اهداف: با توجه به سرعت رشد جمعیت سالمند کشور و به دنبال آن افزایش هزینه های خدمات سلامت، آگاهی از وضعیت و الگوی نیاز و بهره مندی سالمندان از خدمات سلامت در حوزه بستری و سرپایی برای تخصیص منابع، ضروری به نظر می رسد. مطالعه حاضر با هدف بررسی الگوی نیاز و بهره مندی سالمندان کشور از خدمات سرپایی سلامت و رضایت آن ها از خدمات و عوامل مرتبط با آن انجام شد. مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع مطالعات کمی ثانویه بوده و با استفاده از داده های اولیه «مطالعه ملی بهره مندی از خدمات سلامت» که در سال 1394 تهیه شده بود، انجام شد. جامعه آماری این مطالعه سالمندان 60 سال و بالاتر کشور با حجم نمونه معادل 8205 نفر است که به روش نمونه گیری طبقه بندی تصادفی از استان ها، شهرها و روستاهای کشور انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسش نامه بود و اطلاعات مربوط به نیاز افراد به خدمات سرپایی در دو هفته گذشته و مراجعه و دریافت خدمات را توسط آن ها گردآوری می کرد. در این مطالعه از آنالیز رگرسیون لجستیک چندسطحی برای بررسی عوامل مرتبط با نیاز، بهره مندی و رضایت از بهره مندی از خدمات سرپایی استفاده شد. یافته ها: تعداد 3172 نفر (39 درصد) از سالمندان مطالعه شده در این پژوهش اظهار نیاز به خدمات سرپایی داشتند که 66 درصد آن ها برای دریافت خدمات مراجعه کرده و از بین مراجعه کنندگان 98 درصد (2060 نفر) از خدمات سرپایی بهره مند شده بودند. زنان، مسن ترها، روستاییان، غیرمتاهلین و بی سوادها بیشتر به خدمات سرپایی اظهار نیاز کرده بودند اما میزان مراجعه آن ها برای دریافت این خدمات مساوی و یا کمتر از گروه مقابل نبود. نداشتن بیمه پایه و مکمل و نداشتن اتومبیل شخصی تاثیر معنی داری بر روی کاهش مراجعه سالمندان برای دریافت خدمات سرپایی داشت. مهم ترین علل عدم مراجعه سالمندان دارای نیاز، هزینه زیاد خدمات، خوددرمانی و نداشتن بیمه بیان شد. بیشترین رضایت سالمندان مربوط به رفتار پزشک و پرسنل معالج و کمترین رضایت مربوط به میزان هزینه خدمات سرپایی بود. نتیجه گیری: در حالی که لازم است بهره مندی از خدمات سلامت بر اساس نیاز به این خدمات انجام شود، مطالعه حاضر نشان داد که گروه های با وضعیت اقتصادی اجتماعی بالاتر از بهره مندی بالاتری برخوردارند؛ بنابراین بی عدالتی آشکاری در دسترسی به خدمات سلامت در گروه سالمندان دیده می شود. علل بهره مند نبودن از خدمات سرپایی و نارضایتی از این خدمات باید مورد توجه جدی سیاست گذاران سلامت قرار گیرد.

