هدف از انجام این پژوهش گزینش لاین های امیدبخش گندم دوروم بر اساس عملکرد و سایر صفات زراعی با استفاده از شاخص های گزینش SIIG و MGIDI بود. در راستای این هدف، 14 لاین انتخابی از برنامه به نژادی گندم مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم و ارسالی از مرکز تحقیقات بین المللی ایکاردا بهمراه دو رقم شاهد در ایستگاه تحقیقات سراب چنگایی به مدت سه سال زراعی (1401-1398) ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس حاکی از تغییرات معنی دار در بین ژنوتیپ های گندم دوروم برای همه صفات مورد ارزیابی بود. بیشترین عملکرد دانه برای ژنوتیپ های G4، G11، G2، G1، G3 و G14 به ترتیب با میانگین عملکرد دانه 3143، 3054، 3043، 2984 و 2974 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. عملکرد دانه بیشترین همسبتگی را با تعداد دانه در مترمربع و سرعت پرشدن دانه نشان داد. بر اساس نتایج شاخص گزینش MGIDI، لاین های G5 و G14 بعنوان لاین های مطلوب گزینش شدند. نتایج شاخص SIIG نشان داد که ژنوتیپ های G14، G4، G1 و G2 با بیشترین مقدار شاخص SIIG و به ترتیب به میزان 61/0، 60/0، 59/0و 59/0 جزو برترین ژنوتیپ ها بودند. در مجموع بر اساس نتایج بدست آمده از این پژوهش، ژنوتیپ G14 با کمترین مقدار MGIDI و عملکرد بالاتر از متوسط عملکرد ژنوتیپ های گزینش نشده بعنوان ژنوتیپ ایده آل بر اساس شاخص MGIDI گزینش شد. همچنین بر اساس شاخص SIIG، ژنوتیپ های G14، G4، G2 (رقم ساورز) و G1 (رقم دهدشت) بهترین بودند. به این ترتیب، لاین های G14 و G4 برای استفاده در برنامه های اصلاحی بعدی یا بعنوان لاین امیدبخش برای برنامه معرفی رقم پیشنهاد می شود.

چکیده در چند سال گذشته شاخص شرایط مالی یک شاخص مهم جهت مشخص کردن وضعیت هر کشور می باشد. شاخص شرایط مالی را میتوان به عنوان وضعیت فعلی متغیرهایی تعریف کرد که بر وضعین اینده اقتصاد تاثیر میگذارند. شاخص شرایط مالی شاخص خلاصه شده ای از متغیرهای مالی می باشد که برای پیش بینی وضعیت اقتصادی یک کشور موثر میباشد. هدف از مقاله حاضر، تعیین و محاسبه شاخص شرایط مالی برای کشور ایران با استفاده از روش تحلیل مولفه اساسی و داده های سری زمانی از سال1370-1399 می باشد. نتایج محاسبه شاخص شرایط مالی نشان می دهد که کانال اعتباری نسبت به سایر کانالها وزن بیشتری را به خود اختصاص داده و این امر اهمیت حجم اعتبارات در براورد شاخص شرایط مالی کشور را طی این مدت زمان در تحقیق نشان میدهد. پس از ان کانال دارایی یعنی شاخص قیمت سهام و شاخص مسکن بیشترین وزن را دارند. در این میان کانال نرخ ارز و نرخ بهره کمترین وزن را دارا میباشند. از این رو بانک مرکزی می تواند در سیاست گذاری پولی رویکرد اینده نگر را اتخاذ نماید به طوری که با تغییر رویکرد گذشته نگر خود در تصمیمات سیاست پولی درستترین عکس العمل را نشان دهد.

در مطالعه حاضر به بررسی اثر شمول مالی بر کارایی مالی و پایداری مالی در دوره 2004-2018 برای کشورهای در حال توسعه با روش شاخص­سازی چند بُعدی و روش تخمین گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) دو مرحله­ای پرداخته شد. در بین مطالعات داخلی در خصوص ارتباط شمول مالی با کارایی و پایداری مالی تاکنون پژوهشی صورت نگرفته است و تحقیق حاضر اولین بررسی به حساب می­آید و در خارج از کشور نیز با توجه به جدید بودن موضوع، مطالعات مرتبط محدودی وجود دارد. دراین چارچوب نتایج پژوهش نشان داد که شمول مالی اثر مثبت و معنادار بر پایداری مالی و اثر منفی و معنادار بر کارایی مالی دارد. بر اساس شواهد تجربی پژوهش، پایداری مالی و شمول مالی می­تواند در قالب یک هدف­گذاری مشترک محقق شود. به بیان دیگر سیاست­گذاران ضمن حفظ پایداری سیستم مالی، می­توانند به اهدافی دست­یابند که در آن تعداد بیشتری از افراد از خدمات مالی بهره­مند شوند. در مقابل، یافته­ها نشان داد که اقدام­ها و برنامه­های توسعه دهنده شمول مالی می­تواند عوارض جانبی بصورت کاهش کارایی مالی داشته باشد. این امر ناشی از افزایش مشارکت در بازارهای مالی است که در نهایت منجر به افزایش هزینه های اجتماعی در سیستمهای هر کشور می گردد که نیاز به تدوین برنامه­های مکمّل دارد.

