1بسیاری از محققان و پژوهشگران معتقدند که تأمین آب سالم، دفع بهداشتی و مدیریت بهینه سه محور سلامت را تشکیل می ­دهند و در همه این موارد ضمن توجه به فرایند انجام کار کنترل مستمر نیز صورت گیرد. این مطالعه با هدف بررسی فصلی کیفیت فیزیکوشیمیایی و میکروبی آب رودخانه قره سو استان گلستان با استفاده از شاخص IRWQIsc طراحی و اجرا شد. برای رودخانه قره سو 6 ایستگاه نمونه ­برداری مشخص شده و نمونه ­برداری با تناوب هر ماه یکبار در چهار فصل سال 1400 انجام شد. پارامترهای اندازه ­گیری شده شامل پارامتر pH، COD ، BOD، اکسیژن محلول (DO)، هدایت الکتریکی (EC)، آمونیوم  (NH4)، نیترات (NO3)، فسفات (PO4)، سختی کل(TH)، کدورت و کلی­فرم مدفوعی بود. با توجه به پارامترهای اندازه ­گیری شده شاخص کیفیت آب‎های سطحی ایران IRWQIsc  محاسبه شد. نتایج حاصل از مطالعه بر اساس شاخص نشان داد که کیفیت این شاخص برای تمام ایستگاه ­ها در تمام فصول بین 70/5 تا 14/7 بود است. بر اساس این شاخص در پنج طبقه خوب (85-70/1)، نسبتاً خوب (70-55/1)، نسبتاً بد (44/9-30)، بد (29/9-15) و خیلی بد (کمتر از 15) قرار می­ گیرد. پارامترهای تاثیرگذار شامل کل جامدات، کدورت، نیترات، درجه حرارت و کلی­فرم مدفوعی بوده است. می­ توان نتیجه گرفت که میزان 70/5 با کیفیت خوب مربوط به (روستای توسکستان) در فصل زمستان و میزان 14/7 با کیفیت خیلی بد مربوط به (پل قره تپه) در فصل تابستان است که کیفیت آب رودخانه در ایستگاه پل جاده گرگان به آق­قلا (قربان آباد) در تمام فصول در طبقه بد قرار دارد به علت ورود مواد آلاینده شهری و صنعتی به این ایستگاه می باشد و ایستگاه روستای توسکستان در اکثر فصول دارای کیفیت خوب و نسبتاً خوب به دلیل اینکه توسکستان در بالا دست قرار گرفته و ورودی آب‎های جاری شفاف و پاک به آن منطقه بیشتر است و از آلاینده های صنعتی و شهری فاصله دارد. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق می توان پیشنهاد داد که منابع آلاینده ورودی به رودخانه قره سو از ابتدا تا انتهای رودخانه مشخص گردد و کیفیت میکروبی از نظر میکروارگانیسم های پاتوژن و کیفیت شیمیایی از لحاظ عناصر فلزات سنگین و سموم بررسی و رودخانه به صورت دوره زمانی مشخص جهت تعیین وضعیت کیفی طبق دستورالعمل پایش شود.

