مهمترین مشکلات ناشی از بهره برداری از جنگل آسیب هایی می باشد که در نتیجه بهره برداری نادرست به جنگل وارد می نماید. مرحله قطع یکی از سخت ترین و حساس ترین مراحل در پروسه بهره برداری به حساب می آید و مسلما عدم دقت در اجرای شیوه درست بهره برداری می تواند باعث خساران زیادی به جنگل و زادآوری های روی آن گردد. در این تحقیق خسارات وارده به درختان در حفره های بوجود آمده پس از انجام عملیات قطع اندازه گیری و تعیین گردید. جهت بررسی میزان خسارت به توده سرپا در حفره های قطع و مناطق جمع آوری بار از روش نمونه برداری انتخابی استفاده شد. نتایج حاصل از بررسی 14 پلات دایره ای شکل در حفره های قطع نشان داد  19.7درصد از درختان موجود در پلات ها در نتیجه عملیات قطع متحمل خسارت شدند. 30.8 درصد خسارات وارده به درختان در پلات های قطع را گونه افرا، 17.2 درصد راش و 12.5 درصد را ممرز و مابقی را گونه های نظیر توسکا و انجیلی و.... تشکیل می دهند. ضمن اینکه بیشترین خسارت متوجه درختان با قطر برابر سینه کمتر از 70-50 سانتی متر می باشد. عمده درختانی که خروج چوب آلات در آن ها باعث بروز زخم گردید به کلاسه قطری بیش از 70 سانتی متر تعلق داشتند.

این پژوهش با هدف بررسی کمی پراکنش و توزیع خشکه دارهای سرپا در یک جنگل تحت مدیریت با شیوه همگام با طبیعت در پارسل های 112 و 214 از جنگل آموزشی وپژوهشی دانشگاه تهران واقع در خیرودکنار نوشهر انجام گرفت. در این بررسی در مجموع حدود 100 هکتار مورد پایش قرار گرفته و از 54 خشکه دار سرپا اندازه گیری صددرصد به عمل آمد پارسل های 214 و 112به ترتیب 36 و 32% از حجم کل خشکه دار ها شامل خشکه دارهای سرپا می باشد. بالا بودن درصد حجم خشکه دارهای افتاده نسبت به سرپا نشانه پوسیدگی فعال در اکوسیستم است. حجم کل خشکه دارسر پا 72/ 125 مترمکعب برآورد گردید. مطالعات نشان داد که 55% از خشکه دارهای سرپا در دامنه هایی با شیب جنوبی واقع شده اند و نیز 70 % از آن ها در طبقات قطری بالای40 سانتی متری هستند. در پارسل 112, خشکه دارهای سرپا در 63/ 2% از مشاهدات دارای 50% از شاخه های فرعی، در 14/ 6% ,خشکه دار هایی با از دست دادن بیش از 50% شاخه های فرعی، در 14/ 6% خشکه دار هایی بدون شاخه فرعی و در 01/ 7% به شکل خشکه دار هایی فاقد تنه اصلی می باشند. درختان راش نیز شکستگی را در ارتفاع بالاتری از تنه اصلی را نشان می دهند در حالی که ممرز در اکثر مواقع تنه اصلی را به همراه دارد و در مراحل پیشرفته تر از پوسیدگی تنه آن شکسته می شود. در پارسل 214، 1/ 4% از خشکه دار ها 50% از شاخه های فرعی را هنوز دارند و 1/ 5% آن ها بیش از 50% شاخه های فرعی را از دست داده اند و 1/ 6% بدون شاخه فرعی و فقط دارای تنه اصلی می باشند و 2/ 8% از آن ها شکستگی را در تنه اصلی نشان می دهند. راش به شکل شکستگی در تنه اصلی و ممرز به شکل خشکه دار دارای تنه اصلی مشاهده می شود. ممرز در طبیعت سریع تر می پوسد و اشکال متنوع تری نیز دارد در حالی که راش در حالت بینه بلند بیشتر از ممرز مشاهده می شود. همچنین راش با پیشرفت پوسیدگی در ارتفاع پایین تری می شکند و در اکثر حالات فاقد تنه اصلی است، همچنین اکثر خشکه دارها دارای حفرات ریز بودند که نشان از حضور دارکوب و شانه بسر دارد و نیز بیش از نصف حفره های مشاهده شده در ارتفاع زیر 2 متر مشاهده شد که علت آن کم ارتفاع بودن خشکه دار ها در این منطقه می تواند تلقی شود. در بین حفره ها 37% از آنها‏، جزء حفره ها دارای اندازه متوسط تشخیص داده شد، که برای آشیانه سازی و تغذیه پرندگان و خفاش ها مناسب تلقی می شود.

