هدف: در شرایطی که موافقان خاص نگر و مخالفان "طب اسلامی " استدلال های خود را مطرح می کنند و هرکدام در دو سوی طیف امکان یا امتناع، سرسختانه ایستادگی می کنند، توجه به گفتمانی مبتنی بر شواهد ضرورت دارد. به نظر می رسد، همچون بسیاری امور دیگر علمی، موضوع پزشکی و سلامت در کشور نیز با شکاف تاریخی از سنت های خود مواجه است. در این شرایط، رجوع به دیدگاه اندیشمندان مسلمان می تواند راهگشای مفهومی و در سطحی بالاتر نظری باشد. بر این اساس، هدف مطالعه حاضر، واکاوی رویکرد نظامی عروضی سمرقندی در موضوع نسبت بین اسلام و سلامت است.
روش: روش تحقیق، تحلیل محتوا و با تحلیل کتاب چهارمقاله اثر نظامی عروضی سمرقندی است.
یافته ها: تحلیل محتوا نشان داد که نظامی، رویکردی اعتقادی در کار طبیب دارد، به طوری که طبیب قبل از طبابت بایستی به خداوند اعتقاد داشته، شرع را معظم دارد و با استعانت از خداوند اقدام به طبابت کند. در نظر وی قرآن داروخانه ی الهی است و سوره فاتحه شربتی است پر از برکات. طب در دیدگاه عروضی سمرقندی یک فن است که الزاماً بایستی با ویژگی های خاص طبیب خوش رویی و گشادگی و بوی خوش آراسته باشد. طبیب حاذق با ویژگی هایی چون رقیق القلب، جیدالحدس و حکیم النفس شناخته می شود که ضروری است به علم طب آشنا باشد و کتب طب از بقراط گرفته تا ابن سینا را مطالعه کند؛ اگرچه فصل اول قانون کفایت می کند. همچنین، از چهارمقاله برمی آید که طبیب بایستی طبیب کل نگر، خاضع و اهل مساوات باشد. به طورکلی، دیدگاه عروضی سمرقندی بر مبنا قرار دادن اصول بیّن اسلام در طبابت در کنار توجه به ذخیره دانش بشری تأکید دارد.
نتیجه گیری: دیدگاه نظامی در موضوع نسبت بین اسلام و سلامت، می تواند از حیث توجه به مبانی بنیادین اسلام در طب، تقلیل افراط وتفریط ها در موضوع طب اسلامی و نظریه پردازی در این جهت اهمیت زیادی داشته باشد.