بلورشناسی و کانی شناسی ایران
سال:1390 | دوره:19 | شماره:4 |تعداد مقالات:16

استوک پورفیری کوارتز مونزونیتی کیقال در 12 کیلومتری شمال شهرستان ورزقان، واقع در شمال غربی ایران (استان آذربایجان شرقی) قرار دارد. این توده طی فعالیت های ماگمایی نفوذی فاز پیرنه به درون واحدهای آتشفشانی قدیمی تر نفوذ کرده و موجب کانی سازی مس - مولیبدن و گسترش زون های دگرسان گرمابی در منطقه شده است. پس از جایگیری این توده، دایک های تاخیری متعددی با ترکیب عمده دیوریتی - کوارتز دیوریتی در این منطقه به داخل استوک کوارتزمونزونیتی نفوذ کرده اند. رخداد شکستگی های هیدرولیکی موجب ایجاد زون های خرد شده نفوذپذیر در داخل استوک پورفیری و سنگ های پیرامونی و تسهیل گردش سیالات گرمابی شده که منجر به گسترش زون های دگرسان پتاسی، فیلیک، آرژیلیک، آرژیلیک پیشرفته و پروپیلیتیک در گستره مورد بررسی شده است. در بررسی رفتار عناصر نادر خاکی در زون های دگرسان مختلف، الگوی کلی نمودارهای عنکبوتی، شیب منفی مشخص از عناصر LREE به سمت عناصر HREE نشان می دهد. در زون های پتاسی و فیلیک، تهی شدگی عناصر REE قابل مشاهده اند که به علت فعالیت بالای همبافت های سولفاتی و پایین بودن pH و نیز نسبت بالای سنگ/آب بوده است اما در زون آرژیلیک در مقابل تهی شدگی عناصر LREE، عناصر HREE غنی شدگی نشان می دهند که به دلیل جذب آنها به وسیله کانی های رسی و نیز فعالیت پایین همبافت های سولفاتی در شاره های تولید کننده دگرسانی آرژیلیک است. در زون پروپیلیتیک عناصر HREE بی تحرک بوده ولی عناصر LREE در مقایسه با نمونه تقریبا سالم، غنی شدگی نشان می دهند و در زون شسته شده، تهی شدگی عناصر LREE و MREE بیشتر از عناصر HREE است. نسبت (Eu/Eu*) در نمونه تقریبا سالم و نمونه های دگرسان کوچکتر از 1 است اما نسبت (Ce/Ce*) بزرگتر از 1 است. بر این اساس بیهنجاری منفی Eu می تواند به دلیل جدایش تفریقی پلاژیوکلازهای کلسیک از ماگمای مولد استوک پورفیری و یا عدم وجود آنها در مواد خاستگاه ماگمای مادر باشد. بیشترین مقدار (Eu/Eu*) به زون شسته شده وابسته است که به علت حاکم بودن شرایط اکسیدی و نامتحرک شدن این عنصر است. مقدار این نسبت در زون آرژیلیک مشابه نمونه سالم بوده و در زون های پتاسی و فیلیک به دلیل تمرکز و ته نشینی این عنصر به وسیله اکسیدها و سولفیدهای گرمابی، بیشتر از نمونه سالم است.