آب رودخانه­ ها بیش از آب هر منبع دیگری برای مصارف گوناگون استفاده می ­شوند. این مطالعه با هدف ارزیابی کیفیت آب رودخانه تجن توسط شاخص کیفیت آب ­های سطحی ایران IRWQIsc)) طراحی و اجرا گردید. با توجه به استقرار منابع آلاینده­ در حاشیه­ رودخانه تجن (فاضلاب­ های مختلف کشاورزی، صنعتی، شهری و خانگی) نمونه­ برداری از 9 ایستگاه با 3 تکرار در دو فصل (بهمن ماه 1399 و تیرماه 1400) صورت گرفت و 11 پارامتر کیفی آب شامل BOD5، COD، آمونیوم، نیترات، فسفات، کدورت، pH، کلیفرم مدفوعی، هدایت الکتیریکی، اکسیژن محلول و سختی کل بـا استفاده از روش استاندارد در آزمایشگاه اندازه­ گیری شد. در مطالعه حاضر، مقدار متوسط BOD5 ،COD، آمونیوم، نیترات، فسفات، کدورت، pH، کلیفرم مدفوعی و هدایت الکتیریکی در هر دو فصل از ایستگاه­ های بالادست به سمت پایین ­دست افزایش یافت، اکسیژن محلول در هر دو فصل از بالا­دست به سمت پایین ­دست کاهش پیدا کرد و سختی کل از بالادست به سمت پایین­ دست رودخانه روند منظمی نداشت. نتایج شاخص IRWQIsc نشان داد که این شاخص برای تمام ایستگاه ­های رودخانه تجن در فصل سرد بین 23/7 تا 70/08 و در فصل گرم بین 64/21 تا 16/35بود. به طورکلی، آب رودخانه تجن در کلاس توصیفی کیفی متوسط و بد قرار گرفت و هر چه زمین­های کشاورزی به ایستگاه­ های مورد مطالعه نزدیک­تر بودند، آلودگی آب نیز بیشتر بود. مهم ترین منشأ آلودگی در محدوده مورد مطالعه، برداشت بی­ رویه شن و ماسه، پساب کارخانه چوب و کاغذ مازندران، مزارع پرورش ماهی، دامداری، فاضلاب شهر ساری، روستاهای اطراف، پساب­ شالیزارها و مزارع کشاورزی بود. در این راستا، توجه به مدیریت جامع منابع آبی و ارزیابی اثرات محیط زیستی باید در اولویت قرار گیرد.

زمینه و هدف: کیفیت آب رودخانه ها می تواند کمک شایانی به مدیریت و برنامه ریزی منابع آب کند. این مطالعه به منظور بررسی کیفیت آب رودخانه چهل چای با استفاده از شاخص کیفیت آب های سطحی ایران IRWQISC انجام شده است. روش بررسی: در این مطالعه از آب رودخانه چهل چای در 7 ایستگاه مختلف در یک دوره 6 ماهه نمونه برداری شد. سپس به منظور استفاده از شاخص کیفی IRWQISC میزان برخی از پارامترهای فیزیکوشیمایی و میکروبی در این دوره شش ماه اندازه گیری شد. پس از محاسبه میزان شاخص برای هر ایستگاه، تغییرات آن در طول رودخانه مطالعه گردید. در نهایت نتایج شاخص کیفی IRWQISC با استاندارهای موجود برای شرب و کشاورزی مورد مقایسه قرار گرفت. یافته ها: نتایج این تحقیق نشان داد که براساس شاخص IRWQISC آب رودخانه چهل چای در رده کیفی نسبتا خوب قرار می گیرد. همچنین میزان شاخص IRWQISC در جهت جریان از بالادست به سمت خروجی حوزه کاهش می یابد که بیانگر کاهش کیفت آب رودخانه است. نتایج این تحقیق نشان داد که بطور کلی رابطه مستقیمی بین دبی رودخانه و شاخص IRWQISC وجود دارد بطوریکه با افزایش میزان دبی رودخانه، میزان شاخص IRWQISC نیز افزایش یافت. بحث و نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان دادکه متوسط میزان شاخص IRWQISC در فصل بهار از فصل تابستان بهتر بوده است. تغییرات دبی و شاخص IRWQISC حاکی از یک رابطه مستقیم بین آنهاست، بطوریکه با افزایش میزان جزئی دبی میزان شاخص نیز افزایش چشمگیری داشته است. مقایسه پارامترهای اندازه گیری شده با استاندارهای شرب و کشاورزی، نشان دادکه آب رودخانه چهل چای از نظر استاندارهای کشاورزی مناسب بوده و فاقد استاندارهای لازم در بخش شرب می باشد. نتایج نشان داد که قبل از مصرف برای شرب باید حداقل دو تصفیه فیزیکی و میکروبی بر روی آن انجام شود.

