در این نوشته ضمن معرفی اجمالی پوزیتیویسم، آرای شریعتی پیرامون مولفه های فکری پوزیتیویست ها را شرح می دهیم؛ در بخش اول اشتراکات فکری شریعتی و پوزیتیویسم بررسی می شود که شامل روش علم، آفاقیت علوم طبیعی، دقت و اعتبار علوم طبیعی و اتکای به آن، به کاربردن روش علوم طبیعی در علوم انسانی، و تفکیک بین مرحله شناخت و ارزیابی است. در بخش دوم اختلافات فکری شریعتی و پوزیتیویسم شرح داده می شود که شامل تاثیر فرهنگ در علم، نقد تقوای علمی و «علم برای علم»، تاثیر فرد و جامعه در علم (انفسی گری)، تفاوت علوم طبیعی و علوم انسانی در دقت و اعتبار، نقد ساینتیسم، نیاز به فلسفه و متافیزیک (رد تجربه گرایی)، و نیاز علم به شناخت واقعی انسان است. در نهایت در سنجش ارتباط شریعتی و پوزیتیویسم، روشن خواهد شد که نگاه شریعتی به علم نه کاملا پوزیتیویستی است و نه فارغ از این اندیشه است.

«الیناسیون» یکی از مباحث کلیدی اندیشه شریعتی است. او با این مفهوم، مسایل انسان امروز را تجزیه و تحلیل می کند. از نظر وی در «از خودبیگانگی» انسان «دیگری» را «خود» احساس می کند و آگاهی به خویش را از دست می دهد و دچار نوعی «خود آگاهی کاذب» می شود. از خود بیگانگی همان از دست رفتن «وجود حقیقی و فطری» و «خویشتن اجتماعی» است. او، هر آنچه انسان را از ویژگی های انسانی اش-که تعریف خاصی از آن دارد-دور کند عامل «الینه» کنندگی می داند. از نظر شریعتی عقلانیت ابزاری، بوروکراسی و ماشینیسم انسان را در قرن بیستم از خود بیگانه کرده اند و از این منظر آنها را نقد می کند.

دکتر علی شریعتی از نسل روشنفکرانی است که سعی داشتند با تلفیق مفاهیم مدرن و دینی و فارغ از معایب و نقصان آن به سنتزی جدید دست یافته و بر پایه آن جامعه و سیاستی آرمانی را بنیان گذارند. این اندیشه ورزان علاوه بر اینکه حداقل سپهر فکری چهار دهه را از خود متاثر ساخته اند، در شکل گیری انقلاب اسلامی و نهادهای بر آمده از آن نیز تاثیر گذاشته اند. این مقاله سعی دارد برخی از مفاهیم مدرن در اندیشه شریعتی را نسبت به مدرنیته سیاسی مورد سنجش قرار داده و تاثیر آن را در انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار دهد.

مقدمه: تاکی پنه گذرای نوزادی (TTN) در زایمان طبیعی %0.57-%1.1 گزارش شده است. بنظر می رسد که این رقم در موارد سزارین افزایش می یابد به همین علت فراوانی تاکی پنه گذرای نوزادی (TTN) متعاقب سزارین در زایمان های ترم و همچنین ارتباط خطر احتمالی با آن در بیمارستان دکتر شریعتی تعیین شد.مواد و روشها: در یک تحقیق گذشته نگر با مطالعه 762 مادر و 774 نوزاد که به طریقه سزارین زایمان و متولد شده بودند، سن مادر، سن حاملگی، جنس نوزاد، موارد ابتلای مادر به دیابت و آسم و میزان موارد (TTN) مورد بررسی فرار گرفت و ارتباط بین (TTN) و ابتلای مادران به دیابت و آسم توسط آزمون های آماری کای اسکوئر و دقیق فیشر سنجیده شد.یافته ها: نتایج این بررسی نشان داد که از 774 نوزاد متولد شده،11 مورد (%1.4) دارای (TTN) بودند. در بین گروه نوزادان مبتلا به (TTN) و سالم از لحاظ دیابت مادر ] %8 در برابر %1.8 [(CI=0.95 , P=0.014) و آسم مادر ] %30 در برابر[(CI=0.95 , P=0.005)%1  اختلاف معنی دار آماری وجود داشت.نتیجه گیری و توصیه ها: نتایج این مطالعه شواهدی فراهم می کند مبنی بر اینکه فراوانی TTN عوامل خطر محسوب می شوند.

