مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

96
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

23
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

مطالعه و معرفی جام/ طاس «باطل السحر» موجود در گنجینۀ تاریخ مؤسسه فرهنگی موزه های بنیاد

صفحات

 صفحه شروع 335 | صفحه پایان 363

چکیده

 رخداد هایی که در پیرامون نوع بشر اتفاق می افتادند, دو دسته بودند؛ یا بر زندگی وی اثر مثبت داشتند یا حیات او را به صورت منفی تحت تأثیر قرار می دادند. انسان ها معمولاً اتفاقات میمون و خجسته را به عوامل خیر و وقایع بدشگون و ناگوار را به نیروهای شر نسبت می دادند. اصرار پیوسته بر این امور, به باور انجامید. علاوه بر این آرزوی بشر در غیب گویی و پیشگویی وقایع, خواسته ای همیشگی بود. از این روی, بشر همواره در تلاشی پایدار, با استمداد از نیروهای خیر و با استفاده از ابزارهای گوناگون به غیب گویی, پیشگویی و دفع نیروهای شر یا دست کم, کاستن از اثرات ناگوار دسیسه آنها می پرداخت. ساختن جام های جهان بین و کاسه دعاها که در سده های متأخر دوران اسلامی با نام «طاس/ جام چهل کلید» یا «طاس/ جام باطل السحر» شناخته شدند, بخشی از آن تلاش ها بود. نمونه ای از این طاس ها در بخش بایگانی «مؤسسۀ فرهنگی موزه های بنیاد مستضعفان» نگهداری می شود؛ علی رغم برخورداری از ارزش های هنری ویژه, جز تهیۀ پرونده کارشناسی, در پژوهشی جامع, مطالعه و معرفی نشده است. ازاین روی, در ارتباط با ویژگی های ساختاری و زمان ساخت آن پرسش های جدی وجود دارد. پژوهش حاضر با مطالعۀ عینی و اسنادی به گردآوری داده های مرتبط با این طاس پرداخته و با بهره گیری از دو رهیافتِ تاریخی و سنت گرایی, آن داده ها را تفسیر و تحلیل کرده است. نتایج تحقیق نشان می دهند که این اثر در آغاز حکمرانی شاه سلیمان صفوی (حک: 1139-1079 ه. ق. ) و در سال 1080 هجری قمری ساخته شده است. این اثر ویژگی های ساختاری و آرایه های اثر, آن را در گونه ای از این جام ها طبقه بندی می کند که در اواخر دورۀ صفوی ساخته شدند. اندازه ای متوسط دارد و از آلیاژ برنج ساخته شده است. دارای کف پایه ای مقعر, بدنه ای محدب و لبۀ تخت با تمایل به بیرون است. در نگارش کتیبه ها به طور عمده از خط ثلثِ خوش بهره گرفته شده و در کتابت شعائر مذهبی, از خط نستعلیق با پهنای بیشتر استفاده شده است. صور دوازده گانۀ فلکی منطقه البروج مهمترین آرایش میانی ظرف در بدنۀ بیرونی را شکل می دهند؛ این آرایه ها در متنی از نقوش اسلیمی به اجرا درآمده اند. مردم دفع چشم زخم, باطل کردن سحر, جادو و طلسم, طالع بینی, پیشگویی, غیب گویی, شفابخشی, دفع نفوس بد و ارواح شریر از زن زائو یا به اصطلاح پیشگیری از چله افتادن زن زائو, جلوگیری از چله افتادن نوزاد, چله بری و بچه دار شدن زن نازا, بخت گشایی برای دختران, طلب خوشبختی برای زنان و به طور کلی هرگونه گشایش و بستگی در روزی و اقبال را در این گونه ظروف جستجو می کردند. استفاده از آن به این ترتیب بود که دعای نوشته شده بر کاغذ را در آب درون آن حل می کردند و به مشتری می خوراندند یا در حمام با این ظروف, چهل بار بر سر و روی زن زائو, نوزاد و زنان سترون آب می ریختند.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی

  • ثبت نشده است.





    • بازگشت به بالا
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button