کاربرد پهپاد غیرنظامی در شئون اجتماعی زندگی انسان در حال پیشرفت است؛ به طوری که انتظار می­رود پهپادها نقش اصلی در شهرهای هوشمند داشته باشند. برخلاف رشد فناوری پهپاد، قوانین شیوه استفاده از آنها یا شفاف نیست و یا هنوز درباره آنها تقنین صورت نگرفته است. مسئولیت مدنی پهپاد مهم­ترین عرصه­ای است که برخلاف مزایای آن، چالش­های اجتماعی را در پی داشته و از این جهت نیازمند پژوهش می­باشد. امنیت عمومی و سایبری، حریم خصوصی، آسیب­های بدنی، صدمه به اموال و خسارت آبرویی از انواع مسئولیت­هایی است که می­تواند از عملکرد پهپاد ناشی شود. این نوشتار که به شیوه توصیفی تحلیلی نگارش یافته، ضمن بررسی شرایط تحقق مسئولیت مدنی، وقوع زیان در عرصه فعالیت­های پهپادی را ثابت نموده و مبتنی بر نظریه احترام، قانون مسئولیت مدنی را قابل اجرا دانسته و با عنایت به فقدان شخصیت برای پهپاد در مقام تعیین مسئول جبران زیان، پی­جوی عامل انسانی بوده است.

شناسایی چهره انسان باپهپادها، برای کاربردهای مختلف، مانند نظارت، جستجوو امنیت ضروری است. روش های قبلی برای تشخیص و شناسایی چهره حساسیت بالایی به محدودیت هایی مانند، ارتفاع، زاویه و فاصله از چهره دارند. در این مقاله رویکرد جدیدی برای تشخیص و شناسایی چهره بایادگیری عمیق ارائه می شود. روش پیشنهادی در سه مرحله انجام می شود. در مرحله اول، با الگوریتم جستجوی انتخابی، ناحیه بندی تصاویر انجام می شود. در مرحله دوم، یک شبکه عمیق برای عملیات پالایش جعبه ها پیشنهاد می شودتا جعبه های هدف با دقت و سرعت بالایی شناساییشوند. درواقع، یک مسئله طبقه بندی دو کلاسه توسط یادگیری عمیقانجام می شود تا چهره ها مکان یابیشوند. در مرحله سوم، تصاویر مکان یابی شده به شبکه عمیق پیشنهادی آموزش داده می شوند تا شناسایی چهره ها انجام شود. در معماری روش پیشنهادی از خاصیت شبکه های عمیق پرکاربرد به صورت ترکیبی استفاده می شود و مقایسه کمی روش پیشنهادی با روش های جدید از نظر پیچیدگی محاسباتی نشان می دهد که آموزش مدل پیشنهادی نسبت به سایر روش ها زمان اجرای کمتری لازم دارد. به علاوه، ارزیابی روش پیشنهادی روی مجموعه داده DroneFace نشان می دهد که برای فاصله و ارتفاع مختلف نسبت به هدف، روش پیشنهادی میانگین نرخ تشخیص چهره 9/75 و میانگین نرخ شناسایی چهره 6/84 را دارد. بنابراین، روش پیشنهادی نسبت به روش های جدید در این حوزه دقت و کارایی بالاتری دارد و می تواند برای کاربردهای نظارتی و امنیتی استفاده شود.

آگاهی از عناصر و متغیرهای محیطی دخیل، به دقت، درستی و کارایی تصمیم گیری ها می انجامد، و از تلفات نیروهای انسانی فعال و در کل آسیب پذیری در صحنه نبرد می کاهد. استفاده از سامانه های کنترل هوشمند، فرماندهی و تجهیزات آگاهی از صحنه نبرد، تسهیلات فراوانی را برای ارتش ها فراهم می کند، به گونه ای که استفاده مؤثر از این امکانات موجب تسلط هر چه بیشتر فرماندهی بر صحنه نبرد می شود. هدف کلی از انجام این تحقیق، تبیین چگونگی به کارگیری هواپیماهای بدون سرنشین جهت جمع آوری اطلاعات از صحنه نبرد در یگان های رزمی نزاجا است. این تحقیق از نوع کاربردی و به روش توصیفی با رویکرد تحلیل آمیخته داده ها می باشد. جامعه مورد مطالعه این تحقیق، کلیه یگان­ های رزمی نزاجا و جامعه آماری شامل260 نفر از فرماندهان، مدیران و کارشناسان قرارگاه های منطقه ای نزاجا و یگان های اطلاعاتی و امنیتی معاونت های اطلاعات و عملیات نزاجا است که بر اساس روش تصادفی طبقاتی تعداد 150 نفر به عنوان جامعه نمونه در نظر گرفته شده است. داده های حاصل از جمع آوری اطلاعات از طریق آزمون هایt و کای دو، با استفاده از نرم افزار spss مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج تحقیق مبین این مطلب است که جمع آوری اطلاعات از طریق مختلف و با استفاده از وسایل بدون سرنشین می تواند صحت و سقم اطلاعات جمع آوری شده را به میزان زیادی بهبود بخشد و از طرفی در شناخت به موقع تهدیدها و ایجاد فرصت های امنیتی مؤثر واقع شود، ولی در حال حاضر توانایی فعلی سامانه های جمع آوری اطلاعات نیروهای مسلح (مخصوصاً نزاجا) پاسخگوی تمامی تهدیدها نیست و نیاز به تقویت و یا به روزرسانی آن ها احساس می شود.