به منظور شناخت بهتر از چگونگی تاثیر مواد مادری در تشکیل و تکامل خاک در مناطق جنگلی لاهیجان، بررسی های میکروسکوپی نیز در راستای آزمایش های فیزیکوشیمیایی و کانی شناسی رس انجام شد. بدین منظور دو نیمرخ شاهد با مواد مادری گرانیت و بازالت آندزیتی در واحد فیزیوگرافی کوه در هشت کیلومتری جنوب شرقی لاهیجان، انتخاب و نمونه برداری از افق ها با استفاده از جعبه کوبینا یا کلوخه انجام شد. شناسایی کانی ها و هوادیدگی آن ها با میکروسکوپ قطبشی صورت گرفت و نتایج آن با نتایج حاصل از ژئوشیمی خاک ها و پراش پرتو ایکس مقایسه شدند. مشاهدات میکروسکوپی علاوه بر تایید نتایج تجزیه عنصری و پراش پرتو ایکس دارای نکات با اهمیت در جهت شناخت خاک های منطقه از نظر کانی ها و چگونگی هوادیدگی آن ها بود. بررسی مقاطع نازک سنگ و خاک در پدون حاصل از سنگ مادر گرانیتی آثاری از هوادیدگی فلدسپارها به سریسیت و کلریت در شرایط گرمابی و کانی های رسی در شرایط خاک را نشان داد. در مقاطع سنگ و خاک حاصل از بازالت آندزیتی نیز هوادیدگی پلاژیوکلاز (لابرادوریت) و اولیوین به کلریت و کانی های رسی و نیز پیروکسن به آمفیبول از پدیده های غالب بود. به علاوه، عمق بیشتر خاک در پدون حاصل از بازالت آندزیتی در مقایسه با گرانیت از آثار ریخت شناسی ناشی از شدت هوادیدگی کانی های مختلف در شرایط اقلیمی مرطوب منطقه بوده است.

سازند مزدوران به سن ژوراسیک فوقانی (کیمبریجین - تایتونین) در حوضه رسوبی کپه داغ بیشتر از سنگ های آهکی و دولومیت همراه با مقدار کمی رسوب های سیلیسی آواری و تبخیری تشکیل شده است. هدف از این پژوهش شناسائی و جدایش انواع دولومیت های این سازند در شمال چناران است. بر اساس بررسی های سنگ نگاری دو فرایند دولومیتی (انتخابی و فراگیر) در سازند مزدوران مورد شناسائی قرار گرفته اند. بررسی های تفصیلی تر دولومیت های فراگیر، منجر به جدایی سه نوع دولومیت ریز تا متوسط بلور، درشت بلور و سیمان دولومیتی شد. همچنین آنالیزهای عنصری و ایزوتوپی نشان می دهد که دولومیت های مزدوران تحت تاثیر فرایندهای دیاژنتیکی پیچیده ای قرار گرفته اند. دمای تشکیل دولومیت های Dp2 ,Dp1 وDp3  به ترتیب 58، 64 و 80 درجه سانتی گراد محاسبه شده اند.

مجموعه افیولیتی بندزیارت در 45 کیلومتری جنوب کهنوج، استان کرمان قرار دارد. این مجموعه به صورت یک فرازمین در مرز غربی فروافتادگی جازموریان، جنوب بلوک لوت و جنوب شرقی زون سنندج-سیرجان بین دو گسل بزرگ (با راستای شمال-جنوب) جیرفت در شرق و غرب سبزواران در غرب جای گیری کرده اند. این مجموعه افیولیتی اساسا از واحدهای گابرویی زیرین و فوقانی، دایک های دیابازی و به مقدار کمتر گدازه های بازالتی و توده های پلاژیوگرانیتی سدیمی تشکیل شده است. واحدهای اولترامافیک در این مجموعه نادر بوده و محدود به برخی مناطق گسلی بدون هرگونه موقعیت مشخص چینه شناسی هستند. بررسی های سنگ شناختی، ژئوشیمی و سال سنجی به روش پتاسیم-آرگون روی نمونه های سنگی این مجموعه افیولیتی نشان می دهند که سری های سنگی تشکیل دهنده مجموعه افیولیتی کهنوج از یک ماگمای تولئیتی غنی از تیتانیوم طی فرایند تبلور جدایشی در زمان کرتاسه فوقانی در حوضه اقیانوسی نئوتتیس تشکیل شده اند.

