طلوع بهداشت
سال:1403 | دوره:23 | شماره:4 |تعداد مقالات:8

مقدمه: اطلاعات در مورد سهم مهم ترین عوامل خطرساز شناسایی شده ی مرتبط با افسردگی در افراد میانسال ایرانی کافی نیست. در همین راستا، هدف این پژوهش، پیش بینی افسردگی افراد میانسال شهر تهران براساس وضعیت اجتماعی-اقتصادی، احساس تنهایی، بهزیستی معنوی و رضایت زناشویی آنان بود. روش بررسی: روش مطالعه حاضر از نوع تحلیلی و به صورت مقطعی با رویکرد کمی انجام شده است که در آن رگرسیون خطی متغیرها سنجیده شده است. تعداد 216 نفر از میانسالان مراجعه کننده به مراکز بهداشت شهر تهران در سال 1402 به شیوه ی در دسترس انتخاب شدند و به پرسشنامه های رضایت زناشویی هودسن، احساس تنهایی اجتماعی عاطفی بزرگسالان، بهزیستی معنوی دهشیری و همکاران، وضعیت اجتماعی-اقتصادی (SES) و پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II) پاسخ دادند. جهت بررسی ارتباط متغیرهای پیش بین با اختلال افسردگی از رگرسیون خطی چندگانه با استفاده از SPSS نسخه 24 استفاده شد.   یافته ها: از 216 نفر از افراد میانسال شهر تهران با سن تقویمی 40 تا 60 سال، 68/47 درصد مرد (103نفر) و تعداد 31/52 درصد (113 نفر) زن بودند. فراوانی ابتلا به افسردگی در افراد میانسال شهر تهران 3/46 درصد (100 نفر) بود. لازم به ذکر است که صرفاً بهزیستی معنوی توانسته است تغییرپذیری در ابتلا به افسردگی افراد میانسال شهر تهران را به طور معنادار پیش بینی کند(19/0=B، (01/0P<). نتیجه گیری: برخلاف مطالعات گذشته، وضعیت اجتماعی-اقتصادی، احساس تنهایی و رضایت زناشویی به لحاظ آماری نتوانسته است تغییر پذیری در افسردگی افراد میانسال شهر تهران را به طور معنادار پیش بینی کند و پیشنهاد می گردد بررسی های بیشتر در مورد مهم ترین عوامل خطرساز مرتبط با افسردگی در افراد میانسال صورت پذیرد.

مقدمه: پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش (ACT) بر سرمایه روان شناختی، میزان وزن و توده چربی زنان چاق، انجام گرفت. روش بررسی: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با روش پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری این پژوهش تمام زنان دارای اضافه وزن و چاق که در سال ‏‏1400 ساکن در شهر یزد بودند. با توجه به ملاک های ورود تعداد 30 نفر انتخاب و ‏به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. ‏ ابزارهای پژوهش پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی و پرسشنامه سرمایه روان شناختی و همچنین پروتکل درمان ACT بود و پس از اجرای پیش آزمون، آزمودنی های گروه کنترل در معرض متغیر مستقل جلسات آموزشی درمان ACT قرار گرفتند. تعداد جلسات گروه درمانی 9 جلسه 5/1 ساعته بود. برای تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس (ANCOVA) استفاده شد. یافته ها: در ابتدای پژوهش میانگین وزن در گروه آزمایش 85/73 کیلوگرم و در گروه کنترل 01/74 کیلوگرم بود. یافته های پژوهش نشان داد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد توانسته در افزایش سرمایه ­روان­شناختی خانم های دارای اضافه وزن و چاق شهر یزد (001/0=p) نقش مؤثر داشته باشد. این درمان همچنین در کاهش توده چربی و کاهش وزن شرکت کنندگان (001/0=p) نیز اثربخش بود. نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر به نظر می رسد درمان ACT می تواند نقش مؤثری در رفع مشکلات زنان دارای اضافه وزن داشته و منجر به افزایش سرمایه روان شناختی و همچنین کاهش وزن و توده چربی شود.

