پژوهش در بهداشت محیط
سال:1403 | دوره:10 | شماره:3 |تعداد مقالات:8

زمینه و هدف: امروزه تولیدات صنعت مرغداری در سبد غذایی مردم، جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. این صنعت علی رغم مزایای اقتصادی و افزایش روزافزون آن، چالش های زیست محیطی فراوانی ازجمله آلودگی هوا به همراه داشته است. هدف از انجام این مطالعه، ارزیابی آلودگی هوای مرغداری در یک دوره ی رشدی با استفاده از تکنیک های آماری و تعیین کارایی سیستم یونیزاسیون هیبریدی در کاهش آلاینده های هوای این صنعت می باشد. مواد و روش ها: این تحقیق در یک مرغداری آزمایشی با استفاده از دستگاه یونیزاسیون بی پلار هیبریدی جهت کاهش ذرات معلق، آمونیاک، سولفید هیدروژن و میکروارگانیزم ها انجام گرفت. تاثیر سه پارامتر غلظت یون های منفی، میزان رطوبت و تهویه با دو سطح در دو تکرار بر کارایی سیستم مورد بررسی قرار گرفت. سپس داده ها با کمک نرم افزارهای SPSS و MSTAT-C و استفاده از روش های آماری آنووا و کروسکال والیس، در سطح معنی داری 1%، 5% و 10% تجزیه وتحلیل گردید. یافته ها: نتایج نشان داد که بیشترین مقدار کاهش ذرات معلق (88/40% PM2. 5 و 91/31% PM10) توسط دستگاه مذکور مربوط به تیمار3 (حداقل میزان رطوبت و حداکثر یون و تهویه خاموش) در سطح اطمینان 90% و 95% و 99% بوده است. بیشترین میزان کاهش آمونیاک نیز مربوط به تیمار 3 با میانگین رتبه 13/50و حذف کامل سولفیدهیدروژن مربوط به تیمار 4 (حداکثر یون، حداقل رطوبت و تهویه روشن) با میانگین رتبه 14/50در سطح معناداری 10% بود. بیشترین مقدار کاهش میکروارگانیزم ها نیز مربوط به روز سوم با درجه ی یونیزاسیون 7 کیلوولت، تهویه خاموش و رطوبت 30% (تیمار 3)، می باشد. نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که با افزایش غلظت یون های منفی تولیدشده توسط دستگاه یونیزاسیون، تفاوت معناداری در کاهش آلاینده های مذکور توسط این سیستم در هوای مرغداری ایجاد می شود. لذا استفاده از سیستم یونیزاسیون بی پلار هیبریدی برای بهبود کیفیت هوای سالن های مرغداری، توصیه می گردد.

زمینه و هدف: استفاده از خواص ضدمیکروبی گیاهان دارویی می تواند اثرات ضدمیکروبی قابل ملاحظه ای داشته باشد. از این رو پژوهش کنونی با هدف بررسی اثرات ضدمیکروبی عصاره ی اتانولی گیاه برزا بر میکروارگانیسم های استافیلوکوکوس اورئوس (گرم مثبت)، اشرشیاکلی (گرم منفی)، کلستریدیوم پرفرینجنس و مخمر کلویورومایسس مارکسیانوس انجام شد. مواد و روش ها: اثر ضدمیکروبی عصاره ی الکلی گیاه برزا به روش دیسک دیفیوژن، چاهک آگار، حداقل غلظت مهارکنندگی و حداقل غلظت کشندگی در میکروارگانیسم های مطالعه مورد بررسی قرار گرفت. هم چنین ترکیبات موجود در عصاره ی اتانولی گیاه برزا توسط دستگاه (GC-Mass) تعیین شد. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ی 25 در سطح 5 درصد انجام پذیرفت. یافته ها: براساس نتایج، کلستریدیوم پرفرینجنس و استافیلوکوکوس اورئوس حساس ترین میکروارگانیسم ها نسبت به رقت های 18/5، 37، 75 و 150 بودند. حداقل میزان مهارکنندگی عصاره ی مورد مطالعه برای باکتری گرم مثبت کلستردیوم پرفریجنس در حدود 8 میلی گرم بر میلی لیتر بود. هم چنین نتایج نشان داد که حداقل غلظت کشندگی برای تمام سویه های مورد استفاده در این پژوهش به جز سویه ی مخمری کلویورومایسس مارکسیانوس برابر با 1024 میلی گرم بر میلی لیتر به دست آمد. نتیجه گیری: عصاره ی اتانولی گیاه برزا در محیط آزمایشگاهی فعالیت ضد میکروبی قابل توجهی روی سویه های مورد مطالعه نشان داد. بنابراین لازم است که مطالعات بیش تری در مورد این گیاه انجام گیرد تا بتوان آن را به عنوان یک ماده ی ضد میکروبی طبیعی و جدید معرفی نمود.