مجموعه تکاب به سن پرکامبرین از انواع سنگ های دگرگون شامل متابازیت ها، سنگ های متااولترامافیک، سیلیکات های آهکی و مرمرها از رخساره شیست سبز تا رخساره گرانولیت تشکیل شده است. سنگ های دگرگون اوج طی بالا آمدگی پوسته به دلیل کاهش فشار، دما و تاثیر شاره های غنی از آب به صورت پسرونده دگرگون شده اند. رخداد دگرگونی پسرونده در مرمرهای دولومیتی الیوین دار باعث انتقال آن ها از رخساره گرانولیت به رخساره آمفیبولیت شده است. برخی از شواهد کانی شناسی و بافتی دگرگون پسرونده در مرمرهای دولومیتی تکاب عبارتند از (a) :شکل گیری کانی های دمای پایین و آبدار مانند ترمولیت، کلینوکلر، (±) تیتانیت و (±) اپیدوت، (b) تشکیل مجموعه کانی های ترمولیت+دولومیت به صورت شبه ریخت حاصل از ناپایداری الیوین و (c) تیتانیت با بافت هاله ای پیرامون ایلمنیت. دما و فشار دگرگونی پسرونده در مرمرهای دولومیتی با استفاده از ترکیب شیمی کانی ها دگرگونی پسرونده و واکنش های تعادلی به ترتیب در حدود 650±25oC و 6.5±0.5 kbar محاسبه شد. به دلیل نبود ترکیب شیمیایی مناسب در مرمرهای دولومیتی تکاب، ترمولیت پسرونده در شرایط دگرگونی رخساره آمفیبولیت پایدار بوده است. کلینوکلر پسرونده در دولومیت مرمرهای دارای ناخالصی Al2O3 در رخساره آمفیبولیت با دما بالا ظاهر شده اند.

منطقه پی جوئی مس-طلای پورفیری همند در جنوب غربی بیرجند واقع شده است. توده های نیمه عمیق پورفیری با ترکیب مونزونیتی تا دیوریتی در منطقه به شدت دگرسان شده اند. مهمترین دگرسانی ها شامل زون های کوارتز- سرسیت- کربنات- پیریت، پروپلیتیک و کربناته است. همه عناصر اصلی، فرعی و خاکی کمیاب طی فرایند دگرسانی دستخوش تغییرات شده اند. دامنه تغییر در برخی کم (مانند TiO2، MnO، P2O5، Nb، Gd، Y و Eu) و در برخی عناصر (مثل SiO2، K2O، Al2O3، CaO، MgO، TFeO، Na2O، Sr، Ba، Rb، Zr، Hf و اغلب عناصر REE) چشمگیرند. ترکیب توده دگرسانبه صورتی است که شدت دگرسانی تغییر عناصر را کنترل می کند. دگرسانی کوارتز- سرسیت- کربنات- پیریت در دو توده مونزونیت و دیوریت با افزایش SiO2 و Al2O3 و کاهیدگی K2O، Na2O، TFeO و MgO مشخص می شود. مقدار CaO رفتار متغیری بر اساس میزان کلسیت نشان می دهد. عناصر REE تهی شدگی دارند. عنصر Rb رفتار متغیر در شدت های مختلف دگرسانی نشان می دهد. عناصر Ba،Sr  و Zr به شدت کاهیده شده اند. عنصر Hf در توده مونزونیتی با افزایش شدت دگرسانی تهی شده در حالیکه در توده دیوریتی غنی شدگی دارد. دگرسانی پروپلیتیک با کاهش SiO2، K2O و TFeO در هر دو توده مشخص می شود. اما در توده مونزونیتی Al2O3 و Na2O کاهیده و CaO و MgO افزوده شده، در حالیکه در توده دیوریتی عکس این حالت رخ داده است. همچنین عناصر REE در توده مونزونیتی غنی شدگی نشان می دهند، در حالیکه در توده دیوریتی LREE تهی شدگی دارند. عنصر Rb رفتار متغیر در شدت های مختلف دگرسانی نشان می دهد. عناصر Ba، Sr و Zr به شدت کاهیده شده اند. عنصر Hf در هر دو توده غنی شدگی دارد. دگرسانی کربناتی در توده مونزونیتی با کاهش SiO2، K2O، Na2O، MgO وTFeO ،Rb ، Sr، Ba، Zr و Hf و افزایش Al2O3 و CaO مشخص می شود. عناصر REE تهی شدگی اندکی دارند. دگرسانی با شدت های مختلف می تواند نامگذاری سنگ بر اساس رده بندی شیمیایی، تعیین سری ماگمایی و موقعیت آن را در دیاگرام شاند و تفسیر نوع کانی باقیمانده در منشا بر پایه الگوی عناصر REE را تحت تاثیر قرار دهد. نیز تعیین خاستگاه توده نفوذی بر اساس ایزوتوپ های Rb-Sr در نمونه دگرسان، ممکن است نتیجه عکس نشان دهد. لذا در انتخاب نمونه مناسب برای بررسی های پتروژنزی-ایزوتوپی در مناطق دگرسانی باید دقت زیادی شود.

