابزار ترجمه شده با بهره گیری از معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تائیدی، با استفاده از نرم افزار Smart-PLS و پایایی ابزار نیز با آلفای کرونباخ موردبررسی قرار گرفت. یافته ها: اجرای تحلیل عاملی تأییدی، مدل سه عاملی پژوهش را تأیید کرد و شاخص های برازش مطلوبی را به دست داد. همسانی درونی مقیاس بر حسب ضریب آلفای کرونباخ برابر با 88/0 برای نمره کل و 70/0، 89/0 و 91/0 به ترتیب برای مؤلفه های شناسایی، پردازش و ابراز هیجان به دست آمد. نتیجه گیری: نسخه فارسی مقیاس عاطفه پذیری ذهنی از روایی و پایایی بالایی برخوردار است و می تواند به عنوان یک ابزار خودسنجی مفید برای تحقیقات بالینی روان شناسان و روانپزشکان مورد استفاده قرار گیرد.

1مقدمه: پرداختن به مقوله رشد اخلاقی در کتب درسی دوره اول متوسطه، که دانش آموزان این دوره تحصیلی، به لحاظ سنی در مرحله حساسی قرار دارند، از اهمیت بسیاری برخوردار است. لذا پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب های دوره اول متوسطه از نظر توجه به مؤلفه های رشد اخلاقی، انجام شده است. روش  ها: در پژوهش حاضر از روش تحلیل محتوای« آنتروپی شانون» که پردازش داده ها را در بحث تحلیل محتوا، با نگاه جدید و به صورت کمی و کیفی مطرح می کند، استفاده شده است. واحد تحلیل، متن ، پرسش ها و تمرین ها بوده و محتوای کتابهای درسی دوره اول متوسطه، بر اساس 7 مؤلفه اصلی و 14 مؤلفه فرعی رشد اخلاقی، در سال 1398 مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحلیل نشان داد که، مؤلفه خودسازی درونی و تهذیب نفس با 90 مورد، بیشترین فراوانی و مؤلفه خودپیروی با 0 مورد، کمترین فراوانی را به خود اختصاص داده است. و همچنین بیشترین ضریب اهمیت، مربوط به مؤلفه خودسازی درونی و تهذیب نفس( 0.121) و کمترین مقدار ضریب اهمیت مربوط به مؤلفه خودپیروی (0.00006 ) بوده است. نتیجه گیری: یافته های حاصل از فراوانی مؤلفه ها نشان داده است که مؤلفه های رشد اخلاقی در کتاب های دوره اول متوسطه از توزیع نرمال برخوردار نیست؛ به طوری که متأسفانه در حد خیلی کم به مؤلفه های رشد اخلاقی، پرداخته شده است. لذا لازم است در تدوین کتاب های درسی دوره اول متوسطه به مؤلفه های رشد اخلاقی بیشتر توجه شود.

1مقدمه: دانشجویان از مجموعه فعالیت های ذهنی در هنگام مطالعه استفاده می­کنند تا رویکردهای متفاوت مطالعه را با توجه به عملکرد، ماهیت برنامه درسی و تسلط خود در دوران تحصیل بکار بگیرند. این مطالعه درصدد مقایسه رویکردهای مطالعه و عملکرد تحصیلی دانشجویان مقطع پزشکی عمومی در سال­های اول تا چهارم به تفکیک جنسیت بوده است. روش­ها: روش این مطالعه از نوع توصیفی-مقطعی است. نمونه این مطالعه 287 دانشجوی رشته پزشکی عمومی در مقاطع علوم پایه و فیزیوپاتولوژی دانشگاه­ علوم پزشکی تهران در سال تحصیلی 1397-1398 هستند که از طریق روش نمونه­گیری طبقه­ای انتخاب شدند. از ابزار رویکردهای مطالعه و یادگیری تت و همکاران استفاده شد. تجزیه و تحلیل با آزمون آماری تحلیل واریانس انجام شده است. نتایج: نتایج نشان داد که نمره رویکردهای سطحی و عمیق مطالعه دانشجویان سال­ اول به صورت معنی­داری کمتر از دانشجویان سال سوم و چهارم است. استفاده دانشجویان از رویکردهای راهبردی درسال­ اول بیشتر از دانشجویان سال­های دیگر است. عملکرد تحصیلی دانشجویان سال دوم بیشتر از سال­های دیگر دانشگاه است. نتیجه ­گیری: مطالعه حاضر نتایج تازه­ای مبنی بر تحولی بودن استفاده از رویکردهای مطالعه طی چهارسال مقطع پزشکی عمومی نشان داده است. استفاده دانشجویان از رویکردهای سطحی، عمیق و راهبردی به صورت تحولی رشد کرده و در سال­های بالاتر، استفاده از رویکرد سطحی کمتر شده و از رویکردهای عمیق و راهبردی بیشتر استفاده می­شود. عملکرد تحصیلی بالای دانشجویان در سال دوم به دلیل تسلط بر برنامه درسی است و بعد از سال دوم به دلیل ساختار متفاوت برنامه درسی، افت تحصیلی مشاهده می­شود.