در مناطق خشک و نیمه خشک، بهبود پوشش گیاهی از طریق جنگل کاری می تواند، ضمن کنترل بیابان زایی و تولید مواد سلولوزی، شرایط را برای بقا و سکونت انسان و همچنین حیات وحش فراهم نماید. در کنار انتخاب گونه مناسب برای جنگل کاری، می بایست به نیازهای بوم شناختی و بوم سازگاری آن ها نیز توجه کرد. بسیاری از گونه های جنگلی، می توانند با سازوکارهای مختلف ازجمله بهبود کارایی مصرف آب با خشکی مقابله نمایند. از طرف دیگر توجه به نیاز آبی واقعی این گیاهان و تاثیر تنش خشکی بر رفتار و سازگاری آن ها با طبیعت، حایز اهمیت است. از طریق آزمایش های لایسیمتری و تعیین نیاز آبی تعدادی از گونه های جنگلی ازجمله تاغ (Haloxylon aphyllum) و چند گونه اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis, E. microtheca E. sarjentii, E. leucoxyloni, E, saligna و E. flocktoniea)، سازوکارهای سازگاری آن ها برای بقا در شرایط خشک موردتوجه قرار گرفت. در میان گونه های ذکرشده تاغ دارای کمترین نیاز آبی و مقاوم ترین گونه به تنش خشکی بود. این گونه همچنین از کارایی مصرف آب بالاتری در مواجه با تنش خشکی، برخوردار بود.

گونه ی تاغ از گیاهان مقاوم در رویشگاه های مناطق بیاب انی اس ت ک ه از زم ان کنت رل ماسه های روان به عنوان یکی از راهحله ای مب ارزه با فرسایش و تثبیت شن با روش بیولوژیک همواره م د نظ ر محققان و دس تان درکاران ب وده اس ت. در این تحقیق که در جنگل های دستکاشت اشتهارد صورت گرفت، اثر زمان و ارتفاع هرس بر پایه هایی از تاغ که آثار پژمردگی و خشکیدگی در آنها قابل م شاهده بود، مورد برر سی قرار گرفت. این پژوهش در قالب آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح کاملاً ت صادفی با چهار تیمار ا صلی زمان هرس )مرداد، آبان، دی، ا سفند( و چهار تیمار فرعی ارتفاع هرس )هرس کفبر، 25 سانتیمتر، 50 و 75 سانتیمتر( اجرا شد. قبل از اعمال هرس، جهت همگن و هم اندازه بودن پایه ها، متغیرهای ارتفاع، قطر تاج و قطر یقه در مورد هر پایه اندازه گیری شد. اواخر تیر ماه همان سال وضعیت پایه ها از لحاظ جستزنی یا عدم جست بررسی گردید و ویژگی های کمی جست، همچون تعداد، ارتفاع و قطر جستها در هر پایه اندازه گیری شد. نتایج حاکی از آن بود که هرس باعث تحریک جستزنی شده است، چرا که 5 / 97 درصد از پایه ها دارای جست بودند. هرس در دی ماه از ارتفاع 75 سانتیمتر با تعداد 100 جست بیشترین تعداد جست را دارا می باشد. کمترین تعداد مربوط به هرس کفبر در آبان ماه با تعداد 5 جست میباشد. از لحاظ ارتفاع جست، هرس در دی ماه از ارتفاع 50 و 75 سانتیمتر بزرگترین جستها را دارا بود. حداقل ارتفاع جست نیز مربوط به هرس کفبر در زمان های مختلف میباشد. از لحاظ قطر جست تفاوت معنیداری بین تیمارها وجود ندارد، اما در کل هرس در دی ماه قطورترین جست ها را به خود اختصا داده است. بنابراین میتوان گفت هرس در دی ماه از ارتفاع 75 سانتیمتر به عنوان بهترین زمان و ارتفاع هرس میباشد.

