لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در حال حاضر رودخانه سفیدرود تنها منبع حیات آبزیان و منبع کشاورزی ساکنان حواشی رودخانه در استان گیلان نیست بلکه خود منبع آب شرب مصرفی اهالی و شهرهای اطراف می باشد، لذا کیفیت آب این رودخانه برای ما مهم است و روی سلامت جامعه تاثیر دارد. هدف از این مطالعه، بررسی کیفیت آب رودخانه سفیدرود با شاخص NSFWQI و مقایسه آن با استانداردهای کیفیت آب آشامیدنی و آبیاری و تعیین کیفیت آب رودخانه در ایستگاه های تعیین شده در مسیر رودخانه سفیدرود می باشد. در این مطالعه تغییرات کیفی آب در طی ماه های فصل زمستان 1389 بهار و تابستان 1390 و از 5 ایستگاه در طول رودخانه سفیدرود از طریق نمونه برداری آب رودخانه بر اساس روش استاندارد متد آمریکا اندازه گیری و مورد آزمایش قرار گرفت. در مجموع تعداد 20 نمونه و با فاصله زمانی 2 ماه در بهمن، فروردین، خرداد و مرداد برداشت گردید. برداشت نمونه از سه نقطه در هر ایستگاه صورت گرفت و سپس با تلفیق نمونه ها، یک نمونه مرکب بدست آمد. با ترکیب داده های میدانی، نتایج آزمایشگاهی و محاسبه شاخص کیفیت آب نشان دهنده این است که بیشترین شاخص کیفی NSFWQI را ایستگاه سد منجیل در ماه بهمن با مقدار 57 دارا بوده و کمترین مقدار شاخص مذکور را ایستگاه سد تاریک در مرداد ماه با مقدار 39 به خود اختصاص داده است. میانگین شاخص NSFWQI در رودخانه سفیدرود 47.5 بوده و در محدوده بد قرار دارد. ایستگاه های سد سنگر، پل آستانه و کیاشهر در تمام ماه های نمونه برداری وضعیت بد را نشان داده اند و بین مقدار 39 تا 50 نوسان دارند و ایستگاه های سد منجیل و سد تاریک در دو ماه بهمن و فروردین وضعیت متوسط را نشان داده اند. محاسبه شاخص OWQI نیز کیفیت بسیار بد آب رودخانه سفیدرود را در دوره مطالعه نشان داده است.

استفاده از آب های نامتعارف از جمله آب های شور، زه آب ها و پساب با توجه به محدودیت های منابع آبی کشور در مدیریت خشکسالی بسیار مؤثر است. مهم ترین مزیت استفاده از پساب تصفیه خانه های شهری، ثابت بودن این منابع، سهولت دسترسی و قیمت ارزان آن برای آبیاری زمین های کشاورزی یا به بیان دیگر حل مشکل کمبود آب می باشد. در این پژوهش شاخص کیفیت آب بنیاد ملی بهداشت آمریکا (NSFWQI) و شاخص کیفیت آب اورگان (OWQI) با استفاده از داده های روزانه تصفیه خانه فاضلاب شهری شیراز طی سال های 1397 تا 1398 محاسبه گردید و کیفیت پساب خروجی برای مصارف کشاورزی مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نظر افراد متخصص نه پارامتر کدورت، دما، فسفات، نیترات، کلیفرم، اکسیژن مورد نیاز بیولوژیکی (BOD)، مواد جامد کل (TDS)، اکسیژن محلول (DO) و pH جهت محاسبه شاخص NSFWQI برای تصفیه خانه شهر شیراز انتخاب گردید. شاخص کیفی OWQI همانند شاخص NSFWQI است با این تفاوت که حاوی هشت پارامتر شامل دما، اکسیژن محلول، اکسیژن خواهی بیولوژیکی، pH، نیتروژن، فسفر کل، کل جامدات محلول و کلیفرم مدفدعی می باشد. نتایج نشان داد مقادیر میانگین شاخص NSFWQI در ماه های مختلف بین 73/28 تا 54/31 بود که در طبقه کیفیت ضعیف قرار می گیرد. همچنین بر اساس مقادیر OWQI ماهانه که در بازه 38/4 تا 95/7 قرار می گیرد کیفیت این پساب خیلی ضعیف است. پساب با چنین کیفیتی را می توان صرفاً برای آبیاری گیاهان غیرمثمر و پارک های جنگلی اطراف شیراز و حتی قسمتی از فضای سبز شهری به کار برد.

سد مخزنی کرخه با حجمی برابر 7.2 میلیارد متر مکعب بزرگترین سد مخزنی کشور است که در شمال غربی خوزستان بر روی رودخانه کرخه احداث شده است. این بررسی به منظور انتخاب شاخص کیفی مناسب علمی برای پایش مداوم تاثیرات احتمالی این سازه بزرگ آبی بر کیفیت آب رودخانه کرخه انجام گرفته است. جهت انجام این تحقیق چهار ایستگاه نمونه برداری انتخاب گردید. سپس با استفاده از چهار شاخص کیفی معتبر NSFWQIm وNSFWQIa  و OWQI و DSWQI کیفیت آب در هر چهار ایستگاه به صورت هر دو ماه یک بار و سالیانه (خرداد 1384 لغایت فروردین 1385) مورد ارزیابی قرار گرفت. از روش مقایسه ای جیل جانویک برای مقایسه شاخص های مورد نظر استفاده گردید. نتایج این مقایسه نشان داد شاخص NSFWQIm تغییرات کیفی آب سد کرخه را بهتر از دیگر شاخص ها نشان میدهد.