این مطالعه با هدف ارزیابی و مقایسه دو شاخص کیفیت آب NSFWQI و IRWQISC بر روی رودخانه های حوضه های پنجگانه خوزستان یعنی کارون، کرخه، دز، مارون-جراحی و زهره-هندیجان با استفاده از داده های ثبت شده در سالهای 90-96 انجام شده است. این تحقیق نشان دهنده تفاوت دو روش و همچنین صحت سنجی شاخص توسعه یافته در ایران می باشد. در حالیکه بر اساس شاخص NSFWQI رودخانه های منطقه از نظر کیفیت در حالت متوسط هستند و بجز نقاطی بر روی رودخانه کارون مشکل خاصی وجود ندارد، شاخص IRWQIsc وضعیت کیفیت آبهای سطحی در سطح استان را متوسط تا بد ارزیابی می نماید. شاخص NSFWQI در شناسایی مراکز آلودگی در حوالی اهواز موفق عمل نموده حال آنکه شاخص IRWQIsc نسبت به شناسایی کانون های شوری بر روی رودخانه های زهره و جراحی درست عمل کرده است. در تعیین توزیع مکانی شاخص ها از سه روش زمین آمار اسپلاین، کریجینگ و روش وزنی معکوس فاصله استفاده به عمل آمد که با ارزیابی به عمل آمده روش وزنی معکوس فاصله انتخاب شد.

زمینه و هدف: بررسی کیفیت آب­های سطحی به­عنوان یکی از منابع حیاتی تأمین­کننده آب، توجه بسیاری از محققان را از دیرباز تاکنون به خود جلب کرده است. ارزیابی کیفیت آب در یک رودخانه با استفاده از شاخص­های کیفی مختلف صورت می­گیرد. از جمله شاخص­های مورد استفاده جهت طبقه­بندی آب­های سطحی براساس پارامترهای استاندارد، شاخص کیفیت آب­های سطحی ایران (IRWQISC)­ می­باشد. مواد و روش ها: در این مطالعه تغییرات سالانه کیفیت آب رودخانه زاینده­رود واقع در استان­های چهارمحال و بختیاری و اصفهان با استفاده از این شاخص­ مورد ارزیابی قرار گرفت. به­این ترتیب پارامترهای فیزیکوشیمیایی شامل BOD5، COD، DO، pH، EC، نیترات، فسفات، آمونیوم، دما و سختی کل در 7 ایستگاه انتخابی و در دوره دوازده ساله (1383 تا 1394) جهت محاسبه شاخص IRWQISC استفاده شدند. یافته ها: مقایسه مقدار هدایت الکتریکی در ایستگاه­ها نشان داد که از بالادست به سمت پایین­دست رودخانه هدایت الکتریکی افزایش یافته است و به­طور کلی غلظت پارامترها در ایستگاه اول (تونل کوهرنگ) به مراتب کمتر از بقیه ایستگاه­ها بود. همچنین نتایج نشان داد که در بیشتر سال­ها کیفیت آب طبق مقادیر شاخص IRWQISC در همه ایستگاه­ها نسبتاً خوب بود. بهترین و پایین­ترین کیفیت آب طبق این شاخص به­ترتیب در سال­های 1385 و 1389 با مقدار 2/73 و 6/49 و در طبقه کیفیت آب خوب و متوسط قرار داشتند. نتیجه گیری: به­طور کلی بر اساس میانگین دوازده ساله شاخص IRWQISC در ایستگاه­های انتخابی، کیفیت آب در ایستگاه­های قراقوش، چم­نار، پل زمان­خان، تونل کوهرنگ، سودجان و هوره نسبتاً خوب و ایستگاه آزادگان متوسط بودند. شناسایی منابع آلاینده و کنترل آلاینده­های ورودی به­منظور حفاظت و جلوگیری از کاهش کیفیت رودخانه زاینده­رود، امری ضروری است.