توده تونالیتی ده نو در غرب مشهد (شمال شرقی ایران)، یکی از قدیمی ترین توده های نفوذی در مجموعه گرانیتوئیدهای مشهد است. این توده با چهار دسته شکستگی منظم قطع شده است. از میان آن ها دو دسته ویژگی های گسل با جدایش راستایی راست رو را نشان می دهند. دسته A شامل گسل های راستا لغز راست رو با اندک مولفه شیب لغز وارون و دسته B گسل های راستا لغز راست رو با مولفه کوچک شیب لغز بهنجارند. تونالیت در هسته گسل ها به میلونیت تغییر یافته است. بررسی ریز ساختارها و بازتبلور دینامیکی دردانه های کوارتز در این میلونیت ها نشان می دهد که تشکیل میلونیت ها در دمای 410-430 درجه سانتی گراد و تنش تفاضلی 42.54-59.31 (Mpa) و تنش برشی بیشینه 21.27-29.65 (Mpa) روی داده است. نرخ کرنش در این تغییر ساختاری 7.3´10-15 S-1-1.08´10-12S-1 بوده است. پی جویی های صحرایی و بررسی ریز ساختارها نشان داد که این دسته های گسلی در نتیجه لغزش دوباره روی درزهای کششی و درزه های نامتقارن حاشیه ای آن ها تشکیل شده اند.

کانسار آهن سرخه دیزج در جنوب خاوری زنجان، زیرپهنه طارم از پهنه ساختاری البرز باختری-آذربایجان قرار دارد. کهن ترین واحدهای سنگی این گستره شامل تراکیت-تراکی آندزیت، الیوین بازالت و سنگ های آذرآواری توف برشی و لاپیلی توف وابسته به ائوسن است که توده نفوذی نیمه عمیق کوارتزمونزونیتی، مونزونیتی و گرانیتی با سن ائوسن پایانی-الیگوسن آغازین در سنگ های یاد شده نفوذ کرده است. این توده نفوذی، ویژگی های گرانیت نوع I را داشته و ماگماتیسم منطقه، ویژگی های نوع کوهزایی و وابسته به قوس های ماگمایی را نشان می دهد. کانه زایی در این منطقه به شکل رگه ای و بیشتر در درون سنگ میزبان توده نفوذی نیمه عمیق تشکیل شده است. علاوه بر آن، کانی زایی به مقدار بسیار کمتر درون سنگ های آتشفشانی منطقه نیز به شکل رگه ای مشاهده می شود. ماده معدنی به شکل رگه ای و بافت کانسنگ ها از نوع داربستی، توده ای، نواری، برشی و رگه-رگچه ای است. مگنتیت (با Ti پایین) و آپاتیت مهمترین کانی های موجود در این کانسار را تشکیل می دهند که به مقدار کم، کانی های سولفیدی از جمله کالکوپیریت، بورنیت و پیریت، آن ها را همراهی می کنند. در اثر فرآیندهای هوازدگی و برونزا، کانی هایی چون کالکوسیت، مالاکیت، آزوریت، کوولیت، هماتیت و گوتیت نیز در این کانسار تشکیل شده اند. مهمترین دگرسانی های رخ داده در این کانسار شامل دگرسانی های فلدسپات پتاسیم، اکتینولیتی، آرژیلیک، سریسیتی، سیلیسی، تورمالینی و کلریتی-اپیدوتی هستند که دگرسانی های سیلیسی و آرژیلیک نسبت به دگرسانی های دیگر، از گسترش بیشتری در منطقه برخوردارند. بررسی ویژگی های کانسار اکسید آهن آپاتیت دار سرخه دیزج همچون محیط زمین ساختی، سنگ میزبان، کانی شناسی، دگرسانی و ساخت و بافت، بیانگر تشکیل این کانسار از شاره های ماگمایی غنی از Fe، P و REE است. همچنین مقایسه کانسار سرخه دیزج با انواع مختلف کانه زایی آهن در دنیا نشان داده است که این کانسار، بیشترین شباهت را با کانسارهای اکسید آهن آپاتیت دار نوع کایرونا (Iron Oxide-Apatite (IOA)) دارد.