شاخصهای کیفی آلودگی یکی از روشهایی است که در مدیریت کیفی آب می توان از آن به عنوان یک ابزار مدیریتی قوی برای تصمیم گیریهای مربوطه استفاده کرد. در این مقاله پس از بررسیهای انجام شده توسط شاخصهای کیفی و آلودگی آب بر روی رودخانه کارون و دز، مشخص شد در مواردی که حساسیت زیادی در قبال تصمیم‏گیریها وجود ندارد و یا این حساسیت در استانداردهای محلی گنجانده شده است، و نیز در صورت وجود تعداد ایستگاه های مناسب و دفعات اندازه گیری کافی در محلهای مناسب، استفاده از شاخص BCWQI مفید است؛ اما هنگامی که یک یا چند پارامتر ویژه بر روی تصمیم‏گیریهای اخذ شده از شاخص مربوطه تاثیر قابل توجهی داشته باشد، به دلیل دخالت مستقیم پارامترهای اندازه‏گیری شده در ساختار زیرشاخص و شاخص  کل و در نظر گرفتن اثر وزن برای مورد توجه قرار دادن این حساسیت، استفاده ازNSFWQIm ترجیح داده می شود. نحوه به کار بردن شاخص OWQI نیز مانند NSFWQIm می باشد با این تفاوت که کلیه پارامترها از اثر و اهمیت یکسانی در تصمیم گیری براساس میزان شاخص، برخوردار هستند. لازم به ذکر است که تحقیقات یاد شده براساس آمارگیری ماهیانه در سه سال 1381 ، 1382 و 1383 انجام شده است.

آجی‏چای یکی از بزرگترین رودخانه­های دائمی حوضه آبریز دریاچه ارومیه می­باشد. این رودخانه در طول مسیر خود به ویژه در محدوده شهر تبریز تحت تاثیر منابع آلاینده مختلفی قرار گرفته که باعث کاهش کیفیت آن می­شود. در این تحقیق به منظور بررسی کیفی آب این رودخانه با استفاده از شاخص­های مختلف کیفی مصارف ویژه (خاص)، تعداد 16 ایستگاه نمونه­برداری در طول مسیر رودخانه تعیین و طی دو فصل تر (اردیبهشت ­ماه 95) و خشک (شهریور ماه 95) نمونه­برداری انجام شد. پارامترهای فیزیکوشیمیایی شامل اسیدیته (pH)، دما (T)، کدورت (Turbidity)، هدایت الکتریکی (EC)، کل جامدات محلول و معلق (TS)، کل جامدات محلول (TDS)، یون­های اصلی (سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلر، سولفات، بی­ کربنات) و فرعی (نیترات و فسفات)، پارامترهای اکسیژن محلول (DO)، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD) و اکسیژن­خواهی بیولوژیک (BOD) و پارامترهای بیولوژیکی شامل کلی­فرم کل (T.C) و کلی­فرم­های مدفوعی (F.C) اندازه­گیری شد. مطابق نتایج به دست آمده مقادیر متوسط برخی از پارامترها از حد مجاز آب آشامیدنی ایران بالاتر می­باشد. ارزیابی کیفی رودخانه آجی­چای با استفاده از شاخص آلودگی رودخانه (RPI)، شاخص اورگان (OWQI)، شاخص سید (Said)، شاخص دینیوس (Dinius) و روش وزن دهی حسابی (شاخص کیفیت آب WQI) نشان­دهنده وضعیت خیلی بد رودخانه در اکثر ایستگاه­ها به­خصوص قسمت­های میانی آن در محدوده شهر تبریز در اثر ورود آلاینده­ها به آن می­باشد. بر اساس نتایج تحقیق شاخص‏ سید، شاخص دینیوس و شاخص وزن­دهی حسابی به­دلیل توانایی در نشان دادن روند تغییرات کیفی، شاخص­های مناسب در ارزیابی کیفی رودخانه آجی­چای جهت مصارف ویژه و بنابراین مدیریت کیفی آن معرفی می­گردند

با توجه به اینکه پارامترهای متعددی در تحلیل کیفی آب اندازه گیری می شود، روش WQI برای تحلیل و تفسیر داده های کیفی از میان شاخص های عمومی کیفی آب، دارای بیشترین کاربرد بوده و برای شاخص بندی کیفی حوضه آبریز سد لتیان استفاده شده است. با توجه به ویژگی ها و تحولات جمعیتی حوضه آبریز سد لتیان به عنوان یکی از منابع مهم آب آشامیدنی تهران بزرگ، تعیین وضعیت کیفی این رودخانه اهمیت فراوانی دارد. در این تحقیق بر اساس نتایج اندازه گیری های شرکت آب و فاضلاب تهران و مرکز تحقیقات آب و انرژی در سیزده ایستگاه، شاخص بندی کیفی رودخانه و آب خروجی سد لتیان به صورت جداگانه با سه روش BCWQI, OWQI, NSFWQI انجام و نتایج آن با یکدیگر مقایسه و تحلیل شده است. بر اساس نتایج به دست آمده، مناسب ترین روش برای تعیین شاخص کیفیت، روش معرفی شده توسط موسسه ملی بهداشت است. همچنین بر اساس نتایج این شاخص بندی، کفیت آب رودخانه در وضعیت متوسط قرار دارد. کیفیت آب در برخی نقاط مجاور مراکز جمعیتی مانند میگون، به دلیل ورود آلاینده های میکروبی، وجود ذرات معلق جامد و افزایش کدورت دچار افت است.داده های مورد استفاده جهت شاخص بندی نتایج اندازه گیری های صورت گرفته توسط شرکت آب و فاضلات تهران (آیفا) در منطقه و اندازه گیری های دانشگاه صنعتی شریف می باشد.