شاخص های کیفی آب معیاری برای طبقه بندی آب سطحی بر مبنای استفاده از پارامترهای استاندارد بوده و ابزاری ریاضی است که تعداد زیادی از داده های مورداستفاده برای توصیف ویژگی های آب را به یک عدد تبدیل کرده و سطح کیفی آب را بدست می دهد. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه حساسیت دو شاخص کیفیت آب NSFWQI و IRWQISC نسبت به پارامترهای کیفی با استفاده از روش های مبتنی بر واریانس، بر روی رودخانه هراز با نمونه برداری ماهانه در سال 1400 در 7 ایستگاه منتخب در بازه پنجاب تا بالادست سد مخزنی هراز در استان مازندران انجام شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان داده است که کیفیت آب در ایستگاه های S1 (سراب) و S2-1، در بهترین حالت نسبتا خوب و در بدترین حالت دارای کیفیت بد می باشند. کیفیت آب در ایستگاه های S2، S3، S4، S5-1 و S5(پایاب)، در بهترین حالت متوسط و در بدترین حالت در شهریورماه دارای کیفیت بد می باشند. در تحلیل عدم قطعیت و ارزیابی حساسیت شاخص NSFWQI از روش SRC و برای شاخص IRWQISC از روش FAST و SOBOL استفاده شد. نتایج آنالیز حساسیت بر اساس رویکرد رتبه بندی عوامل (Factor Prioritization) نشان داد در شاخص NSFWQI به ترتیب پارامترهای DO، BOD، CF، T و P و در شاخص IRWQISC بعد از پارامتر DO پارامترهای BOD، P و N بیشترین تاثیر را برروی خروجی مدل ها داشته اند. در تحلیل عدم قطعیت، نتایج حاصل از به کارگیری روش SOBOL برای ایستگاه های مختلف رودخانه هراز با روش FAST مطابقت داشت اما نتایج آنالیز حساسیت حاصل از این دو روش با یکدیگر متفاوت بودند. باتوجه به نتایج حاصله و علی رغم نزدیکی نتایج حاصل از دو روش، می توان گفت روش SOBOL باتوجه به همگرایی بدون قیدوشرط در این مطالعه موفق تر از متدولوژی FAST عمل نموده است.

این مطالعه با هدف ارزیابی و مقایسه حساسیت دو مدل کیفیت آب NSFWQI و IRWQISC نسبت به پارامترهای کیفی با استفاده از روش های مبتنی بر واریانس، روی رودخانه پسیخان با نمونه برداری ماهانه در سال 94 در 13 ایستگاه، منتخب انجام شده است. براساس نتایج تحلیل حساسیت فصلی پارامتر BOD بیشترین حساسیت را در هر دو مدل نشان داد. کیفیت آب براساس شاخص NSFWQI در ایستگاه های بالادست "متوسط" و در ایستگاه های پایین دست، "بد" بود در حالیکه شاخص IRWQISC کیفیت آب رودخانه در بالادست را "خوب" و در پایین دست "نسبتا بد" گزارش نمود. آنالیز حساسیت مدل NSFWQI به صورت مکانی براساس رویکرد Factor Prioritization پارامتر DO را موثرترین عامل بر واریانس خروجی مدل معرفی کرد و برهمین اساس به کمک رویکرد Factor Fixing نشان داده شد که با ثابت کردن پارامتر DO می توان واریانس خروجی را تا حد زیادی کنترل و عدم قطعیت مدل مزبور را تا حد زیادی کاهش داد. در مدل IRWQISC در ایستگاه های بالادست، پارامتر DO و در ایستگاه های پایین دست پارامتر BOD بیشترین تاثیر را در واریانس خروجی مدل داشت. بر این اساس در ارزیابی کیفی با شاخص IRWQISC تعداد دفعات و اندازه گیری دقیق دو پارامترDO و BOD دارای اهمیت زیادی در مقابل 9 پارامتر دیگر قلمداد گردید. نتیجه مهم دیگر مطالعات آن است که ضرایب وزنی پارامترهای کیفی در مدل IRWQISC تطابق مناسبی با اثرگذاری آنها درخروجی مدل برای نمایش وضعیت کیفی ندارد و این امر مطالعه بیشتری برای پذیرش آن به عنوان یک استاندارد بومی در ایران گوشزد می نماید.