سازندهای رازک و میشان (میوسن پیشین تا میوسن میانی) در مناطق پل کوار و زنجیران در جنوب و جنوب غرب فارس و در کمربند چین خورده زاگرس بررسی شدند. کانی های اصلی عبارتند از ایلیت-موسکویت، کلریت، کلسیت، کوارتز و کانی های فرعی آلبیت و پالی گورسکیت. از نظر ژئوشیمی مقادیر MgO و CaO بالاتر و مقادیر SiO2، Al2O3، Fe2O3، Na2O و K2O کمتر از نمونه های استاندارد NASC، PAAS وUC  را نشان می دهد. الگوی REE بهنجار شده با کندریت و شیل های آرکئن آمریکای شمالی غنی شدگی LREE نسبت به HREE بدون بیهنجاری Eu دارند. نسبت La/Sc،Ba/Sc ، Ba/Co بالا و نسبتTh/Sc ،Th/Cr ، La/Cr پائین نشان دهنده خاستگاه دوگانه این رسوب ها از سنگ های مافیک و فلسیک است. سنگ مادر این دو سازند بر اساس نمودار TiO2/Al2O3 گرانیت/ریولیت-بازالت است. پائین بودن مقادیر شاخص دگرسانی و شاخص هوازدگی و نیز بالا بودن میزان Sr نشان دهنده هوازدگی کم تا متوسط سنگ خاستگاه است. پائین بودن CEC نمونه های دو سازند؛ وجود ایلیت، کلریت، پالی گورسکیت و عدم حضور یا مقدار بسیار پائین ورمیکولیت و مونت موریلونیت را توجیه می کند. حدود آتربرگ نمونه های سازند رازک و میشان کم تا متوسط است (بین 10-16). ترکیب شیمیایی، کانی شناسی و پاره ای از آزمایش های سرامیکی نشان دهنده استفاده کاربردی رسوب های این دو سازند در ساخت آجر، کاشی سرامیکی و سفالینه هاست.

در برخی از نواحی زون البرز، در قاعده سازند شمشک، یک سری گدازه بازالتی گزارش شده است. بررسی دقیق برونزدهای زمین شناسی این سنگ ها در نواحی مختلف البرز شرقی نشان می دهد که رخداد این سنگ ها در اغلب مناطق اطراف شاهرود (قشلاق در خوش ییلاق) و دامغان (طزره، تالو و کلاته رودبار) از نوع نفوذی و به شکل سیل، دایک و استوک های کوچک و در برخی مناطق دامغان (چشمه علی و تویه دروار) و سمنان (شهمیرزاد) به صورت روانه بازالتی است. حضور آپاتیت، اسفن های اولیه و ثانویه و فلوگوپیت در نمونه های این مناطق، بیانگر بالا بودن میزان P و Ti و سرشت قلیایی ماگمای سازنده این سنگ هاست. نمودارهای تعیین سری ماگمایی و تکتونوماگمایی نیز، سرشت قلیایی و جایگاه درون ورقه قاره ای این سنگ های بازی را تایید می کنند. نمودارهای چند عنصری بهنجار شده به کندریت و گوشته اولیه، غنی شدگی از LREE و عناصر شدیدا ناسازگار و تهی شدگی از HREE را نشان می دهند. روند موازی طرح های تغییرات عناصر نادر خاکی نمونه ها، بیهنجاری مثبت سرب همراه با طرح های موجود در نمودارهای تغییرات عناصر ناسازگار و سازگار نسبت به یکدیگر، بیانگر خاستگاه واحد و نقش تبلور تفریقی همراه با هضم و آلایش پوسته ای، در شکل گیری ماگمای سازنده این سنگ هاست. بررسی های ژئوشیمیایی نشان می دهند که این ماگمای قلیایی، از ذوب بخشی با درجه پایین (%15-10) یک گوشته گارنت لرزولیتی غنی شده زیر لیتوسفر قاره ای، در یک محیط کششی درون ورقه قاره ای تشکیل شده است. این محیط، از نوع حوضه های کششی پشت کمان اولیه، در حاشیه قاره ای غیر فعال البرز در طول تریاس پایانی - ژوراسیک آغازین بوده است.

