مدیریت اطلاعات سلامت
سال:1403 | دوره:21 | شماره:2 |تعداد مقالات:7

مقدمه: با توجه به افزایش استفاده از متون علمی و بانک های اطلاعاتی، نیاز دانشجویان و اساتید به جستجوی مقالات و مجلات ضروری می باشد. با توجه به گسترش استفاده از تلفن همراه و مزیت آن، این مطالعه با هدف طراحی و ارزیابی اپلیکیشن موبایل جهت جستجوی جامع و آفلاین در بانک های اطلاعاتی حوزه علوم پزشکی انجام شد. روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی-توسعه ای و به صورت پایلوت در منطقه آمایشی 7 (شامل مقالات علمی دانشگاه های علوم پزشکی اصفهان، کاشان، شهرکرد و یزد) و در بانک های اطلاعاتی اسکوپوس، وب آوساینس و پابمد انجام شد. به منظور تعیین موارد موردنیاز برنامه کاربردی، چک لیستی با استفاده از متون مربوطه تهیه و از 11 متخصص کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، 4 متخصص مدیریت اطلاعات سلامت و 8 متصدی کتابخانه نظرسنجی شد. پس از طراحی برنامه کاربردی با قابلیت جستجوی آفلاین، ارزیابی کاربردپذیری با استفاده از پرسشنامه کوئیز استاندارد توسط 235 عضو هیئت علمی، 380 دانشجو و 32 کتابدار انجام شد. یافته ها: بانک اطلاعاتی برنامه کاربردی شامل 10 فیلد برای مقالات و 15 فیلد برای مجلات بود. نتایج نشان داد که ارزیابی کاربردپذیری برحسب پرسش نامه کوئیز برای اعضای هیئت علمی، دانشجویان و کتابداران به ترتیب 22/8، 88/7 و 08/8 و در سطح خوب بود. نتیجه گیری: با توجه به نظر کاربران انتظار می رود طراحی برنامه کاربردی باعث تسهیل و بهبود جستجو در پیشینه های پژوهش شود و با انجام یک جستجو، بتوان به نتایج جامع دست یافت.

مقدمه: هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیر تأثیر سواد هوش مصنوعی بر عملکرد شغلی کتابداران پزشکی: نقش میانجی خلاقیت فردی در بین مدیران، کارکنان اداری، رؤسای کتابخانه های علوم پزشکی تابعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مستقر در شهر تهران می باشد. روش بررسی: روش پژوهش حاضر، توصیفی و از نوع پیمایشی بوده و براساس هدف، کاربردی است. جامعه آماری اساتید علوم پزشکی دانشگاه تهران بوده، که همه جامعه با استفاده از روش سرشماری لحاظ گردیده است. که 176 نفر بودند. ابزار گردآوری اطلاعات این پژوهش برای جهت سنجش سواد هوش مصنوعی، خلاقیت فردی، عملکرد شغلی از پرسشنامه استاندارد استفاده شد. که پایایی آن از طریق آزمون آلفای کرونباخ و روایی آن از طریق روایی همگرا و روایی واگرا مورد تأیید قرار گرفت. تحلیل داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی همچون توزیع فراوانی و آمار استباطی و روش مد ل سازی معادلات ساختاری با Smart PLS انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد سواد هوش مصنوعی بر عملکرد وظیفه و عملکرد زمینه ای تاثیر مثبت و معنی داری دارد اما بر رفتار کاری ناسازگار تاثیر منفی داشته است. و همچنین سواد هوش مصنوعی بر خلاقیت فردی تاثیر مثبت دارد. خلاقیت فردی بر عملکرد شغلی تأثیر مثبت و معنی داری دارد. نتیجه گیری: نتایج نشان داد خلاقیت فردی به عنوان یک میانجی جزئی در رابطه بین سواد هوش مصنوعی و عملکرد شغلی عمل می کند.