در پژوهش حاضر کیفیت آب رودخانۀ کارون بزرگ از ابتدای ورودی رودخانۀ دز تا محل اتصال به رودخانۀ اروند با استفاده از شاخص  IRWQIscارزیابی شد. در این مطالعه برای محاسبۀ این شاخص 12 ایستگاه نمونه برداری با فاصله های به نسبت مساوی از یکدیگر (بین 25 تا 35 کیلومتر) و نیز بر مبنای ورودی های اصلی به رودخانه تعیین شد. در ادامه، از ضریب همبستگی اسپیرمن و تحلیل خوشه ای سلسله مراتبی و رگرسیون کاربری زمین با روش ماشین بردار پشتیبان برای درک بیشتر روابط میان پارامترهای کیفیت آب و توزیع آنها در رودخانه استفاده شد. مقدار های IRWQIsc محاسبه شده بین 65/30 و 98/48 در منطقۀ مطالعه شده متغیر بود. نتایج نشان داد که به جزء دو ایستگاه 1 (کشت و صنعت نیشکر دهخدا) و 4 (ورودی شهر اهواز) با وضعیت متوسط (به ترتیب 98/48 و32/46) سایر ایستگاه ها در وضعیت به نسبت بد قرار دارد. همچنین، نتایج نشان داد که مقدار های BOD و هدایت الکتریکی در تمامی ایستگاه ها از استانداردهای کیفیت آب شرب ایران فراتر رفته است. مقدار های فسفات (006/0 تا 021/0 mg/L) و آمونیوم (4/0 تا 08/2 mg/L) نیز در ایستگاه های پایین دست افزایش چشمگیری داشته است. تحلیل همبستگی اسپیرمن نشان دهندۀ رابطۀ قوی میان هدایت الکتریکی و سختی کل (81/0) بود. خوشه بندی سلسله مراتبی ایستگاه ها نشان داد که ایستگاه های 10،9 و 12 بیشترین آلودگی را دارد که ناشی از ورود آلاینده های کشاورزی، صنعتی و شهری است. تحلیل رگرسیون کاربری زمین (78/0 R2= ) نشان داد که الگوهای فضایی کیفیت آب را می توان پیش بینی کرد. این نتایج بر لزوم مدیریت آلاینده ها و پایش مستمر برای بهبود کیفیت آب رودخانه تأکید دارد.

ارزیابی کیفی آب چاه نیمه های سیستان به عنوان منابع مهم تأمین کننده آب آشامیدنی و کشاورزی شهرستان زابل و زاهدان از ارزش و اهمیت فراوانی برخوردار بوده و ضروری می باشد؛ بنابراین هدف از مطالعه حاضر بررسی کیفیت آب چاه نیمه ها از جهت شاخص کیفی NSFWQI، شاخص کیفی آب-های سطحی ایران IRWQI و شاخص آلودگی Liou می باشد. پژوهش حاضر توصیفی-مقطعی می باشد. پارامترهای کیفی موردنیاز جهت محاسبه شاخص-هایNSFWQI، IRWQI و Liou شامل pH، DO، BOD، TS، COD، EC، دما، فسفات، نیترات، کدورت، کلیفرم مدفوعی، سختی و آمونیاک در 12 ایستگاه انتخابی در چهار چاه نیمه سیستان به مدت 12 ماه با استفاده از روش استاندارد مورداندازه گیری قرارگرفته است. نتایج حاصل از مطالعه نشان می-دهد که مقدار عددی شاخص NSFWQI بین (63-53) باکیفیت متوسط، شاخص IRWQI بین (82/75-57/50) باکیفیت خوب و متوسط و شاخص آلودگیLiou بین (5-5/3) باکیفیت نسبتاً آلوده مشاهده شد. بهترین کیفیت آب بر اساس سه شاخص NSFWQI، IRWQI و Liou به ترتیب 63، 86/75 و 3 در ماه های سرد سال (دی تا فروردین) در چاه نیمه های یک، دو و سه مشاهده شد و بدترین کیفیت آب به ترتیب 53، 74/49 و 25/5 در چاه نیمه چهار در مردادماه مشاهده شد. علت کاهش کیفیت آب در چاه نیمه چهار افزایش BOD، کاهش اکسیژن محلول و EC آب می باشد، که می توان درنتیجه افزایش تبخیر، عدم برداشت آب از آن در تابستان و جنس بستر این چاه نیمه دانست؛ بنابراین نتایج نشان می دهد که چاه نیمه های یک، دو و سه از کیفیت بهتری نسبت به چاه نیمه چهار برخوردار است و همچنین باوجود تفاوت هایی در پارامترهای مورداستفاده و روش محاسبه شاخص-های NSFWQI، IRWQI و Liou نتایج هر سه روش برای ارزیابی کیفیت آب هم پوشانی دارند.