محتوای کاتیون های آهن سه نمونه بیوتیت از گروه میکای هشت وجهی سه گانه واقعی به روش های ریزپردازنده الکترونی، طیف نمایی موسبائر و شیمی تر تعیین شد. همزمان با آنالیز نمونه های میکا به روش شیمی تر، نمونه های استاندارد و مرجع بین المللی آنالیز شدند تا درستی روش ارزیابی شود. در این بررسی نسبت های Fe3+/Fe2+ تعیین شده با طیف نمایی موسبائر نمونه های میکا که از دقت بالاتری برخوردارند همراه با آنالیز آهن کل از طریق ریزپردازنده الکترونی با نتایج شیمی تر کاتیون های آهن مورد بررسی و مقایسه قرار گرفتند. مقایسه نتایج نشان می دهد در روش شیمی تر، نمونه های میکای پودر شده در مرحله هضم اسیدی نسبت به میکاهای دانه ای به سهولت حل می شوند، لذا نتایج آنالیز از درستی و دقت بالاتری برخوردارند.

در این کار پژوهشی تغییر فاز کلینوپتیلولیت، (Na, K)6[Al6Si30O72].20H2O 16، به زئولیت های باریم دار، تحت تاثیر شاره های حاوی کاتیون باریم با نسبت های متفاوت، در محیطی کاملا قلیایی و دمای بالا بررسی شده است. نمونه مورد بررسی از منطقه افتر واقع در غرب سمنان جمع آوری و بدون خالص سازی به صورت پودر درآورده شد. کلینوپتیلولیت تحت تاثیر شاره های قلیایی، با نسبت های متفاوت کاتیون باریم، به زئولیت های باریم دار ادینگتونیت، BaAl2Si3O10.4H2O، و هارموتوم، BaAl2Si6O16.6H2O، تغییر فاز یافت. در این فرایند شرایط گرمابی مورد نیاز با استفاده اتوکلاوهای گرمابی برقرار شد، و فراورده های تغییر فاز یافته با نمودارهای XRD و نیز تصاویر SEM مورد بررسی قرار گرفتند.

سنگ های آذرین ترشیری در جنوب غربی بیرجند درون نهشته های فلیشی کرتاسه برونزد دارند. این توده ها بر اساس بررسی های سنگ نگاری و نتایج تجزیه شیمیایی عبارتند از میکروکوارتزمونزودیوریت، تراکی آندزیت، آندزیت و داسیت. بافت غالب آن ها پورفیری با زمینه ریزدانه است. فنوکریست های آن از پلاژیوکلاز، هورنبلند و بیوتیت تشکیل شده اند. پلاژیوکلازها دارای منطقه بندی اند. پیروکسن، کوارتز و کانی های کدر نیز در زمینه مشاهده می شود. در اغلب نمونه ها، هورنبلند دارای حاشیه سوخته است. سرشت ماگمایی این سنگ ها از نوع آهکی-قلیایی به حاشیه فعال قاره ای وابسته اند. این سنگ ها از عناصر نادر خاکی سبک و عناصر لیتوفیل بزرگ یون غنی شدگی و از عناصر نادر خاکی سنگین تهی شدگی نشان می دهند. بی هنجاری منفی نیوبیوم و غنی شدگی از عناصر لیتوفیل بزرگ یون دلیلی بر خاستگاه ماگمای به وجود آورنده این سنگ ها از ذوب بخشی با درجه پائین یک گوشته غنی شده در بالای یک زون فرورانش یا ورقه اقیانوسی فرورونده است که طی صعود دستخوش آلایش پوسته ای شده است.