در مطالعه حاضر به بررسی اثر شمول مالی بر کارایی مالی و پایداری مالی در دوره 2004-2018 برای کشورهای در حال توسعه با روش شاخص­سازی چند بُعدی و روش تخمین گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) دو مرحله­ای پرداخته شد. در بین مطالعات داخلی در خصوص ارتباط شمول مالی با کارایی و پایداری مالی تاکنون پژوهشی صورت نگرفته است و تحقیق حاضر اولین بررسی به حساب می­آید و در خارج از کشور نیز با توجه به جدید بودن موضوع، مطالعات مرتبط محدودی وجود دارد. دراین چارچوب نتایج پژوهش نشان داد که شمول مالی اثر مثبت و معنادار بر پایداری مالی و اثر منفی و معنادار بر کارایی مالی دارد. بر اساس شواهد تجربی پژوهش، پایداری مالی و شمول مالی می­تواند در قالب یک هدف­گذاری مشترک محقق شود. به بیان دیگر سیاست­گذاران ضمن حفظ پایداری سیستم مالی، می­توانند به اهدافی دست­یابند که در آن تعداد بیشتری از افراد از خدمات مالی بهره­مند شوند. در مقابل، یافته­ها نشان داد که اقدام­ها و برنامه­های توسعه دهنده شمول مالی می­تواند عوارض جانبی بصورت کاهش کارایی مالی داشته باشد. این امر ناشی از افزایش مشارکت در بازارهای مالی است که در نهایت منجر به افزایش هزینه های اجتماعی در سیستمهای هر کشور می گردد که نیاز به تدوین برنامه­های مکمّل دارد.

برای ارزیابی پایداری عملکرد دانه 19 ژنوتیپ باقلا، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در دو سال زراعی (96-1394) و در چهار ناحیه (گرگان، دزفول، بروجرد و ایرانشهر) انجام شد. اثر محیط، ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ و محیط بر تمام صفات اندازه گیری شده معنی دار بود. نمودار عملکرد اسمی، ژنوتیپ های 13، 12، دو، نه، شش و چهار را ژنوتیپ های پایدارتر از نظر عملکرد دانه شناسایی کرد. بر پایه تجزیه بای پلات، ژنوتیپ های 12، 16، 14، نه، شش و 11، علاوه بر داشتن بیشترین عملکرد دانه، از پایداری عملکرد بیشتری هم برخوردار بودند. بر پایه مقادیر متفاوت برای عملکرد دانه و شاخص پایداری میانگین وزنی نمرات مطلق بهترین پیش بینی های نااُریب خطی (WAASB)، ژنوتیپ های 11، نه، 18، 10، 13، 12، 16، 14 و شش، پرمحصول و پایدار بودند و ژنوتیپ های برتر از نظر شاخص گزینش چند صفتی (MTSI)، ژنوتیپ های دو، 18 و شش بودند. شاخص میانگین هارمونیک و عملکرد نسبی ارزش ژنوتیپی (HMRPGV)، ژنوتیپ های 14، شش و نه را به عنوان ژنوتیپ هایی معرفی کرد که علاوه بر عملکرد دانه، از پایداری و سازگاری بالایی نیز برخوردار بودند. در مجموع و بر اساس تمام تجزیه ها و شاخص ها، ژنوتیپ شش به عنوان پایدارترین ژنوتیپ  شناسایی شد و می تواند نامزد معرفی رقم جدید باشد.