زمینه و هدف: نظر به گسترش روزافزون صنایع پتروشیمی در ایران و ظرفیت بالای بروز حوادثی هم چون آتش سوزی و انفجار در این صنایع، این پژوهش با هدف ارزیابی ریسک حوادث مخازن حاوی مواد اشتعال زا در پتروشیمی شیراز با استفاده از روش پاپیونی (Bow-tie) انجام شد. مواد و روش ها: در این پژوهش، جامعه آماری شامل: مدیران، کارشناسان و کارمندهای پتروشیمی شیراز بود که با استفاده از روش پاپیونی و براساس چک لیست نسبت به ارزیابی و تحلیل ریسک مخازن حاوی مواد اشتعال زا در پتروشیمی شیراز اقدام کردند. از طرفی، داده ها با استفاده از نرم افزارBow Tie XP پردازش شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که از مجموع 233 مورد موانع پیشگیرانه و کاهنده، 193 مورد معادل 82/8درصد مربوط به عامل رفتاری بوده است. سه مورد معادل 1/29 درصد مربوط به عوامل سخت افزار فعال، 20 مورد معادل 8/58 درصد مربوط به عوامل فنی-اجتماعی، 12 مورد معادل 5/15 درصد مربوط به عوامل سخت افزار پیوسته و پنج مورد معادل 2/15 درصد نیز مربوط به عوامل سخت افزار غیرفعال بوده است. لذا، عوامل رفتاری از بیش ترین میزان موانع پیشگیرانه و کاهنده برخوردار بوده و اختلاف فاحشی با سایر عوامل داشت. نتیجه گیری: افزایش آگاهی نیروی انسانی شاغل در واحدهای نگهداری و مراقبت از مخازن حاوی مواد اشتعال زا، می تواند راهکار مناسبی برای مدیران در راستای ارتقای سطح ایمنی این بخش ها باشد که این موضوع موید لزوم تغییر و ارتقا نگرش، اصلاح ساختار و برنامه ریزی آموزش های اثربخش و موثر در این حوزه است که هزینه های مستقیم بالایی نیز درپی نداشته، و در عین حال از شانس بازگشت سرمایه خوبی نیز برخوردار است.

زمینه و هدف: در ایران صنعت فولاد به لحاظ وجود منابع معدنی مورد نیاز در کشور، توانمندی نیروی انسانی، وجود بسترهای اقتصادی و اثربخشی تولید فولاد در رشد اقتصادی کشور، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بنابراین باید راهکارهایی اتخاذ گردد که ضمن کاهش خطرات محیط زیستی، صنعت فولاد به سمت توسعه پایدار پیش رود. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی و مدیریت ریسک محیط زیستی کارخانه احیای مستقیم به روش EFMEA در شرکت توسعه آهن و فولاد گل گهر می باشد. مواد و روش ها: در ابتدا با بازدید میدانی تمامی خطرات و جنبه های محیط زیستی شناسایی و با استفاده از روشEFMEA ارزیابی شد. RPN با حاصل ضرب احتمال، شدت و بازیافت یا گستره آلودگی به دست آمده است. در نهایت RPN ثانویه پس از تعریف و اعمال اقدامات کنترلی پیشنهادی محاسبه گردید. یافته ها: در این پژوهش 468 جنبه ریسک محیط زیستی شناسایی شد که از این میزان 258 ریسک در سطح ناچیز، 187 ریسک در سطح کم، 17 ریسک در سطح متوسط و 6 ریسک در سطح بالا قرار داشتند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که مهمترین ریسک های موجود در واحد تولید بوده که بیشترین عدد ریسک مربوط به گازهای خروجی دودکش از جنبه انتشار گازهای گلخانه ای می باشد. پس از ارزیابی ثانویه و انجام اقدامات اصلاحی، مشخص گردید که استفاده از روش های مناسب مدیریت ریسک های محیط زیستی، برنامه ریزی صحیح، ارائه راهکارهای پیشگیرانه و اصلاحی می تواند از وقوع پیامدهای محیط زیستی جلوگیری و خطرات محیط زیستی ناشی از صنایع را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

