مقالۀ حاضر، ترجمۀ فارسیِ و بررسی متنی به زبان سغدی مسیحی دربارۀ زندگی و اقدامات «یوحنای دیلمی» قدیس سریانی مسیحی است، که در اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم میلادی در عراق و ایران می زیسته است. این متن سغدی در کلیسای نستوری ناحیه «بولاییق» (Bulayȉg) ترفان همراه با چند متنِ دیگر کشف شده است و در کتابخانه دولتی برلین نگهداری می شود و با وجود افتادگی بسیار دارای اطلاعات تاریخی منحصر به فردی است که وضعیت اجتماعی، تاریخی، دینی و زبانی آن دوران را منعکس می کند. این متن سغدی به اقدامات مهم «یوحنای دیلمی» می پردازد که در عراق و به خصوص ایران انجام شده اند . این متن سغدی که مورد بررسی برخی محققان از جمله «سیمز ویلیامز»(Sims-Williams) قرار گرفت است، با توجه به شواهد زبانی گونۀ متأخری از زبان سغدی را می نمایاند. همچنین، از آنجایی که این متن سغدی تاکنون به زبان فارسی ترجمه نشده است، در این پژوهش تلاش گردید تا متن به زبان فارسی برگردانده شود و مقرر شد که این برگردان بر اساس متن سغدی باشد . همچنین، سعی گردید این متن سغدی با سایر متون موجود دیگر دربارۀ این قدیس سریانی تطبیق داده شود و یادداشت هایی بر موضوعات مطروحه در محتوای این متن سغدی ارائه گردد.

موقعیت جغرافیایی سرزمین دیلم، ورود مسلمانان به آن محل را با تاخیر روبه رو کرد. تقریبا اولین مسلمانانی که از حدود قرن دوم هجری به بعد وارد این سرزمین شدند و توانستند در آنجا اقامت گزینند، علویان بودند که به علت مخالفت یا مبارزه با حکام عباسی بدان سرزمین روی آوردند. بدین ترتیب، پذیرش اسلام دیلمیان با مذهب تشیع آغاز شد و از فرق شیعه، مذهب زیدیه، اولین و پرطرفدارترین آنان بود. البته، مذهب اسماعیلیه با تبلیغات و فعالیت ابوحاتم رازی در دیلم، پیروانی پیدا کرد؛ و این مذهب در میان مردم دیلم همچنان پیروانی داشت. در زمان سلجوقیان نیز با استقرار حسن صباح در الموت، این مذهب رونق بسیاری در منطقه دیلم پیدا کرد. مذهب امامیه از طریق فرزندان ناصر کبیر وارد آن منطقه شد و طرفداران بسیاری یافت.حکام محلی دیلم، آل جستان و آل مسافر، در ارتباط سیاسی با زیدیان، به مذهب زیدیه تمایل یافتند و عده ای از آنان نیز به مذهب اسماعیلیه متمایل شدند. زیاریان در ابتدای کار به علت تصفیه حساب های سیاسی مرد آویج با داعی صغیر، از زیدیان روی گرداندند.خاندان بویه که از نظر سیاسی و مذهب تشیع نقش مهمی در ایران دوره اسلامی و جهان اسلام ایفا کردند، از مردم دیلم بودند. آنان ـ اگر نه در ابتدا ـ از معتقدان به تشیع امامی بودند که موجبات ارزشگذاری و اعتبار یابی سیاسی مذهب تشیع را فراهم آوردند.

زمینه: در مورد ارتباط عفونت مزمن با هلیکوباکتر پیلوری و پری فشارخون، اطلاعات ضد و نقیض است و گفته می شود علت آن عوامل مخدوش کننده در این مطالعات است. در این مطالعه که نخستین بار در غرب آسیا انجام گرفته است، به ارتباط همبستگی میان سرولوژی مثبت با هلیکوباکترپیلوری و فشارخون بالا با کنترل عوامل مخدوش کننده در کنار عوامل متابولیک پرداخته شده است.مواد و روش ها: به منظور یافت همبستگی میان هلیکوباکترپیلوری و پری فشارخون، 1752 نفر (49.3 درصد مرد و 50.7 درصد زن) از افراد بالای 25 سال، طی یک نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای از شهرهای بوشهر، گناوه و دیلم در شمال خلیج فارس در استان بوشهر، بر اساس تعریف پری فشارخون سازمان بهداشت جهانی و انجام سرولوژی آنتی بادی اختصاصی علیه هلیکوباکترپیلوری، به روش الیزا مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: شیوع پری فشارخون و سرولوژی با هلیکوباکترپیلوری در جمعیت مورد مطالعه به ترتیب 26.3 و 61.6 درصد بود. بر اساس آنالیز رگرسیون لجستیک چندگانه، پری فشارخون با سرولوژی مثبت با هلیکوباکتر پیلوری مستقل از دیابت تیپ دو، LDL- کلسترول بالا، مصرف دخانیات و BMI بالا همبستگی [OR=1.49; CI(1.18-1.89); P=0.001] از خود نشان داد.نتیجه گیری: عفونت با هلیکوباکترپیلوری در سطح جمعیت شمال خلیج فارس، بعد از تعدیل عوامل دموگرافیک و متابولیک، با پری فشارخون همبستگی دارد.