هدف از این تحقیق بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و مطالعه سازگاری و پایداری عملکرد 20 ژنوتیپ عدس با استفاده از تجزیه مدل اثرات اصلی افزایشی و ضرب پذیر (AMMI) است. آزمایش حاضر در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار و در دو ایستگاه از مناطق سردسیر دیم کشور(قیدار زنجان، مراغه) در طی سالهای زراعی 99-1398، 98-1397، در شرایط دیم (درمجموع چهار محیط) اجرا شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب برای عملکرد دانه اختلاف معنی داری را در سطح احتمال یک درصد برای اثرات سال، ژنوتیپ، ژنوتیپ × سال، سال × مکان نشان داد. مؤلفه اول و دوم در تجزیه امی به ترتیب 3/83 و 92/10 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل را به خود اختصاص دادند. با توجه به مقادیر عددی مؤلفه های اثر متقابل ژنوتیپی و رتبه ژنوتیپها، مشخص شد که ژنوتیپهای G3، G17، G1، G7، G14 و G18 نسبت به سایر ژنوتیپها از پایداری عملکرد بیشتری برخوردار بودهاند. همچنین طبق شاخص ارزش پایداری امی (ASV )، به ترتیب ژنوتیپهای G11، G8، G14، G10، G20و G3 به عنوان ژنوتیپهای پایدار تعیین شدند. از میان ژنوتیپهای پایدار G18، G1، G20، G17، G14، G4، G7، G2 و G3 دارای عملکرد دانه بالاتراز میانگین کل بودند. بنابراین میتوان این ژنوتیپهارا برای استفاده در برنامه های اصلاحی آتی جهت معرفی ارقام جدید پیشنهاد نمود

این مطالعه 18 ژنوتیپ امیدبخش جو به همراه دو رقم شاهد تجاری (اکسین و گلچین) در پنج ایستگاه تحقیقاتی واقع در مناطق گرم ایران (اهواز، داراب، زابل، گنبد و مغان) طی سال های زراعی 1402-1400 23 (در مجموع 10 محیط) از نظر عملکرد دانه و پایداری آن با استفاده از آماره های پایداری مبتنی بر مدل های AMMI و BLUP و همچنین شاخص پایداری چند صفتی (MTSI) نورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش های مزرعه ای در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شدند. صفات اندازه گیری شده شامل عملکرد دانه (تن در هکتار)، تعداد روز تا خوشه دهی، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته و وزن هزار دانه بودند. نتایج تجزیه واریانس مرکب (ANOVA) نشان داد که اثرات ژنوتیپ (G)، محیط (E) و برهم کنش ژنوتیپ × محیط (G×E) برای تمام صفات اندازه گیری شده معنی دار بودند. ضرایب همبستگی پیرسون نیز همبستگی مثبتی میان عملکرد دانه و سایر صفات نشان داد. بر اساس شاخص MTSI، ژنوتیپ های G5، G10 و G14 به عنوان مطلوب ترین ژنوتیپ ها رتبه بندی شدند که در میان آن ها G5 بالاترین رتبه را داشت. آمارهای پایداری مبتنی بر AMMI ژنوتیپ های G8، G11، G17 و G19 را به عنوان پایدارترین ژنوتیپ ها شناسایی کردند، در حالی که آمارهای مبتنی بر BLUP ژنوتیپ های G3، G9، G10، G14 و G19 را به عنوان برترین ژنوتیپ ها نشان دادند. نمودار بای پلات دو مؤلفه اصلی اول (PC1 و PC2) شاخص های پایداری را در دو خوشه گروه بندی کرد: خوشه نخست شامل عملکرد دانه و تمام آمارهای مبتنی بر BLUP بود که بیانگر مفهوم پویای پایداری برای این آماره ها بود، و خوشه دوم شامل آمارهای مبتنی بر AMMI بود که مفهوم ایستای پایداری را نشان می داد. به طور کلی، ترکیب رویکردهای AMMI و BLUP به روشن شدن ماهیت مکمل این مفاهیم پایداری کمک کرد و ژنوتیپ G14 را به عنوان گزینه ای امیدبخش برای معرفی رقم در مناطق گرم ایران شناسایی کرد.