زمینه و هدف: سمیت و پایداری فلزات سنگین در محیط زیست سبب استفاده از درختان به عنوان شاخص زیستی شده است. این تحقیق با هدف ارزیابی فلزات سنگین سرب، روی و کادمیوم در برگ دو گونه از گیاهان زینتی گل کاغذی و برهان گلی در فضای سبز شهری بندر ماهشهر در سال 1403 انجام شد. مواد و روش ها: روش تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی بود. نمونه های برگ درختان گل کاغذی و برهان گلی از 13 منطقه با 3 تکرار در خرداد ماه سال 1403 در شهرستان بندر ماهشهر تهیه شدند. هضم شیمیایی نمونه های مورد مطالعه با استفاده از روش جکسون 1980 انجام شد. جهت سنجش فلزات سنگین از دستگاه جذب اتمی Perkin Elmer مدل900T ساخت کشور آمریکا استفاده گردید. یافته ها: میانگین غلظت کادمیوم، سرب و روی در برگ گل کاغذی 0/108، 0/154 و 1/705 میلی گرم بر کیلوگرم و در برگ برهان گلی به ترتیب 0/120، 0/184 و 1/996 میلی گرم بر کیلوگرم بود. میانگین غلظت کادمیوم (0/008= P-value ) و سرب ( 0/035 =P-value) در برگ گیاه برهان گلی بالاتر از گل کاغذی به دست آمد (0/05>p). میزان روی در برگ گیاه برهان گلی بالاتر از گل کاغذی بود (0/844= P-value )، اما از لحاظ آماری اختلاف معنی داری مشاهده نشد (0/05p). نتیجه گیری: میزان کادمیوم، سرب و روی در برگ گیاهان برهان گلی و گل کاغذی در محدوده ی طبیعی بود. همچنین کادمیوم، سرب و روی در مقایسه با مقادیر مجاز استاندارد پایین تر می باشند. با توجه به نتایج، به نظر می رسد این دو گونه مورد مطالعه جهت گیاه پالایی فلزات سنگین مناسب نمی باشند.

زمینه و هدف: مدیریت، کنترل و تصفیه ی فاضلاب های صنعتی به لحاظ زیست محیطی و حفظ آب های زیرزمینی یک ضرورت به شمار می رود. استفاده از روش هایی علمی و جدید که در عین حال فاقد پیچیدگی های فنی سامانه های پیشرفته ی تصفیه نیز باشند، امکان سنجی می گردند. مواد و روش ها: پژوهش حاضر یک مطالعه ی تجربی با رویکرد کاربردی در مقیاس آزمایشگاهی بوده که در یک سیستم ناپیوسته انجام شد. حجم نمونه ی کل و تعداد آزمایش ها با استفاده از روش سطح پاسخ از نوع طرح مرکب مرکزی تعیین گردید و اثر چهار عامل (pH، دوز نانوذرات، زمان تماس و شدت امواج فراصوت) همگی در سه سطح، در فرآیند سونوکاتالیستی با استفاده از نانوذرات اکسید مس برای حذف CODفاضلاب لبنیاتی مورد بررسی قرار گرفت و شرایط بهینه ی حذف و مدل آنالیز واریانس گزارش گردید. یافته ها: مقایسه بین راندمان تجربی و پیش بینی شده حذف اکسیژن مورد نیاز شیمیا یی طی فرایند سونوکاتالیستی نشان داد مدل آنالیز واریانس برازش خوبی به داده ها داشته است و مقادیر بهینه ی پیش بینی شده متغیرها برای دستیابی به بالاترین راندمان حذفCOD به ترتیب برای pH، دوز نانوذره، زمان تماس و شدت امواج فراصوت، 10/59، 0/05گرم، 60 دقیقه و 84/89کیلوهرتز به دست آمد. نتیجه گیری: روش طراحی آزمایش سطح-پاسخ، روشی کارآمد در کم کردن هزینه ها و آزمایش ها می باشد. بررسی اثرات متقابل متغیر ها می تواند ما را در درک بهتری از اثر متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته یاری کند. انجام چنین مطالعاتی که جدیدترین روش های علمی را در تصفیه ی پساب های صنعتی مورد بررسی قرار می دهد، بهترین راه حل برای دستیابی به دانش روز و کاهش خسارات زیست محیطی است.