اینترنت پهپادها، یک شبکه توزیع شده و غیر متمرکز است که دسترسی پهپادها را به حریم هوایی کنترل شده مرتبط می کند. اتصال پهپادها در این شبکه ها از طریق اینترنت اشیا است. از این رو، این شبکه ها در برابر تمام تهدیدات امنیتی و حریم خصوصی که بر شبکه های اینترنت اشیا اثر می گذارد آسیب پذیر هستند. علاوه بر این، باتوجه به آن که کاربرد این شبکه ها در بسیاری از موارد دارای حساسیت بالایی است، تهدیدات امنیتی بالقوه بیشتری را شامل می شوند. اجزا این شبکه ها با کمک یکدیگر سعی در شناخت تهدیدات پیشرفته و مانا دارند. یکی از روش ها برای شناسایی این تهدیدات، یادگیری ماشین توزیع شده می باشد. در این روش، داده ها برای یک سرور مرکزی ارسال می شود و یادگیری در آن جا انجام می گیرد. ارسال داده ها یا تهدیدات برای سرور مرکزی، حریم خصوصی اجزای شبکه را نقض می نماید. در این صورت، یادگیری فدرالی به شبکه های توزیع شده و غیر متمرکز کمک می کند تا بجای ارسال داده های محلی و سری خود، ماشین یادگیرنده را به صورت محلی آموزش دهند و پارامترهای مدل را با یکدیگر به اشتراک گذارند. از آن جا که پارامترهای مدل های به اشتراک گذاشته نیز ممکن است حاوی اطلاعاتی از تهدیدات زیرشبکه ها باشند، ما در این مقاله یک پروتکل امن و حافظ حریم خصوصی مبتنی بر رمزنگاری همریخت و برای مدل یادگیری فدرالی جهت تشخیص و شناسایی تهدیدات پیشرفته و مانا در شبکه اینترنت پهپادها پیشنهاد می دهیم.

پهپادها ابزاری سودمند و حتی در مواقعی سرگرم کننده هستند. اما در کنار کاربردهای فراوان، تهدیدات گسترده ای را به دنبال خواهند داشت. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش پهپادهای غیرنظامی در اخلال نظم و امنیت به اجرا درآمد.روش تحقیق حاضر آمیخته- اکتشافی بود. داده های پژوهش به صورت میدانی و از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته در بخش کیفی و توزیع پرسشنامه در بخش کمی تدوین شد. روائی پرسشنامه بخش کمی از طریق روائی صوری به تایید رسیده و پایائی آن نیز برابر با 89/0 گزارش گردید. مشارکت کنندگان در بخش کیفی شامل 14 نفر از خبرگانِ فراجا، سپاه پاسداران و سایر دستگاه‏های امنیتی تا زمان رسیدن به اشباع نظری و جامعه آماری بخش کمی نیز تعداد 35 نفر از دستگیرشدگان حوزه اخلال در نظم و امنیت بودند که به نوعی تجربه مستقیم و غیر مستقیم بهره برداری از پهپاد را در جرائم ارتکابی خود داشته اند. به جهت تحلیل داده های کیفی که از روش تحلیل مضمونی استفاده شد، نرم افزار MAXQDA و برای تحلیل توصیفی و استنباطی داده های پرسشنامه بخش کمی از نرم افزار SPSS بهره برداری شد. مصاحبه با خبرگان منجربه شناسایی کارکردهای پهپادهای غیرنظامی در اخلال نظم و امنیت در قالب 38 مضمون پایه ای، 7 مضمون سازمان دهنده و 2 مضمون فراگیر گردید. و نتایج نشان داد پهپادها می-توانند از طریق اقدامات اطلاعاتی (حفاظت و مراقبت، مکانیابی، جمع آوری پنهان) و اقدامات عملیاتی (انتقال، رزمی و انتحاری، جنگال و پشتیبانی رزمی و اطلاعاتی) موجبات اخلال در نظم و امنیت را فراهم آورند.