سابقه و هدف: امروزه تقاضای دریافت خدمات سرپایی رو به افزایش است. بیماران در رابطه با سلامتی دچار اضطراب می شوند که آثار مخربی بر روند درمان دارد و کنترل آن، اعتماد به خدمات سلامت را ایجاد می کند. این مطالعه با هدف تعیین تاثیر مشاوره پرستاری بر اضطراب سلامت و ارتباط آن با اعتماد به خدمات پرستاری در بخش سرپایی انجام شد. مواد و روش ها: این یک مطالعه نیمه تجربی است. 60 شرکت کننده واجد شرایط از بخش سرپایی یک کلینیک خصوصی در سال 1400 به صورت در دسترس انتخاب و در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسش نامه های اطلاعات دموگرافیک، اضطراب سلامت سالکوسکیس و اعتماد به خدمات پرستاری رادوین بود. شرکت کنندگان به پرسش نامه های دموگرافیک و اضطراب سلامت پاسخ دادند. بعد از معاینه، گروه مداخله مشاوره پرستاری دریافت کرد، اما گروه کنترل آموزش های روتین پزشک را دریافت کرد. یک هفته بعد، شرکت کنندگان مجددا به پرسش نامه اضطراب سلامت و اعتماد به خدمات پرستاری پاسخ دادند. تحلیل داده ها با آزمون های آماری توصیفی و استنباطی در نرم افزار SPSS نسخه 18 انجام شد. یافته ها: میانگین نمره اضطراب سلامت قبل از مداخله در دو گروه اختلاف معناداری نداشت (0. 20=P). بعد از آموزش در گروه مداخله کمتر از کنترل بود (0. 001>p). این میانگین قبل و بعد از آموزش در گروه مداخله تفاوت معنادار داشت (0. 001>P). بین دریافت مشاوره پرستاری با اعتماد به خدمات پرستاری رابطه مثبت معناداری وجود داشت (0. 001>P) (0. 145-=C. V). نتیجه گیری: ارایه مشاوره پرستاری اضطراب سلامت بیماران را کاهش و اعتماد به خدمات پرستاری را افزایش می دهد. پیشنهاد می شود در حوزه خدمات سرپایی به این نقش پرستاران توجه شود.

هدف: خدمات سرپایی بخش قابل توجهی از نظام ارائه خدمات سلامت را شامل می شود. تسلط بخش غیردولتی در ارائه این خدمات در کنار نقش تولیتی دولت، اهمیت پایش جنبه های غیربالینی کیفیت این خدمات را نشان می دهد. هدف از این تحقیق، بررسی میزان پاسخگویی نظام سلامت در حوزه خدمات سرپایی در مناطق منتخب شهر مشهد بوده است.روش بررسی: این مطالعه توصیفی- کاربردی و از نوع مقطعی بود. نمونه مورد بررسی شامل 889 خانوار ساکن در دو منطقه برخوردار و کمتر برخوردار شهر مشهد بود که به روشنمونه گیری ترکیبی و در سال 1393 انتخاب شدند. ابزار مطالعه، پرسشنامه سه بخشی سازمان جهانی بهداشت بود که روایی و پایایی آن قبلا تائید شده بود. داده ها با استفاده از شاخصهای توصیفی و استنباطی آماری در نرم افزارSPSS تحلیل گردید.یافته ها: یافته های این مطالعه نشان داد که به طور کلی بیش از 60% افراد، پاسخگویی خدمات سرپایی را در حوزه های مختلف خوب گزارش دادند. سطح پاسخگویی در حوزه محرمانگی بالاتر و در حوزه کیفیت امکانات رفاهی محل ارائه خدمت، پایین تر از سایر حوزه ها بوده است. همچنین سطح پاسخگویی از نظر ساکنان منطقه برخوردار بیشتر از منطقه کمتر برخوردار گزارش شده بود.نتیجه گیری: پاسخگویی نظام سلامت هدفی است که در صورت وجود یک تولیت خوب در نظام سلامت محقق می شود. از آنجا که اکثر نهادهای ارائه دهنده خدمات سرپایی خارج از تصدی وزارت بهداشت به عنوان تولیت نظام سلامت است، لذا ایجاد مکانیسم های مناسب برای پایش میزان تحقق این هدف ضروری به نظر می رسد.