زمینه و هدف: بیماری اسکلرودرمی یک بیماری مزمن با علت ناشناخته است. در این بیماری علاوه بر درگیری پوستی، درگیری احشای مختلف و همچنین درگیری تیروئید نیز دیده می شود. تاکنون در ایران مطالعه ای از نظر همراهی بیماری تیروئید با بیماری اسکلرودرمی به عمل نیامده، لذا در این مطالعه درصدد برآمدیم که فراوانی هایپوتیروئیدی را در انواع مختلف اسکلرودرمی به دست آوریم.روش بررسی: 125 بیمار مبتلا به اسکلرودرمی معاینه و از نظر تستهای آزمایشگاهی Tpo Ab Anti و , TSH, Anti TG Ab T3, T4 بررسی شدند.یافته ها: در این مطالعه از 125 بیمار 39.2% مبتلا به فرم محدود و 60.8% مبتلا به فرم منتشر بودند، 33 بیمار (26.24%) مبتلا به هایپوتیروئیدی بالینی و تحت بالینی بودند.نتیجه گیری: شیوع هایپوتیروئیدی در جامعه حدود 14-1.4 در هزار گزارش شده است. به نظر می رسد شیوع هایپوتیروئیدی در بیماران اسکلرودرمی بسیار بالاتر باشد (در این مطالعه 26.4%) بنابراین تست های بررسی عملکرد تیروئید باید جزء آزمایشات اولیه در هر بیمار اسکلرودرمی محسوب شود. با پیگیری و درمان مناسب این گروه ممکن است بتوانیم بخشی از علایم بیماران اسکلرودرمی را کم نماییم.

روش عمده در فلسفه و علوم انسانی تا اواسط قرن نوزدهم، روش تبیینی علی-معلولی بوده است. با طرح جدید هگل از تاریخ، روش دیالکتیک در علوم انسانی جایگاهی ویژه یافت. هگل با استفاده از بن مایه های دیالکتیک یونانی که در ساحت اندیشه متوقف می شد، دیالکتیک را با تحولاتی در راستای تحلیل تاریخ و وقایع اجتماعی به کار برد. مارکس نیز با رویکردی ماتریالیستی، به تحلیل دیالکتیکال تاریخ پرداخت. شریعتی یکی از نخستین کسانی بود که این روش را در ایران مطرح نمود. هدف ما در این مقاله مشخص کردن میزان تقلید و نوآوری شریعتی در مفهوم دیالکتیک است. از همین رو با روشی کتابخانه ای، به واکاوی مفهوم دیالکتیک در اندیشه ایشان پرداخته ایم. از نظر شریعتی منطق ارسطو ذهنی و انتزاعیست. شریعتی کاربست این روش در عالم اسلام را مانع تحولات و پیشرفت های علمی می داند. علیرغم تأثیر شریعتی از مارکس در منظومه فکری خود، روش او تفاوت های عمده ای با دیالکتیک مارکسیستی و هگلی دارد. شریعتی هم با ابتنای دیالکتیک بر آگاهی مخالف است و هم با ابتنای آن بر ماتریالیسم. علاوه بر این او ضرب دوم دیالکتیک را جدا و بیرون از ضرب اول تعریف می کند و ضرب سوم را نیز حاصل جمع تز و آنتی تز نمی داند. در تحلیل شریعتی از تاریخ و انسان، ضرب اول و دوم دیالکتیک، جریان خیر و شر هستند که در تقابل با یکدیگر، تاریخ و انسان را متحول می کنند و در نهایت نیز با پیروزی جریان حق این مبارزه به نقطه پایان خویش می رسد.