مقدمه: این مطالعه با هدف تعیین بررسی سطح سواد سلامت تغذیه ای در افراد مبتلا به چاقی شکمی که به کلینیک های تغذیه مراجعه کردند بوده است. روش ها: این مطالعه به صورت مقطعی بر روی 317 بیماران مبتلا به چاقی شکمی انجام شد که به کلینیک های تغذیه ای شهر بوشهر در سال 1402 مراجعه کرده بودند. داده ها به صورت نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم جمع آوری شدند. از پرسشنامه سواد سلامت تغذیه ای (EINLA) استفاده شد. داده ها با نرم افزار SPSS نسخه 24 و آزمون های آماری تی مستقل، مجذور کای، آنالیز واریانس و همبستگی پیرسون تحلیل شدند. یافته ها: میانگین نمره کل سطح سواد تغذیه ای 29/2 ± 94/17 بود. در بین افراد شرکت کننده در مطالعه دو سطح تغذیه ای کافی و ناکافی تقسیم شدند؛ که 1/87درصد افراد دارای چاقی شکمی، تغذیه ای کافی داشته اند و فقط 9/12 درصد تغذیه ای ناکافی را نشان دادند. نتیجه گیری: بیشتر افراد با چاقی شکمی مراجعه کننده به بوشهر سطح سواد سلامت تغذیه ای کافی داشتند. اما در سه بخش مهارت تعیین واحدهای غذایی، محاسبات و خواندن برچسب ها، توجه به این موارد در برنامه ریزی ضروری است.

مقدمه: مطالعه ی رفتار جستجوی اطلاعات سلامت، به منظور توانایی افراد در مدیریت سلامت خود ارزشمند است؛ بر این اساس، هدف پژوهش حاضر شناخت نقش نیاز به خاتمه در جستجوی اطلاعات سلامت بیمارانِ مبتلا به سرطان بود. روش بررسی: پژوهش حاضر، به لحاظ ماهیّت داده ها پژوهش کمّی، به لحاظ هدف پژوهش بنیادی و به لحاظ گردآوری داده ها پژوهش توصیفی-همبستگی بود. جامعه ی آماری پژوهش، دانشجویانی از دانشگاه شیراز بود که خود یا خانواده ی آنان سابقه ی ابتلا به بیماری سرطان داشتند. بر اساس هدف پژوهش، از رویکرد نمونه گیری هدفمند و روش نمونه گیری گلوله برفی یا زنجیره ای استفاده شد. حجم نمونه با استفاده از نرم افزار جی پاور 212 نفر به دست آمد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ی نلیسن و همکاران (2015) و پرسشنامه ی طرّاحی شده توسط وبستر و کروگلانسکی (1994) و ویرایش و خلاصه شده توسط روتس و هیل (2011) بود. داده های گردآوری شده، از طریق آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون ساده و با استفاده از نرم افزار اس. پی. اس. اس. نسخه ی 23 تجزیه وتحلیل شد. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که بین نیاز به خاتمه و جستجوی اطلاعات سلامت رابطه ی مثبت و معنی داری وجود داشت؛ علاوه بر آن، نتایج آزمون رگرسیون ساده نشان داد که نیاز به خاتمه پیش بینی کننده ی مثبت و معنی دارِ جستجوی اطلاعات سلامت بود. نتیجه گیری: پیشنهاد می شود که در سیاستگذاری ها و در ارائه ی خدمات به بیماران مبتلا به سرطان، به نقش نیاز به خاتمه در جستجوی اطلاعات سلامت توجّه شود و اقداماتی از قبیل برگزاری دوره های آموزشی سواد اطلاعات سلامت برای متخصصان مراقبت های بهداشتی و بیماران مبتلا به سرطان نیز برنامه ریزی شود.

مقدمه: پزشکی از راه دور ارائه مراقبت سلامت از راه دور توسط متخصصان با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای مدیریت هر چه بهتر بیماری ها و تحقیقات است. هدف مطالعه حاضر تعیین میزان دانش و نگرش پزشکان نسبت به فناوری پزشکی از راه دور می باشد. روش بررسی: این مطالعه توصیفی-مقطعی بوده و در سال 1403 انجام شد. جامعه آماری مطالعه، پزشکان شاغل در دو بیمارستان شهرستان تفت بود. از آنجا که تعداد پزشکان هر دو بیمارستان 62 نفر بود، نمونه گیری انجام نگردید. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه استاندارد از پیش طراحی شده مشتمل بر 6 بعد و 48 گویه بود. روایی و پایایی پرسشنامه توسط متخصصین مورد ارزیابی قرار گرفت (آلفای کرونباخ = 87%). پس از تکمیل پرسشنامه ها، تجزیه و تحلیل توصیفی داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد. یافته ها: میزان پاسخ در مطالعه حاضر 81 درصد بود. نتایج نشان داد که هر چند دانش بیشتر پزشکان در مورد این فناوری کم بود (56%) و نگرش مثبت چندانی نداشتند اما اکثرا درک خوبی نسبت به مسائل مرتبط به امنیت (90 %) و سهولت استفاده از فناوری پزشکی از راه دور (72 %) داشتند. همچنین آنها مزایا و معایب پزشکی از راه دور را در سطح متوسط درک کردند. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه حاکی از آن است که دانش و نگرش پزشکان، نسبت به فناوری پزشکی از راه دور ضعیف است. بر این اساس، استفاده از مداخلات آموزشی در راستای ایجاد آگاهی در میان پزشکان ضروری می باشد.