مقدمه: یکی از مهم ترین اقدامات برای رسیدن پوشش همگانی سلامت، افزایش درصد پوشش بیمه همگانی سلامت برای تمام جمعیت است. بر این اساس مقاله حاضر باهدف بررسی تأثیر بیمه بودن افراد بر بهره مندی از خدمات سرپایی توسط پزشک براساس داده های پیمایش بهره مندی از خدمات سلامت انجام شد. روش بررسی: مطالعه حاضر آنالیز ثانویه داده های مطالعه بهره مندی از خدمات سلامت سال 1394 است که در دو گروه بیمه شده و بیمه نشده با هدف بررسی تفاوت بهره مندی از خدمات سرپایی انجام شد. متغیرهای مورد بررسی در این مطالعه وضعیت بیمه به عنوان متغیر مستقل و بار مراجعه سرپایی به عنوان متغیر وابسته است. این شاخص ها به تفکیک محل سکونت و پنجک درآمدی آنالیز شد. یافته ها: بار مراجعه برای دریافت خدمات سرپایی از پزشک، در تمام گروههای بیمهنشده کم تر است. بار مراجعه در افراد دارای بیمه، تقریباً دو برابر افراد بدون بیمه است که این رقم در افراد بیمه شده 25/4 و در افراد فاقد بیمه 2/61 است. لذا نداشتن بیمه پایه سلامت بار مراجعه سرپایی را تقریباً دو برابر کاهش داده است. افراد دارای بیمه که ساکن شهرها بودند 2/11 بار مراجعه سرپایی برای دریافت خدمت از پزشک عمومی داشتند و این رقم در گروه بدون بیمه 0/35 است. نتیجه گیری: براساس نتایج این مطالعه بار مراجعه ارتباط مستقیم با وضعیت بیمه پایه افراد دارد و ضرورت دارد اقداماتی برای بهره مندی عادلانه گروه های مختلف جامعه از خدمات سرپایی ارائه شده توسط پزشک انجام شود.

مقدمه: افزایش نیازهای مراقبت از سالمندان از نگرانی های کشورهایی مختلف مخصوصاً کشورهایی است که جمعیت شان در حال سالمند شدن است. شناخت عوامل تاثیر گذار بر بهره مندی از خدمات سلامت در سالمندان برای سیاستگذاری سلامت در جهت شناسایی مشکلات احتمالی و توسعه مداخلات مناسب در بهره مندی بهتر و افزایش دسترسی بسیار با اهمیت است. از این رو، هدف از این مطالعه شناخت موانع و تسهیل کننده های بهره مندی از خدمات سلامت سرپایی در سالمندان می باشد. روش: در مرور سیستماتیک حاضر، مطالعات منتشر شده انگلیسی در بازه زمانی 1996 تا 2018 با استفاده از دستورالعمل PRISMA و کلمات کلیدی مرتبط، به صورت الکترونیکی از پایگاه های اطلاعاتی Web of Science، PubMed وScopus جستجو و مرور شدند. پس از حذف مقالات تکراری و نامرتبط، کیفیت مقالات براساس چک لیست STROBE توسط دو ارزیاب به طور مستقل ارزیابی شدند. به منظور ترکیب داده ها از روش سنتز روایتی استفاده شد. یافته ها: در این مطالعه، کیفیت 44 مقاله تأیید شد. نتایج مطالعه در سه دسته عوامل مستعدکننده (سن، جنسیت، وضعیت تأهل، قومیت)، توانا کننده (درآمد، پوشش بیمه، سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال، شبکه اجتماعی، حمایت اجتماعی) و عوامل مرتبط با نیاز (داشتن بیماری مزمن، خودارزیابی وضعیت سلامت، شدت بیماری، تعداد بیماری، داشتن همزمان دو یا چند بیماری، ناتوانی فیزیکی و سبک زندگی ناسالم) قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که سن بالای 80 سال، اقلیت