زمانی که جامعه شناس ایرانی، علی شریعتی، در اوایل دهه ی 1960 میلادی به فرانسه رفت و در سال 1964 در دانشگاه سوربن پاریس دکترای خود را دریافت کرد، نه تنها با ایده های مارکسیستی، بلکه به ویژه با جامعه شناسی دین امیل دورکیم نیز آشنا شد. برای شریعتی، که به دین روی آورده بود و تفسیری انقلابی از اسلام ارائه می داد، جامعه شناسی دورکیم از جهات مختلف چالشی بزرگ محسوب می شد. امیل دورکیم، جامعه شناس فرانسوی، نه تنها به عنوان کسی که جامعه شناسی را به عنوان یک رشته ی علمی در اروپا تثبیت کرد شناخته می شود، بلکه از طریق بهره گیری از روش های علوم طبیعی در مطالعه ی جامعه، مبنای علمی محکمی برای آن فراهم آورد. روش شناسی او برگرفته از اثبات گرایی (پوزیتیویسم) است، مفهومی که نخستین بار توسط ریاضیدان و فیلسوف فرانسوی، آگوست کنت (1798-1857)، مطرح شد. اثبات گرایی دورکیم، برای شریعتی تا حدی یک «چالش روش شناختی» محسوب می شد، زیرا این نگرش، هرگونه امور ماوراءالطبیعی و دینی را غیرعلمی تلقی می کرد. علاوه بر این، دورکیم به عنوان بنیان گذار کارکردگرایی نیز شناخته می شود؛ مکتبی که دین را صرفاً از منظر کارکرد اجتماعی آن مورد توجه قرار می دهد. این دیدگاه، برای شریعتی که فردی مذهبی بود و برای دین جایگاهی خاص قائل بود، چالشی جدی به شمار می آمد. یکی دیگر از نکات مهم، نظریه ی دورکیم در کتاب اشکال ابتدایی حیات دینی (Les formes élémentaires de la vie religieuse) است. او در این اثر، با مطالعه ی توتمیسم در یکی از قبایل بومی استرالیا، معتقد شد که دین اولیه ی بشریت را کشف کرده است. این ادعا، چالشی اساسی برای اندیشه ی شریعتی محسوب می شد. در این مقاله، ابتدا سه جنبه ی مهم جامعه شناسی دین دورکیم به طور مختصر بررسی می شود و جامعه شناس ایرانی، علی شریعتی، به خوانندگان آلمانی معرفی خواهد شد. سپس، مواجهه ی شریعتی با جامعه شناسی دین دورکیم بر اساس این موارد تحلیل شده و نحوه ی تفکر او روشن خواهد شد. در پایان، نتایج این بررسی جمع بندی می شود.

زمینه: آگاهی افراد از علل، عوامل خطر و علائم بیماری ها، نقش مهمی در مراقبت افراد جامعه از خود و پیشگیری از بیماری ها دارد. در این مطالعه سطح آگاهی پرستاران در مورد بیماری استئوپروز مورد بررسی قرار گرفته و به عملکرد آنان در ارتباط با دانش تجربی ایشان نیز توجه شده است.روش کار: 389 نفر از پرسنل پرستاری بیمارستان های دکتر شریعتی و سینا بطور تصادفی انتخاب و سطح آگاهی و عملکرد آنان توسط پرسشنامه مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: میانگین سنی پرستاران مورد مطالعه (SD=7.6) 33 سال بود و 6.12% آنان مرد بودند. میانگین نمره آگاهی این افراد بر اساس پرسشنامه (SD=3.6) 72.21 از حداکثر نمره 37 بود.میزان آگاهی آنان در مورد بیماری با آخرین مدرک تحصیلی آنان ارتباط مستقیم و معنی دار داشت (P=0.01) و با جنس، محل تحصیل، سابقه کار، بخش و محل اشتغال، فاصله زمانی از زمان فارغ التحصیلی و ... بی ارتباط بود. 6.45% این افراد از لبنیات به میزان کافی استفاده می کردند و کافی یا ناکافی بودن مصرف این منبع غذایی مهم کلسیم، فقط با بعد خانوار ارتباط مستقیم داشت. 7.38% از پرستاران فوق به میزان کافی ورزش می کردند. مصرف کلسیم و ورزش ارتباطی با میزان آگاهی آنان نداشت.نتیجه گیری: میزان آگاهی پرستاران در مورد پوکی استخوان کمتر از حد مورد انتظار بوده و افزایش آگاهی این قشر از جامعه با توجه به نقش و جایگاه آنان جهت پیشگیری از این بیماری، نیازمند بررسی و برنامه ریزی دقیق تری می باشد.