زمینه و هدف: شیر و فرآورده های حاصل از آن محیط مناسبی برای رشد میکروارگانیسم های پاتوژن هستند که از میان پاتوژن های سرمادوست یرسینیا انتروکولیتیکا از باکتری هایی است که شیوع آن می تواند سلامت مصرف کنندگان را تهدید کند. هدف از پژوهش حاضر بررسی شیوع سویه های مقاوم به آنتی بیوتکی یرسینیا انتروکولیتیکا جدا شده از لبنیات سنتی و صنعتی عرضه شده در شهرستان اصفهان بود. مواد و روش ها: ابتدا 300 نمونه از لبنیات سنتی و صنعتی نمونه گیری و به آزمایشگاه انتقال و توسط روش های استاندارد، میزان آلودگی به یرسینیا انتروکولیتیکا تعیین شد. برای تعیین فراوانی ژن های حدت از روش Multiplex PCR و برای ارزیابی مقاومت آنتی بیوتیکی از روش Disk-Diffusion استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد میزان آلودگی به یرسینیا انتروکولیتیکا از مجموع 200 نمونه لبنیات سنتی نمونه گیری شده، 15 نمونه (7/5 درصد) بود و هیچ کدام از نمونه های صنعتی به یرسینیا انتروکولیتیکا آلوده نبودند. مطابق تست PCR فراوانی بیشترین و کمترین ژن حامل به ترتیب شامل ail 14 نمونه (4/66 درصد)، yadA 7 نمونه (2/33 درصد)، inv 10 نمونه (3/33)، yst 9 نمونه (3 درصد)، rfbe 9 نمونه (3 درصد) و virF 6 نمونه (2 درصد) بودند. نتایج مقاومت آنتی بیوتیکی نشان داد بیشترین مقاومت مربوط به پنی سیلین (80 درصد) و آمپی سیلین (73/33 درصد) و کمترین مقاومت مربوط به امی پنم (6/67درصد) بود. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان دادند لبنیات سنتی، آلوده به باکتری یرسینیا انتروکولیتیکا واجد ژن های حدت بودند، بنابراین استفاده از لبنیات سنتی محدود و در صورت بروز بیماری استفاده از آنتی بیوتیک ها محدود گردد.

زمینه و هدف: اسانس ها ترکیباتی گیاهی هستند که خواص گوناگونی دارند. از نظر خواص فیزیکی، روغنی و چربی دوست و دارای بوی خاصی هستند. مطالعات و مشاهدات گذشته تاکنون خواص ضدباکتریایی، قارچی و ویروسی آن ها را ثابت کرده است. با توجه به تنوع شرایط آب وهوایی و پوشش گیاهی ایران، در این مقاله سعی شده با در نظر گرفتن گیاهان بومی ایران و اسانسهایی که از آن ها استخراج می شود، همراه با خواصشان، و تمرکز بر خاصیت ضدعفونی کنندگی و اجزای آن، از گذشته تا حال، اشاره شود. به علاوه، بر روش های استخراج و ساختارهای شیمیایی این ترکیبات نیز نگاهی اجمالی صورت گرفته است. مواد و روش ها: جستجو با استفاده از چندین پایگاه اطلاعاتی مختلف شامل پابمد، اسکوپوس، وب آف ساینس، گوگل اسکالر و ساینس دایرکت بدون محدودیت زمانی و با استفاده از نام اسانس ها و اسامی مرتبط برای کلیدواژه های ضدعفونی و ضدمیکروبی، تا پایان سال 2023، صورت گرفت. با محدودکردن جستجو، مطالعات غیرمرتبط و تکراری حذف، و مقالات پس از بررسی عناوین، چکیده ها و متون کامل، غربالگری شدند. یافته ها: با توجه به مطالعات صورت گرفته، خاصیت ضدعفونی کنندگی اسانس ها کاملا مشهود می باشد و در مواردی برای پیشگیری و درمان کروناویروس و ایجاد اثرات ضدباکتریایی در برابر باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک و مولد بیوفیلم نیز استفاده شده است. نتیجه گیری: انتظار می رود ایجاد خطوط درمانی اولیه موفق از این ترکیبات گیاهی به زودی گزارش شود. در نهایت باتوجه به گستردگی استفاده آن ها، می توان اسانس ها را جزء جدایی ناپذیر از زندگی انسان ها در تمامی ادوار تاریخ دانست.