یکی از عوامل اصلی در طراحی پهپادها و زیردریایی ها، انتخاب مناسب وسیله ذخیره سازی انرژی الکتریکی به عنوان منبع انرژی سامانه های پیشرانآن ها است. این مقاله مروری به فناوری های ذخیره سازی انرژی، اعم از باتری یا پیل سوختی که در صنایع پهبادی و زیردریایی قابل استفاده هستند، می پردازد. باتری­ها به دلیل وزن و فضای اشغال کمتر کاربرد بیشتری در پهبادها دارند و می­توانند به عنوان منبع تغذیه اصلی یا ثانویه عمل کنند. در میان ترکیبات شیمیایی مختلف، باتری­های لیتیوم یون و پلیمر، به عنوان رایج­ترین فناوری­های باتری شناخته می­شوند که چگالی انرژی بالاتری دارند. هر چند چگالی انرژی پیل­های سوختی در مقایسه با باتری­ها بسیار بیشتر بوده و مداومت و ارتفاع پروازی را افزایش می­دهد ولی به علت قیمت و حجم زیاد، هنوز در صنعت پهبادی متداول نشده­اند. همین ویژگی پیل­های سوختی باعث شده است تا ازآن ها به عنوان منبع انرژی در فناوری پیشرانه مستقل از هوای زیردریایی­ها استفاده شود. همچنین در خصوص پهبادها، تغییرات شدید دمایی می­تواند موجب کاهش بازده عملکردی و طول عمر باتری و حتی پیل سوختی شود. برای افت دما که ناشی از افزایش ارتفاع پروازی است، عایق­بندی باتری و برای افزایش دما که ناشی از جریان کشی بالا می­باشد، سامانه­های مدیریت حرارت ارائه شده است.

از چند دهه اخیر، امریکا با دستیابی به فن آوری تولید سلاح های هدایت شونده مانند هواپیماهای بدون سرنشین پیشرفته، همچنین تجهیز آن ها به انواع امکانات پیشرفته جاسوسی، موشک های هوشمند و انجام قتل های هدفمند، مباحث جدیدی را در جامعه بین المللی ایجاد کرده است. به کارگیری پهپادها در برخی کشورهای اسلامی چون یمن، سومالی، افغانستان، عراق و به ویژه پاکستان شیوع نگران کننده ای داشته که مورد نارضایتی دولت و مردم این کشور شده است. حملات پهپادها در پاکستان، نقض حریم هوایی و تجاوز به قلمرو حاکمیتی پاکستان بوده است که به موجب آن عده زیادی از مردم غیرنظامی کشته و زخمی و اماکن عمومی تخریب شده اند. این حملات عمدتا غیرمشروع، نقض صریح حقوق بین الملل، منشور ملل متحد و موازین حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بوده است. این مقاله با روشی توصیفی- تحلیلی با توجه به ضرورت و اهمیت بررسی به کارگیری پهپادها ابعاد مختلف موضوع را بررسی و حملات هواپیماهای بدون سرنشین را تجزیه و تحلیل کرده است. حال موضع حقوق بین الملل و بشردوستانه درخصوص حملات هواپیماهای بدون سرنشین چیست؟ آیا این حملات به واسطه جرم تجاوز و تخطی از موازین جنگی در صلاحیت ICC است؟ پاسخ به این پرسش ها از موضوعات بررسی شده در مقاله حاضر است.

گسترش به کارگیری پهپادهای مسلح توسط بازیگران دولتی و غیردولتی چه پیامدهایی بر امنیت بین المللی دارد؟ این سوالی است که به تازگی ذهن بسیاری از پژوهشگران روابط بین الملل را متوجه خود کرده است. قابلیت های منحصر به فرد پهپادها، مانند از بین بردن ریسک تلفات نیروی انسانی، امکان هدایت از فواصل دور، امکان انکار عملیات، فناوری ساده و جاسوسی، درحال معرفی این جنگ افزارها، به عنوان گزینه اصلی دولت ها برای «اعمال قدرت» در خارج از مرزهای خود است. پهپادها حداقل از دو طریق بر امنیت بین الملل تاثیر مستقیم می گذارند: ظهور تهدیدهای نوین بین المللی و تاثیر بر ظرفیت کنش گری کنش گران دولتی/ غیردولتی. در این پژوهش تاثیر پهپادها بر امنیت بین الملل در این دو سطح، تحلیل و بررسی می شود. همچنین باتوجه به نقش آفرینی پهپادهای مسلح در محیط امنیتی غرب آسیا، در این مقاله پیشنهادهای راهبردی ناظر به جنگ افزارهای بدون سرنشین برای دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران ارایه شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد ظهور و به کارگیری پهپادها باید ذیل حرکت نوآوری نظامی به سمت سامانه های خودکار و رباتیک فهم شود و ازاین حیث، نقش پهپادها در آینده منازعات بیش ازپیش برجسته تر خواهد شد.