مقدمه: فشارخون بالا یکی از شایع­ترین بیماری­های مزمن است که اگر به درستی مدیریت نگردد، علاوه بر سلامت جسمی موجب کاهش وضعیت روانی و کارآمدی افراد می­شود. از این­رو، هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمان گروهی شناختی-رفتاری بر افسردگی و خودکارآمدی بیماران مبتلا به فشارخون بالا بود. روش بررسی: مطالعۀ حاضر از نوع مداخله­ای نیمه تجربی و به صورت پیش آزمون، پس آزمون در دو گروه آزمایش و کنترل و با پیگیری 90 روزه بود. جامعۀ پژوهش تمامی بیماران فشارخون بالا مراجعه کننده به مراکز درمانی شهر تهران در سال 1402 بود که 38 نفر از آنان با روش نمونه گیری هدفمند برگزیده شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل فرم جمعیت شناختی، پرسشنامه های افسردگی بک (BDI-II) و خودکارآمدی عمومی (GSE-17) بود. داده ها نیز استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر با سطح معناداری 05/0 و با نرم افزار SPSS-21 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: درمان گروهی شناختی-رفتاری در کاهش افسردگی (6/78=F، 001/0>P) و افزایش خودکارآمدی (7/12=F، 001/0>P) بیماران مبتلا به فشارخون بالا اثربخش بود. میزان اندازه اثر درمان شناختی-رفتاری در افسردگی 70% و خودکارآمدی 27% بود و ماندگاری تأثیر آن تا سه ماه پس از درمان برقرار بود. نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن بود که درمان شناختی-رفتاری می­تواند موجب بهبود افسردگی و افزایش خودکارآمدی روانی در بیماران مبتلا به فشارخون بالا شود. بنابراین می توان از روش درمان کم هزینه و مقرون به صرفه در کنار درمان روتین (دارو) بیماران مبتلا به فشارخون بالا، برای افزایش سلامت روانی این بیماران استفاده نمود. این مقاله برگرفته از پایان نامۀ دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات است.

مقدمه: اختلال اضطراب اجتماعی یک ترس شدید و مداوم از زیر نظر گرفتن و قضاوت شدن توسط دیگران است. این ترس می تواند بر کار، مدرسه و سایر فعالیت های روزانه تأثیر بگذارد. این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجی خود انتقادی در رابطه بین ترس از ارزیابی منفی و اضطراب اجتماعی دانشجویان علوم پزشکی انجام شد. روش بررسی: این پژوهش از نوع همبستگی است که به شیوه معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری پژوهش متشکل از کلیه دانشجویان دکتری علوم پزشکی یزد در سال تحصیلی 1400-1401 بود. حجم نمونه 227 نفر تعیین و نمونه گیری با روش نمونه گیری داوطلبانه انجام شد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اضطراب اجتماعی جرابک (1996)، ترس از ارزیابی منفی لری، (1983) و خودانتقادی تامپسون و زاروف (2004) بود که به صورت برخط منتشر شد. تجزیه و تحلیل داده ها به روش همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری و با بهره گیری از نرم افزارهای SPSS26 و Amos24 تحلیل شد. یافته ها: اثر مستقیم ترس از ارزیابی منفی بر اضطراب اجتماعی (001/0=P)، اثر مستقیم خودانتقادی بر اضطراب اجتماعی (041/0=P) و اثر مستقیم ترس از ارزیابی منفی بر خودانتقادی (001/0=P)، معنی دار بوده است. همچنین نتایج بوت استراپ نیز نشان داد که اثر غیرمستقیم ترس از ارزیابی منفی بر اضطراب اجتماعی از طریق خودانتقادی (019/0=P) نیز معنی دار بوده است. نتیجه گیری: این یافته ها انتقاد از خود را به عنوان یک واسطه مهم بین ترس از ارزیابی منفی و اضطراب اجتماعی در دانشجویان علوم پزشکی برجسته و بر اهمیت پرداختن به خود انتقادی در مداخلات تاکید می کند.

