مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

39
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

0
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

ارزیابی کیفیت آب های زیرزمینی با استفاده از شاخص GQI جهت مصارف شرب

صفحات

 صفحه شروع 119 | صفحه پایان 131

چکیده

 1چکیده مبسوط مقدمه و هدف: استفاده از آب‎های زیرزمینی برای اهداف کشاورزی, صنعت و شرب به‎طور قابل‎توجهی در سراسر جهان در حال افزایش است. این منابع به عنوان بخش مهمی از آب‎های تجدیدپذیر اکوسیستم به‎ حساب می‎آیند و در مقایسه با آب‎های سطحی دارای مزیت‎های مختلفی مانند کیفیت بالاتر و آلودگی کمتر هستند. از طرفی خشکسالی‎های متناوب اخیر و کاهش چشمگیر منابع آب سطحی منجر به استفاده بیش از حد از منابع آب زیرزمینی و کاهش کیفیت آن‎ها شده است, بنابراین شناخت کیفیت آب زیرزمینی برای برنامه‎ریزی و مدیریت مناسب این منابع بسیار حائز اهمیت بوده و باید مورد توجه جدی و تجزیه و تحلیل دقیق قرار گیرد. همچنین باوجودی‎که یکی از مشکلات بهداشتی مناطق در حال توسعه عدم برخورداری از آب آشامیدنی سالم است و محور توسعه پایدار در منطقه در گرو سلامت انسان است لذا بدون بهره‎مندی از آب آشامیدنی سالم و استاندارد نمی‎توان رفاه و سلامت جامعه را در حد مطلوب تضمین نمود. آب از دو بعد بهداشتی و اقتصادی اهمیت دارد زیرا در بعد اقتصادی محرک چرخ صنعت و رونق بخش کسب و کار کشاورزی می‎باشد. در همین راستا هدف از این پژوهش ارزیابی کیفی و تحلیل تغییرات مکانی کیفیت آب زیرزمینی بر مبنای شاخص ارزیابی GQI است. مواد و روش ها: این پژوهش به ارزیابی کیفی آب زیرزمینی در محدوده شهرستان‎های خانمیرزا, لردگان, بروجن, اردل و کیار از توابع استان چهارمحال و بختیاری جهت استفاده در مصارف شرب و تحلیل تغییرات مکانی آب زیرزمینی در محدوده مطالعاتی پرداخته و اطلاعات کاربردی از وضعیت منابع آب موجود منطقه در زمینه شرب ارائه می‎نماید. به‎همین منظور 28 نمونه آب زیرزمینی از چاه‎های بهره‎برداری مجاز واقع در نقاط مختلف در شهرستان‎های ذکر شده در بازه زمانی 1400-1399 برداشت شد و در آزمایشگاه مورد آنالیز شیمیایی قرار گرفت. برای ارزیابی کیفی این نمونه‎ها جهت استفاده در مصارف شرب از شاخص GQI استفاده شد. در این پژوهش برای محاسبه شاخص کیفی GQI مقادیر غلظت 11 پارامتر شامل پارامترهای هدایت الکتریکی, اسیدیته, مجموع نمک‎های محلول در آب, یون کلسیم, سدیم, منیزیم, پتاسیم, کربنات و بی‎کربنات, کلر و سولفات به‎کار برده شد. سپس با استفاده از مقادیر خصوصیات شیمیایی نمونه‎های برداشت شده و بهره‎مندی از روش درون‎یابی وزن‎دهی عکس فاصله در محیط نرم‎افزاری GIS, پهنه‎بندی مکانی مقادیر کلیه پارامترهای مورد مطالعه صورت گرفته و لایه‎های اطلاعاتی موردنظر به فرمت رستری به‎دست آمد. در ادامه با اعمال توابع محاسباتی بر لایه‎های اطلاعاتی موجود, همپوشانی انجام شد و در انتها مقادیر شاخص GQI برآورد و نقشه رستری شاخص تهیه گردید. با استفاده از نقشه‎های خروجی می‎توان علاوه بر تعیین مشخصه‎های