برهم­کنش ژنوتیپ × محیط عامل اصلی محدود کننده در شناسایی ژنوتیپ های برتر در برنامه های به­نژادی گیاهی است. این پژوهش با هدف بررسی برهم­کنش ژنوتیپ × محیط و گزینش ژنوتیپ­های پرمحصول و پایدار کینوا با استفاده از روش­های AMMI و GGE بای­پلات انجام شد. تعداد 30 ژنوتیپ مختلف کینوا تهیه شده از موسسه IPK آلمان با منشا متفاوت، به­عنوان مواد گیاهی این آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در دو محیط بوئین زهرا و تاکستان در طول دوسال  1401 و 1402 کشت شدند. نتایج نشان داد که واریانس ناشی از آثار ژنوتیپ، محیط و برهم­کنش ژنوتیپ × محیط برای عملکرد دانه معنی­دار بود و این صفت بیش­تر تحت تاثیر تنوع ژنوتیپی قرار گرفت. تغییرات برهم­کنش ژنوتیپ × محیط در روش AMMI توسط دو مولفه اصلی اول توجیه شد. با استفاده از این روش ژنوتیپ­های G14، G11، G12، G23، G1، G5 و G13 به­عنوان ژنوتیپ­های پرمحصول و پایدار شناخته شدند و همچنین محیط تاکستان در سال دوم به­عنوان محیط پایدار و پرمحصول معرفی شد. همچنین دو مولفه اصلی اول در روش GGE بای­پلات حدود 92 درصد از تغییرات ژنوتیپ و برهم­کنش ژنوتیپ × محیط را توجیه کردند. در این روش محیط­های مورد مطالعه در دو مگامحیط قرار گرفتند. همه محیط­ها توانایی تمایز بالایی در عملکرد دانه ژنوتیپ­های مورد مطالعه را دارا بودند و ژنوتیپ­های G11 و G14 به­عنوان ژنوتیپ­های ایده­ال شناسایی شدند. درنهایت براساس هردو روش AMMI و GGE بای­پلات ژنوتیپ های G5، G11، G12، G13، G14 و G23 در بین ژنوتیپ­های کینوا مورد مطالعه به­عنوان ژنوتیپ­های پرمحصول و پایدار شناسایی شدند و محیط بوئین زهرا به­عنوان محیط ایده آل معرفی شد.

به منظور ارزیابی مبانی اختلاف عملکرد و بررسی رابطه بین عملکرد دانه و توزیع ماده خشک در ژنوتیپ های جو و اختلاف ژنوتیپ های جدید و قدیمی با یکدیگر 10 ژنوتیپ جو به نامهای ایذه، بومی، صحرا، سیاه، ترکمن، 1- یکنواخت، G14، 5G، 11G و 15G که توسط مرکز تحقیقات کشاورزی استان گلستان معرفی شده مورد برسی قرار گرفتند. این آزمایش در سال زراعی 1384-1385 درمزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان با طرح بلوکهای کامل تصادفی در 4 تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که زودرس بودن، سرعت بالاتر پر شدن دانه و شاخص برداشت بالا دلایل اصلی افزایش عملکرد در ژنوتیپ های پرمحصول بوده اند.پیش بینی تجمع ماده خشک به عنوان معیاری از تولید از یک منحنی لجستیک و شاخص سطح برگ از مدل نمایی تبعیت می کند. همبستگی قوی و معنی دار بین عملکرد دانه و تجمع ماده خشک نشان داد G14 با تجمع ماده خشک بیشتر نسبت به سایر ژنوتیپ ها عملکرد دانه بیشتری دارد. نتایج نشان داد که میزان ماده خشک تجمعی، تغییرات شاخص سطح برگ و شاخص برداشت در ژنوتیپ های جدید و اصلاح شده بیشتر از ژنوتیپ های قدیمی است.

به منظور تعیین تنوع ژنتیکی برای سرعت و دوام پر شدن دانه و روابط بین آنها و عملکرد، 10 ژنوتیپ جو به نامهای ایذه، بومی، صحرا، سیاه، ترکمن، 1 - یکنواخت، G14، G5، G11 و G15 که توسط مرکز تحقیقات کشاورزی استان گلستان معرفی شده اند، در طرح بلوکهای کامل تصادفی در 4 تکرار در سال زراعی 84 - 85 مورد برسی قرار گرفتند. ژنوتیپ ها از نظر سرعت و طول دوره پر شدن دانه تنوع نشان داده و با یکدیگر اختلاف معنی داری داشتند. بیشترین سرعت پر شدن دانه در ترکمن و کمترین مربوط به ژنوتیپ 1 - یکنواخت است. میانگین سرعت پر شدن دانه در ژنوتیپ ها مورد مطالعه 1.59 میلی گرم در روز می باشد. بیشترین طول دوره پرشدن دانه درG14  و کمترین در رقم ترکمن و میانگین آن در ژنوتیپ های مورد مطالعه 29.8 روز بود. همبستگی مثبت بین عملکرد دانه با سرعت و طول دوره پر شدن دانه نشان می دهد که این صفت از ژنوتیپ های کم محصول به طرف پر محصول ها افزایش داشته است. بین سرعت و طول دوره پر شدن دانه ارتباط منفی و غیر معنی دار وجود دارد. G14 عملکرد بیشتری نسبت به سایر ژنوتیپ ها نشان داد و با دریافتGDD  کمتر به رسیدگی فیزیولوژیک دست یافت.