در این مطالعه سعی بر آن بوده تا میزان بروز عوارض اعمال جراحی شانت مغزی و رابطه آن با متغیرهای سن، جنسیت، محل لوله بطنی، محل لوله انتهایی، طول مدت عمل جراحی، تعداد افراد حاضر در اتاق عمل و نیز نوع شانت بکار رفته معین شود.برای انجام این بررسی، تمامی بیمارانی که برای بار اول تحت عمل جراحی شانت قرار گرفته اند صرف نظر از سن، جنسیت و یا نوع بیماری زمینه ای در این مطالعه گنجانده شدند. در مطالعه حاضر عوارض ناشی از عمل جراحی شنت در بیماران مبتلا به هیدروسفالی مورد بررسی قرار گرفته است که شامل تعداد 82 نفر از بیمارانی که بدلایل مختلف هیدروسفال شده بودند و طی سالهای 1375 الی 1377 به بخش جراحی اعصاب بیمارستان دکتر شریعتی مراجعه و برای اولین بار بوسیله شنت گذاری درمان گردیده اند، می شود.از این بیماران، 39 نفر مونث و 43 تن دیگر مذکر بوده اند. توزیع سنی بیماران از 15 روز تا 73 سال متغیر بوده و میانگین سنی آنان 16.67 سال بدست آمده است (انحراف معیار= 22.77). از داروی سفتی زوکسیم و جنتامایسین به عنوان آنتی بیوتیک پیشگیری کننده در این بیماران استفاده شده است. در 59 بیمار مایع مغزی نخاعی به فضای صفاق، در 22 بیمار به دهلیز راست و در یک بیمار به فضای جنب تخلیه شده است. از کل بیماران، 69 تن دارای مراجعات بعدی بودند و یا به وسیله تماس تلفنی از وضعیت آنان اطلاع حاصل گردید. از بیماران، 13 تن دیگر در دوران پس از عمل در بیمارستان عارضه ای نداشته اند. دوره پیگیری در بیمارانی که دچار عارضه نشده اند به طور متوسط 14.64 (±7.46) ماه بوده است. در 22 بیمار عوارض شنت گذاری مشاهده به عمل آمده که 6 تن دچار عفونت و 12 تن دچار اختلال و یا نارسایی مکانیکال شنت شده اند. مدت بروز عوارض از زمان عمل جراحی به طور متوسط 3.11±4.3 ماه بوده است. بروز عوارض در دو انتهای سنی بالاتر مشاهده شد و سن پایین تر از 2 سال به طور چشمگیری احتمال بروز عوارض را تشدید می نماید. نسبت بروز عوارض در شنت فوجی از شنت فونیکس بیشتر بود اما معنی دار نشد. برای کاهش عوارض شانت، شناخت فاکتورهای متعدد دخیل در این پروسه ضرورت دارند.

دکتر علی شریعتی از شخصیتهای تاثیرگذار در زمینه ی سیاسی و اجتماعی و فرهنگی است که آثار ادبی قابل توجهی دارد؛ "کویر" و "گفتگوهای تنهایی" و "مقدمه ی حسین وارث آدم" از ارزشمندترین آثار ادبی دکتر شریعتی هستند که نویسنده ای تواناست که آثار ادبیش مضامین و جنبه های ادبی فراوان دارد. یکی از این جنبه های ارزشمند که در کار شاعران و نویسندگان بزرگ معاصر هم وجود دارد، محتوای نوستالژیک این آثار بزرگ ادبی و ارزشمند است. بازگشت به کودکی و عشق جوانی و حسرت روزگار زیبای گذشته و بیان خاطرات زیبای سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ارزشمند، در آثار ادبی بزرگی چون کویر و گفتگوهای تنهایی، مبین احساسات و درک والا و ارزشمند و قدرت اعجازگر نویسندگی و خلاقیت ادبی دکتر علی شریعتی در آثار بزرگ ادبی اوست که در کویر و گفتگوهای تنهایی، این جلوه های بسیاز زیبا و نوستالژیک به خوبی دیده می شود و درک حقیقت و عنصر زیبا و مضامین والای ادبی آثار بزرگ ادبی دکتر علی شریعتی را به خوبی نمایان می سازد و تجلی عواطف بزرگ و عمیق انسانی در این آثار ماندگار ادبی است.