افق های فسفات کوه سفید و بناری در زون ساده چین خورده زاگرس، در سازند پابده قرار گرفته اند. در این راستا چندین نمونه برای آزمایش ICP-MS از این دو افق های فسفاتی برداشت شدند. نتایج آزمایش ICP-MS نشان داد که اکسیدهای اصلی به صورت کانسار CaO>SiO2>Al2O3>Fe2O3>P2O5 تشکیل شده اند که میانگین P2O5 موجود در دو افق کوه سفید و بناری اندک بوده و به ترتیب 2.1 و 1.95 درصد است. تمرکز REE در شکل گیری فسفات کوه سفید بالا ولی در مورد فسفات بناری اندک است. الگوی REE نسبت به شیل میانگین یک بیهنجاری منفی در Ce و غنی شدگی در MREE را نشان می دهد. بیهنجاری منفی Ce الگوی مشابه آب دریا را نشان می دهد. غنی شدگی در MREE به همبافتهای آهن دار نسبت داده می شود، به طوری که وقتی همبافت ها در شرایط احیایی قرار گرفتند به درون خلل و فرج وارد شده و باعث غنی شدگی MREE می شوند. بیهنجاری منفی Ce و غنی شدگی MREE نشاندهنده این است که عناصر نادر خاکی از آب دریا تامین شده اند.

خاک های قدیمی به خصوص در مناطق خشک اطلاعات ارزشمندی از اقلیم گذشته حاکم بر منطقه در اختیار قرار می دهند. این خاک ها در ایران مرکزی معمولا به صورت مدفون یافت می شوند. در بررسی خاک های قدیمی، از مخروط آبرفتی گیودری جنوب شهرستان رفسنجان استفاده شد. رژیم های رطوبتی و گرمایی منطقه به ترتیب اریدیک و مزیک است. بر اساس معیارهای شناسایی خاک های دیرینه، تعداد چهار لایه خاک قدیمی در عمق های 15، 20، 45، و 50 متری از سطح زمین در دره حاصل از رودخانه گیودری مورد شناسایی قرار گرفتند. در پراش پرتو ایکس نمونه ها کانی های رسی پالیگورسکیت، ایلیت، اسمکتیت، کلریت و کائولینیت مشاهده شدند. در خاک قدیمی شماره 4 کانی رسی پالیگورسکیت دیده نشد که به شرایط مرطوب تر زمان تشکیل این خاک قدیمی و بنابراین عدم تشکیل و یا تغییر شکل این کانی به اسمکتیت نسبت داده می شود. رسانندگی الکتریکی 60 دسی زیمنس بر متر در خاک قدیمی 3 به همراه 5% گچ و نیز مقادیر زیاد کانی پالیگورسکیت در ریز نگاشت های میکروسکوپ الکترونی روبشی حاکی از وجود اقلیم خشک تر در زمان تشکیل این خاک در مقایسه با خاک های قدیمی دیگر است. نتایج این پژوهش نشانگر تاثیر میزان سنگریزه بر درصد خلل و فرج خاک طی بررسی های ریز ریخت شناختی است.

بلورهای مخلوط K1-x(NH4)xH2PO4 (KADP) به روش رشد از محلول در دمای پایین رشد داده شدند. آهنگ رشد رخ های [100] و [101] بلور KADP با مقادیر x برابر با 0.1 و 0.9، طی فرایند رشد با استفاده از یک روش اپتیکی اندازه گیری شدند. در نتیجه مشاهده شد که آهنگ رشد در راستای [101] سریعتر از راستای [100] است. طیف انتقال فوریه فروسرخ (FTIR) بلورهای مخلوط با ترکیبات منتخب، حضور هر دو نمک را در بلورهای رشد یافته تائید کرد.