مقدمه: جراحی یکی از عواملی است که ممکن است سیر پیشرفت کووید-19 را تسریع و تشدید کند. مطالعه حاضر با هدف بررسی میزان بقاء و عوامل مرتبط با آن در بیماران مبتلا به کووید-19 تحت اعمال جراحی بزرگ اجراء شد. روش بررسی: در این مطالعه مقطعی-تحلیلی 43 بیمار مبتلا به کووید19 که در سال 1400 در بیمارستان کوثر سمنان تحت اعمال جراحی بزرگ قرار گرفته بودند مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار جمع آوری  داده ها یک چک لیست شامل متغیرهای دموگرافیک و بالینی بودکه با مراجعه به بخش مدارک پزشکی از پرونده بیماران استخراج گردید. بقاء بیماران بعد از جراحی نیز از طریق برقراری تماس تلفنی محرز شد. داده ها در نرم افزار  Stata14وارد و برای بررسی ارتباط بین متغیرها با بقاء 6 ماهه از آزمون کای دو (Chi-squared test) یا آزمون دقیق فیشر (Fisher exact test) استفاده شد.   یافته ها: میانگین (± انحراف معیار) سن بیماران 86/ 50  (14/23 ±) سال بود. میانگین (± انحراف معیار) سن بیماران مرد و زن نیز به ترتیب 73/ 47  (89/20 ±) سال و 65/ 55  (15/26 ±) سال بود.  میزان بقاء شش ماه بعد از اعمال جراحی بزرگ 1/58% بود. میزان بقا شش ماه بعد از جراحی در بیماران با سن بالای 50 سال، بستری در بخش مراقبت های ویژه، ابتلا به بیماری زمینه ای، نمایه توده بدنی بالا، وجود تروما و جراحی نوروسرجری بطور معنی داری پایین تر بود (05/0>P). نتیجه گیری:   تقریبا تنها نیمی از بیماران مبتلا به کووید-19، شش ماه بعد اعمال جراحی بزرگ زنده ماندند و سن بالای 50سال، بستری در بخش مراقبت های ویژه، ابتلا به بیماری زمینه ای، نمایه توده بدنی بالا، وجود تروما و جراحی نوروسرجری مهمترین فاکتورهای تعیین کننده این کاهش بقاء بودند.

مقدمه: بیماری مزمن کلیه یک بیماری شایع است که بعد از تشخیص کل زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. خودمراقبتی با استفاده از تلفن همراه به بهبود مدیریت و تسهیل بیماری کمک شایانی می کند. هدف مطالعه حاضر، تعیین الزامات اطلاعاتی مورد نیاز جهت طراحی برنامه کاربردی مبتنی بر تلفن همراه هوشمند برای خودمراقبتی بیماران مزمن کلیوی است. ‏روش­ بررسی: این مطالعه کاربردی و به روش توصیفی انجام شد. ابزار مورد استفاده پرسشنامه محقق ساخته بوده که روایی و پایایی آن بررسی و تائید شد. جامعه مورد مطالعه متخصصین نفرولوژی و جراحی عمومی بوده که 25 نفر از آنها به صورت تصادفی و هدفمند از درمانگاه نفرولوژی بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی ایران در تهران  و کردستان  انتخاب شدند. تحلیل داده با استفاده از آمار توصیفی و با نرم افزار SPSS نسخه 19 صورت گرفت. یافته ها: محتوای آموزشی برنامه کاربردی درسه محوراصلی شامل 28 نیاز آموزشی تنظیم گردید: اطلاعات بیماری شامل آشنایی با عملکرد کلیه، آشنایی با طیف بیماری و مراحل پیشرفت بیماری، آشنایی با علائم و نشانه های اولیه و اساسی بیماری  داروهای مورد استفاده شامل آشنایی داروهای مورد استفاده، آشنایی با تداخلات دارویی، آشنایی با مصرف دقیق و سر وقت داروها  سبک زندگی و عادات شخصی شامل تغدیه سالم، مدیریت وزن، مسائل کاری و شغلی مواردی مانند آشنایی با روش های تشخیص برای بیماری، آشنایی با آزمایش مختلف، آشنایی با عوارض دارویی و آشنایی با علت اصلی تجویز، آشنایی با رژیم غذایی، جدول انرژی غذایی و مصرف  مواد افیونی ضروری تشخیص داده نشد. نتیجه گیری: نیازهای آموزشی به دست آمده در مطالعه اولین گام در طراحی برنامه کاربردی خودمراقبتی آموزش بیماری مزمن کلیه است که با تعیین قابلیت فنی و کاربردی مختلف برنامه کاربردی خودمراقبتی، باعث افزایش آگاهی و بهبود  پایبندی بیمار به رفتارهای مطلوب خودمراقبتی می شود.