قومی، غیر شاغل و بازنشسته بودن، سطح پایین تحصیلات، شبکه اجتماعی کوچک و محدود، داشتن ناتوانی جسمی به عنوان موانع بهره مندی از خدمات سلامت، و زن بودن، متأهل بودن، داشتن بیمه درمان، حمایت اجتماعی، داشتن همراه و یا فرزند، سطح بالای درآمد، مسافت کوتاهتر تا مرکز ارائه خدمات سلامت به عنوان تسهیل کننده های بهره مندی از خدمات سلامت سرپایی در سالمندان شناسایی شدند. نتیجه گیری: این مطالعه مروری نشان داد که مجموعه ای از عوامل به طور مداوم با استفاده از خدمات سلامت مرتبط است، مطالعه حاضر عوامل مؤثر بر بهره مندی از خدمات سلامت سالمندان را در قالب مدل رفتاری بهره مندی از خدمات سلامت اندرسون شناسایی کرد. به طور کلی شواهد نشان داد که سالمندان مرد، مجرد، با سن بالای 80 سال، تحصیلات و درآمد پایین، غیر شاغل یا بازنشسته و دارای بیماری مزمن بایستی در اولویت های سیاستگزاری سلامت سالمندان قرار گیرد تا بار خدمات ناشی از بیماریها افزایش نیابد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

زمینه و هدف: ارایه خدمات سلامتی به سالمندان از جمله مسیولیت های مهم نظامهای مراقبت بهداشتی هر کشوری است. سازمان تامین اجتماعی در جهت بهبود ارایه خدمات سلامت به جمعیت سالمندان تحت پوشش خود، این پژوهش را با هدف طراحی، اجرا و ارزشیابی الگوی مراقبت سرپایی به سالمندان تحت پوشش سازمان تامین اجتماعی استان تهران به اجرا در آورد. روش کار: پژوهش حاضر از نوع ترکیبی متوالی-اکتشافی است. در این مطالعه، الگوی اولیه با استفاده از روش مرور یکپارچه و الگوی نهایی با اجرای تکنیک دلفی و بحث گروهی با متخصصان، تدوین و اعتباربخشی شد. سپس برنامه آموزشی برای تیم سلامت تدوین و اجرا شد. ارزیابی اثربخشی این برنامه آموزشی با پرسشنامه محقق ساخته دانش و نگرش نسبت به اجرای الگوی تدوین شده، با آزمون قبل و بعد انجام شد. در ادامه، الگوی تدوین شده در درمانگاه خاندان حکیم اجرا شد. برای سنجش اثربخشی اجرای الگو، از تحلیل محتوای کیفی مصاحبه با سالمندان و تحلیل محتوای کیفی نظرات تیم سلامت استفاده شد. نتایج: الگوی مراقبت سرپایی سالمندان دربرگیرنده فرآیند بالینی سازمان یافته متشکل از 6 مرحله بود. میانگین سن اعضای تیم سلامت 11/15± 7/45 سال بود. اختلاف میانگین نمرات کل رضایت تیم سلامت قبل و بعد از شرکت در برنامه آموزشی معنی دار بود (05/0≤ p). همچنین طبقات اصلی حاصل از مصاحبه با سالمندان شامل "ارزیابی عملکرد شناختی، خلق و خو و رفتار"، "ارزیابی جسمی"، "بها دادن به سلامت و شان سالمند" و "رضایت سالمند و همراهان" بود. نتایج حاصل از تحلیل نظرات تیم سلامت، بیانگر رضایت آنها از اجرای الگو بود. نتیجه گیری: الگوی معرفی شده، می تواند موجب شناخت سریع مشکلات سلامتی و مداخله به موقع در سالمندان شود. چرا که با اجرای آن، امکان پیشگیری در سطوح مختلف فراهم می شود و از بروز بیماری ها و عوارض آنها جلوگیری به عمل خواهد آمد. نتایج این مطالعه می تواند ارایه کنندگان خدمات را در ارایه بهتر مراقبت و خدمات سلامت به سالمندان یاری نماید.