مقدمه: تشخیص زودهنگام بیماری کووید-19 نقش مهمی در کاهش مرگ و میر بیماران دارد. با توجه به توانمندی های هوش مصنوعی، این فناوری می تواند به عنوان یکی از روش های مؤثر در تشخیص بیماری کووید-19 مورد استفاده قرار گیرد. این مطالعه مروری نظامند با هدف بررسی عملکرد هوش مصنوعی در این حوزه انجام شده است. روش بررسی: با استفاده از ترکیب کلیدواژه های مرتبط، تمامی مقالات مربوط به کاربرد هوش مصنوعی در تشخیص بیماری کووید-19 از پایگاه های داده پابمد، اسکوپوس و وب او ساینس استخراج شدند. این مقالات از جنبه های مختلفی از جمله نوع داده، نوع الگوریتم، پارامترهای ارزیابی، ارائه قوانین بالینی، و ارزیابی بالینی الگوریتم ها مورد بررسی قرار گرفتند. سپس با استفاده از مقالات مروری و متاآنالیز، مشخص شد که این الگوریتم ها تا چه حد در گایدلاین های بالینی مورد استفاده قرار گرفته اند. یافته ها: بررسی 143 مقاله وارد شده به مطالعه نشان داد که داده های ورودی این مقالات به سه دسته رکوردهای اطلاعاتی، تصاویر بالینی، و پردازش صدا تقسیم می شوند. بیش از 96 درصد از این الگوریتم ها به عنوان الگوریتم های جعبه سیاه شناخته می شوند و فاقد ارزیابی بالینی توسط متخصصان حوزه بالین هستند. با این حال، میانگین عملکرد تمامی الگوریتم ها بالای 90 درصد گزارش شده است. همچنین، از بررسی 451 مقاله مروری و متاآنالیز در این مطالعه مشخص شد که هیچ یک از الگوریتم ها در چارچوب بالینی مورد بررسی قرار نگرفته اند و تنها عملکرد الگوریتم ها ارزیابی شده است نتیجه گیری: مرور مقالات نشان داد هوش مصنوعی در تشخیص کووید-19 عملکرد مطلوبی دارد، اما چالش هایی مانند عدم توضیح پذیری مدل ها، وابستگی به داده های آموزشی و نبود ارزیابی های بالینی گسترده وجود دارد. توسعه الگوریتم های جعبه سفید و بهینه سازی مدل ها برای پذیرش بالینی ضروری است.

توانمندسازی پژوهشگران و فناوران دانشگاهی از جمله ارائه خدمات مشاوره نقش غیر قابل انکاری در ارتقای کمی و کیفی پژوهش ها و تولید محصولات فناورانه در حوزه سلامت دارد. با توجه به محدودیت های زمانی و مکانی موجود در ارائه و خدمات مشاوره اطلاعات پژوهشی و فناوری، معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان از سال 1400 اقدام به راه اندازی خدمات مشاوره آنلاین در حوزه های مختلف پژوهش و فناوری سلامت برای پژوهشگران و فناوران نمود. بعد از تعیین نیازهای پژوهشی و فناوری، متخصصان و اعضای هیات علمی مایل به ارائه خدمات مشاوره شناسایی و مقررات مربوط به ارائه و خدمات مشاوره تدوین و به تصویب رسید. این خدمت در بستر سامانه مدیریت پژوهشی پژوهشیار پیاده سازی شد. ارائه خدمات مشاوره اطلاعات پژوهشی و فناوری، تا حدود زیادی منجر به توانمندی پژوهشگران و فناوران شده و کیفیت پژوهش ها و محصولات فناورانه حوزه سلامت را تضمین می کند.