مقدمه: فرزندآوری همیشه بهترین راه برای تکمیل خانواده و تکامل هویت زوجین بوده است. زوجینی که به علت ناباروری قادر به فرزندآوری نبودند از مسیرهای جایگزین استفاده کرده اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تجربه های روانشناختی زوجین نابارور دارای فرزندخوانده در شهر یزد بود. روش بررسی: این مطالعه از نوع کیفی با ماهیت اکتشافی بود. 18 نفر از زوجین نابارور مبتلا به اختلالات هورمونی، مشکلات آناتومیکی، عفونت ها و سن بالا در زنان و اختلالات اسپرمی و عفونت ها در مردان که فرزندی نداشتند و از طریق بهزیستی شهر یزد فرزندخوانده پذیرفته بودند در سال 1401 با روش نمونه گیری هدفمند شناسایی و با مصاحبه نیمه ساختارمند، اطلاعات آنان گردآوری و ضبط و ثبت گردید و به اشباع کامل رسید. یافته ها: تحلیل تجارب زیستۀ مشارکت کنندگان نشان داد از مجموع 154 واحد معنایی 10 مضمون اصلی شامل: پذیرش نقش والدگری؛ دشواری های ناباروری؛ سوق دادن به اندیشه فرزندپذیری؛ دشواری ها و ناکامی ها در پی فرزندخواندگی؛ کامیابی ها و تسهیل کننده ها در پی فرزندخواندگی؛ چالش های تربیتی و ویژگی های کودک فرزندخوانده؛ تجربه بحران با ورود کودک به خانه؛ تعاملات با اطرافیان؛ ابزارهای تطابقی؛ تغییرات روانی در زندگی و روابط خانواده، بدست آمد. نتیجه گیری: تغییرات روانی در زندگی و روابط خانواده از مهمترین تجربیات زوجین نابارور است. عدم آگاهی و درمان می تواند مشکلاتی برای سلامت روانی زوجین ایجاد کند. پیشنهاد می شود درمان گران و مشاوران به تفسیر عمیق تر تجارب زندگی و تغییرات روانی افراد بپردازند و در مداخلات درمانی از مضامینی که در این پژوهش بدست آمده استفاده نمایند.

مقدمه: با توجه به اثرات منفی سریال های ماهواره ای بر تعهد زناشویی، کیفیت زندگی زنان و متزلزل شدن نظام خانواده، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر تعهد زناشویی و کیفیت زندگی در زنان دنبال کننده سریال های ماهواره ای در شهر تهران انجام گردید. روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع مداخله ای نیمه تجربی به صورت پیش آزمون-پس آزمون طراحی شد. جامعه آماری پژوهش حاضر را زنان مخاطب سریال های ماهواره ای که عضو موسسه ای فعال در حوزه ازدواج و خدمات روانشناختی به زوجین در شرق تهران بودند تشکیل می دادند که با روش در دسترس (اتفاقی) اولین فرد انتخاب شده و سپس به شکل نمونه گیری گلوله برفی 120 نفر معرفی شدند. بعد از بررسی، افت و انتخاب افراد واجد شرایط حجم نمونه به 30 نفر کاهش پیدا کرد که به روش تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل گماشته شدند (هر گروه 15 نفر). سپس زنان گروه آزمایش در جلسات آموزشی شناختی_رفتاری به صورت مجازی شرکت کردند. ابزار جمع آوری داده ها شامل دو پرسشنامه استاندارد شده پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی و پرسشنامه تعهد زناشویی آدامز و جونز بودند که در دو مقطع قبل و بعد از مداخله در دو گروه توزیع و تکمیل شدند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها در سطح توصیفی از میانگین، انحراف معیار، شایپروویک، کجی و کشیدگی، آزمون ام باکس و رگرسیون استفاده شد. در سطح آمار توصیفی برای بررسی معنی دار بودن اثربخشی مداخله  از تحلیل کوواریانس استفاده گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 26 تجزیه تحلیل شدند. یافته ها: نتایج تحقیق نشان داد که بین دو گروه آزمایش و کنترل در پیش آزمون و پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد (05/0p<). نمرات گروه آزمایش پس از اجرای مداخله در سطح معناداری آزمون تحلیل کوواریانس در پس آزمون برای متغیرهای سلامت جسمانی، سلامت روان شناختی، روابط اجتماعی، محیط اجتماعی، کیفیت زندگی (کل)، تعهد شخصی، تعهد اخلاقی، تعهد ساختاری و تعهد زناشویی (کل) نسبت به پیش آزمون افزایش معناداری را نشان می دهد (05/0p<)، درحالی که گروه کنترل تفاوت معناداری را نشان نداد (05/0p>). نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که درمان شناختی رفتاری تأثیر مثبتی بر کیفیت زندگی و تعهد زناشویی دارد. این نوع درمان می تواند به عنوان یکی از راهکارهای مؤثر برای بهبود تعهد زناشویی و کیفیت زندگی زنان که به تماشای سریال های ماهواره ای می پردازند، مورد استفاده قرار گیرد.