هدف یکی از چالش های اساسی مراکز ارائه خدمات سلامت، محاسبه بهای تمام شده خدمات ارائه شده است. خدمات توان بخشی نقش قابل توجهی در بازیابی توانایی عملکردی افراد و بازگرداندن افراد آسیب دیده به جامعه برای ایفای نقش فردی و اجتماعی خود دارد. بنابراین آگاهی از بهای تمام شده خدمات توان بخشی، می تواند در تخصیص بهینه منابع و اصلاح بودجه کارساز باشد. مطالعه حاضر سعی دارد با محاسبه بهای تمام شده خدمات توان بخشی در مرکز خدمات توان بخشی نظام مافی با استفاده از روشی نوینی، مدیران ذی ربط را در اتخاذ تصمیمات مناسب یاری کند. روش بررسی مطالعه حاضر توصیفی، مقطعی و گذشته نگر بوده و بهای تمام شده برای 9 کد استاندارد خدمت توان بخشی ارائه شده در مرکز خدمات توان بخشی نظام مافی در سال 1398 (شامل خدمات سرپایی گفتاردرمانی، کاردرمانی، فیزیوتراپی و شنوایی شناسی) را با استفاده از روش هزینه یابی زمان محور برمبنای عملکرد محاسبه کرده است. به منظور استخراج، تعیین معادلات زمان و محاسبه بهای تمام شده، ابتدا توالی فعالیت های انجام گرفته در یک کد خدمت احصا شد. سپس منابع مورد نیاز برای انجام هر فعالیت شناسایی و منبع هزینه ای برای هر فعالیت مشخص شد. در مرحله بعد محرک یا عامل هزینه برای هر منبع مشخص و میزان به کارگیری از آن ها در هر فعالیت تعیین شد. با توجه به اهمیت هزینه های پرسنلی، این مرحله با جزئیات و حساسیت بیشتری که بر مبنای زمان مورد نیاز برای ارائه هر فعالیت است محاسبه شده است. برای این منظور با در نظر گرفتن زمان حضور سالانه پرسنل و هزینه های حقوق و دستمزد ایشان، بهای هر دقیقه از جبران خدمات محاسبه شد. در نهایت هزینه های هر واحد از عامل تولید محاسبه شد و به منابع هزینه ای، جلوه ای پولی داده شده و مجموع آن به ازای هر کد خدمت محاسبه شد. یافته ها بررسی ساختار هزینه در مرکز نظام مافی نشان می دهد هزینه های مالی اجاره (47/9 درصد)، مواد و لوازم مصرف شدنی (11/6 درصد) و خدمات قراردادی (10/5 درصد) بالاترین سهم را در هزینه های این مؤسسه داشته اند. نتایج نشان می دهد بهای تمام شده خدمات توان بخشی سرپایی در مرکز نظام مافی (به استثنای یک کد خدمت گفتاردرمانی) بیشتر از تعرفه های مصوب برای خدمات مذکور بوده است. در میان سهم هزینه های مختلف از بهای تمام شده خدمات، هزینه پرسنل تخصصی در خدمات فیزیوتراپی و هزینه های ساختمان در خدمات کاردرمانی، گفتاردرمانی و شنوایی سنجی، بالاترین سهم را به خود اختصاص داده اند. هزینه تمام شده پرسنل ستادی در مرکز نظام مافی در حدود 3/904 ریال به ازای هر دقیقه فعالیت برآورد شده که نشان می دهد هزینه هر دقیقه از پرسنل ستادی، رقمی بیشتر از نیروی کار تخصصی کاردرمانی اطفال (2/046 ریال)، کاردرمانی (1/929 ریال)، گفتاردرمانی (1/899 ریال) و شنوایی سنجی (1/974 ریال) در این مرکز بوده است. با توجه به اینکه به طور متوسط، در حدود 24/5 درصد از کل هزینه های خدمات توان بخشی مربوط به هزینه های سربار بوده است، یکی از مهم ترین علل شکاف بین بهای تمام شده و تعرفه ها را می توان بالا بودن هزینه های سربار این خدمات دانست. نتیجه گیری محاسبه بهای تمام شده خدمات توان بخشی سرپایی در مرکز توان بخشی نظام مافی نشان می دهد تفاوت قابل توجهی میان بهای تمام شده برخی از خدمات و تعرفه های مصوب آن وجود دارد. به دلیل ظرفیت پایین ارائه خدمت در مرکز نظام مافی، هزینه های سربار آن، به تورم بهای تمام شده خدمات در این مرکز منجر شده است. بنابراین ادغام مؤسسات کوچک و ارتقاع سیستم ارجاع توان خواهان از مراکز درمانی، می تواند باعث سرشکن شدن هزینه ها و کاهش بهای تمام شده شود. با در نظر گرفتن این نکته که بیشتر خدمات توان بخشی تحت پوشش بیمه های اجتماعی ایران نیست و تعرفه های فعلی نیز برای خانواده های نیازمند به خدمات توان بخشی مقرون به صرفه نیست، تمهیدات ملی در این حوزه را باید از ضرورت های نظام سلامت دانست. به علاوه استفاده از روش هزینه یابی زمان محور در مراکز ارائه خدمات توان بخشی می تواند راه حلی برای شناسایی منابع اصلی هزینه ها و کنترل تورم قیمت در بخش سلامت باشد.