کیفی موردمطالعه در سطح محدوده, به بررسی روند تغییرات آنها نیز پرداخته و نقشه‎های پهنه‎بندی کیفی هریک را تهیه و با مقادیر استاندارد مقایسه نمود. یافته ها: نتایج نشان داد که شاخص GQI محاسباتی با استفاده از نمونه‎های اندازه‎گیری شده, بخش وسیعی از وسعت منطقه مطالعاتی را در طبقه با کیفیت عالی و خوب قرار می‎دهد که برای مصرف شرب مناسب می‎باشند. همچنین طیف رنگی نقشه پهنه‎بندی نشانگر کیفیت بهتری از آب زیرزمینی منطقه غرب و جنوب منطقه موردمطالعه نسبت به سایر بخش‎های آن می‎باشد. به‎طور کلی کیفیت آب شرب از جنوب به‎سمت شمال و شمال شرق کاهش می‎یابد. مقوله تحلیل حساسیت مدل به بررسی تأثیرپذیری یک متغیر خروجی ناشی از تغییر یک متغیر ورودی در آن مدل می‎پردازد. با بررسی آنالیز حساسیت صورت گرفته به‎ترتیب پارامترهای اسیدیته, کلسیم, منیزیم, کل نمک‎های محلول و هدایت الکتریکی با تأثیر منفی (به‎معنی تأثیر در افزایش مقادیر شاخص و افزایش کیفیت آب پس از حذف تک پارامتر و کاهش کیفیت آب با افزودن تک پارامتر در محاسبه مقدار شاخص) و غلظت یون‎های بی‎کربنات, سولفات, سدیم, پتاسیم و کلر موجود در آب با تأثیر مثبت در کیفیت آب (به‎معنی تأثیر در کاهش مقادیر شاخص و کاهش کیفیت آب پس از حذف تک پارامتر و افزایش کیفیت آب با افزودن تک پارامتر در محاسبه مقدار شاخص) به‎ترتیب بیشترین تا کمترین تغییرات را در برآورد شاخص GQI به‎خود اختصاص داده‎اند. بنابراین شاخص کیفی GQI نسبت به وجود یا عدم وجود اسیدیته و بی‎کربنات کلسیم حساسیت بیشتری داشته و تصمیم‎گیری در رابطه با رده‎بندی کیفی آب آشامیدنی را بیش از سایر پارامترهای مورد استفاده در تعیین شاخص, تحت تأثیر قرار می‎دهد. با توجه به مقادیری که در تغییرات شاخص رخ داده است, برخی پارامترهای مورد بررسی با وجودی‎که وزن بالاتری در محاسبه شاخص داشته‎اند ولی درصد تغییرات شاخص با وجود و یا عدم وجود آن پارامتر مقدار قابل‎توجهی را نشان نمی‎دهد. به‎عنوان نمونه بی‎کربنات که وزن پایین‎تری را نسبت به یون منیزیم دارا بوده ولی درصد تغییرات شاخص ناشی از حذف بی‎کربنات در مقایسه با درصد تغییرات شاخص ناشی از حذف منیزیم, مقدار بیشتری برآورد شده است. بنابراین دارا بودن وزن بالاتر مؤلفه‎ها حاکی از حساسیت بیشتر مدل نسبت به آن مؤلفه نخواهد بود. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می‎دهد که کیفیت آب زیرزمینی در مناطق مورد مطالعه برای استفاده در شرب مطلوب بوده و آب‏های زیرزمینی منطقه مورد مطالعه تحت تأثیر تغییرات ناشی از پارامترهای مورد آزمون در بخش شرب قرار نگرفته‎اند. همچنین این مطالعه به برنامه‎ریزی جامع و مفید در خصوص بهره برداری و نگهداری از منابع آب زیرزمینی, کمک نموده و باعث می‎گردد تا با دیدی روشن با توجه به نقشه‎های کیفیت آب زیرزمینی بتوان در این زمینه برنامه ­ریزی جامع و مفیدتری ارائه داد.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی






    بازگشت به بالا
    email sharing button
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button