در بین مخاطرات محیطی، زلزله با خرابی ساختمان ها و زیرساخت های شهری، خسارت های بسیاری را به اموال و دارایی ها در نواحی شهری و اطراف آن وارد می کند. در مواجهه با چنین وضعیتی ایجاد جوامع تاب آور مناسب ترین راهبرد برای مقابله با بحران زلزله است. نخستین گام برنامه ریزی اصولی و آگاهانه در ایجاد جوامع تاب آور، سنجش میزان تاب آوری سازه های شهری در برابر زلزله های احتمالی است. ازاین رو پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاب آوری کالبدی منطقه 6 شهر تهران در برابر سناریوهای مختلف زلزله انجام شد. جهت سنجش از 10 معیار اثرگذار در قالب 46 زیرمعیار که در تاب آوری کالبدی منطقه مؤثر بودند، استفاده شد. روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی با هدف کاربردی است. برای تحلیل وزن نسبی معیارها و زیرمعیارها از تحلیل شبکه ی(ANP) و برای طراحی سناریوهای زلزله در شدت های مختلف از روش فازی و مدل Dµ,در محیط GIS بهره گرفته شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که در زلزله شش ریشتری از مجموع سازه های منطقه، 36/12 درصد که بیشتر در ناحیه یک شهرداری منطقه در (محله ایرانشهر) و در ناحیه 2 شهرداری منطقه (محله نصرت) قرار دارند، از تاب آوری کمی در برابر زلزله برخوردارند. در زلزله هفت ریشتر، 24/55 درصد سازه های منطقه تاب آوری کم و 69/17 درصد سازه ها تاب آوری خیلی کمی در برابر زلزله دارند. در زلزله هشت ریشتری، با افزایش شدت زلزله، 06/23 درصد سازه های منطقه با تاب آوری کم و 31/53 درصد سازه ها با تاب آوری خیلی کم مواجه اند که بیشترین تعداد این سازه ها در سطح منطقه 6 شهر تهران در نواحی شهرداری 1(محلات ایرانشهر و ولیعصر)، 2 (محله نصرت)، 3 (محلات بهجت آباد و قائم)، 4 (محله فاطمی) و 5 (محله آرژانتین) منطقه قرار دارند.

در دهه های اخیر خسارت های فراوان ناشی از زلزله به محیط و کالبد شهرها موجب شده است تا مفهوم تاب آوری برای کاهش آثار زیانبار زلزله بیشتر مورد توجه قرار گیرد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاب آوری کالبدی منطقه یک شهر تهران در برابر زلزله های احتمالی صورت گرفته است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی از نوع کاربردی است. جهت تحلیل داده ها، ابتدا در محیط GIS اقدام به مدل سازی بر اساس نتایج حاصل از فرایند تحلیل شبکه (ANP) شد با تلفیق لایه های موثر در تاب آوری محدوده موردمطالعه، نقشه تاب آوری کلی منطقه استخراج شد. در مرحله بعد با فازی سازی نقشه تاب آوری کلی، سناریوهای زلزله در شدت های مختلف طراحی و بر روی نقشه تاب آوری کلی منطقه اعمال شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که در زلزله ای با شدت 6 ریشتر، 11.13 درصد از سازه های منطقه یک در دامنه تاب آوری کم و خیلی کم قرار می گیرند که به جزء محلات کامرانیه و دزاشیب بقیه قسمت های منطقه با آسیب پذیری جدی مواجه نمی شود. در زلزله ای با شدت 7 ریشتر، 39 درصد سازه های در دامنه تاب آوری کم و خیلی کم قرار می گیرند که بیشتر این سازه ها در محلات دربند، کامرانیه، کاشانک، دزاشیب و سوهانک می باشند. در زلزله ای با شدت 8 ریشتر، 52.29 درصد سازه ها با خطر جدی مواجه می شوند در این شدت از زلزله تقریبا تمامی بافت های روستایی از جمله ده دربند، ده امامزاده قاسم، ده درآباد، ده جماران، ده دزاشیب، ده سوهانک، ده چیذر، ده ازگل، ده اوین و ده تجریش در دامنه تاب آوری خیلی کم قرار می گیرد. در زلزله ای با شدت 9 ریشتر، دو دامنه تاب آوری کم و خیلی کم 67.45 درصد سازه منطقه را به خود اختصاص می دهند که بیشترین این سازه ها در نواحی 1، 3، 4، 5 و 8 منطقه قرار دارند.