سابقه و هدف: بررسی و پایش عرصه هایی که در آن ها دخالت های جنگل شناسی در طول حداقل یک دهه انجام شده و مقایسه مشخصات کمی و کیفی آن ها با توده هایی که در آن ها دخالت صورت نگرفته است می تواند راهنمای مناسبی جهت برنامه ریزی در گردش های بعدی با هدف مدیریت بر اساس جنگل شناسی نزدیک به طبیعت بوده و پایداری توده را تضمین نماید. بررسی حاضر، با هدف مطالعه ساختار طبیعی توده های راش با تاکید بر تعداد پایه در اولین طبقه قطری (n10) به عنوان نمادی از پایداری درازمدت توده ها و برنامه ریزی در جهت وجود تعداد کافی این طبقه در عرصه های جنگلی انجام شد.مواد و روش ها: تحقیق حاضر با توجه به هدف فوق در قطعات 128 (مدیریت نشده) و 127 (مدیریت شده) سری یک حوضه آبخیز جهان نمای گرگان انجام گردید. در این تحقیق به طور کلی در هر قطعه تعداد 5 پلات، 100 آری (مجموعا 10 پلات یک هکتاری) به روش تصادفی سیستماتیک به شکل مربع برداشت گردید. سپس با استفاده از روش آماربرداری صد در صد کلیه درختان با قطر بیشتر از 5 سانتی متر در داخل قطعات نمونه برداشت شد. جهت بررسی ساختار توده و همچنین میزان زادآوری، در وسط هر پلات، ترانسکتی به ابعاد 10×100 متر در دو جهت تعبیه شد، در مرحله بعد ارتفاع کلیه درختان موجود در ترانسکت و سایر مشخصه ها مانند وضعیت تاج پوشش و کیفیت تنه درختان در فرم های مربوطه ثبت شد. سپس در داخل هر ترانسکت جهت بررسی زادآوری و نهال ها، در فواصل 15 متر یک میکرو پلات 3×3 متر پیاده گردید.یافته ها: نتایج نشان داد اختلاف معنی داری بین میانگین قطر، ارتفاع و همچنین میزان زادآوری در دو قطعه مطالعه شده وجود دارد. قطعات مورد مطالعه از نظر تعداد در اولین طبقه قطری  (N10)دارای اختلاف معنی داری هستند. فراوانی تعداد در اولین طبقه ی قطری در قطعه ی مدیریت شده تقریبا 7 برابر قطعه مدیریت نشده است (فراوانی گونه راش در قطعه مدیریت شده 4.5 برابر قطعه مدیریت نشده) است. تعداد نهال ها در قطعه مدیریت شده 3 برابر قطعه مدیریت نشده است بنابراین در قطعه مدیریت شده نهال های بیشتری از گونه راش برای رسیدن به مرحله شل و خال گروه وجود دارد.نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داده به لحاظ ساختاری، تعداد درختان در اولین طبقه قطری در توده مدیریت شده بیشتر از توده مدیریت نشده بوده است از این رو دخالت های مدیریتی به لحاظ کمی و کیفی با اهداف طرح جنگلداری مطابقت داشته و توده را به سمت جنگل دانه زاد نامنظم هدایت نموده است و در صورت انجام و تکرار منظم عملیات پرورشی می تواند استمرار پایداری توده های جنگلی با حضور وسیع گونه های کلیماکس (مانند راش) را در درازمدت به همراه داشته باشد.

به منظور بررسی وضعیت زادآوری طبیعی بلند مازو، سری 2 دانگ زادآوری طرح جنگلداری لوه که از نظر درصد ترکیب و حجم بلوط وضع معرفی داشت انتخاب گردید. دانگ فوق از سال 1360 در سطحی معادل 350 هکتار با پیش بینی برشهای پناهی و ایجاد جنگل دانه زاد همسال مورد برنامه ریزی قرار گرفت و در حال حاضر برشهای پناهی به شکل نامنظم در حال اجرا است. در این بررسی در سال 74 تعداد 102 پلات تودرتو به مساحتهای یک و 10 آر به طور تصادفی و سیستماتیک انتخاب و برداشتهای لازم در آن انجام شد. زادآوری بلند مازو و سایر گونه ها از نظر کمی و استقرار آن در عرصه دانگ زادآوری و همچنین ارتباط آن با شیوه جنگل شناسی و عوامل رویشگاهی که در تحقق آن نقش داشته اند مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج به شرح زیر است:- 78.5 درصد سطح دانگ زادآوری دارای زادآوری متوسط تا خیلی خوب بوده است.- 59 درصد سطح دانگ زادآوری، فاقد زادآوری بلند مازو است.ارتباط زادآوری با عوامل رویشگاهی نشان می دهد که بیشترین زادآوری با 51.7 درصد به شیب 10 تا 20 درصد اختصاص دارد. زادآوری در دامنه های شمال غربی با 35.2 درصد بیشتر از سایر جهات بوده است 761.7 درصد زادآوری در محدوده تاج پوشش (0.5-0.9) بوده است 30.2 درصد زادآوری در محدوده ضخامت هوموس و لاشبرگ 4 تا 3 سانتیمتر است. بررسی عوامل موثر در زادآوری بلند مازو نشان می دهد که روش اجرای طرح مطابق با دستورالعملها و اهداف اولیه نبوده است. به طور کلی، برشهای ناهماهنگ، نشانه گذاری درختان مادری در برشهای اولیه (اجرای نادرست شیوه جنگل شناسی)، تعداد کم پایه های مادری، ایجاد شبکه راههای فرعی غیر اصولی، خسارات ناشی از عملیات قطع و حمل و نقل بهره برداری، جمع آوری بذرها توسط اهالی، تغذیه وحوش از بذرها و آفات جونده موش و تشی و کرم ریشه را باید در نقص زادآوری بلند مازو دانست.

در شرایط تغییرات اقلیمی، بیابان زایی و تخریب زمین، یک مسئله مدیریتی حیاتی در جنگل های شمال ایران این است که چگونه می-توان تاب آوری جنگل ها را در برابر آتش سوزی ها افزایش داد. طی دهه های گذشته، مدیران جنگل از تیمارهای جنگل شناسی به منظور بازسازی ساختار، ترکیب و تنوع توده های جنگلی هیرکانی استفاده کرده اند، اما شواهد علمی مبنی بر اثر این تیمارها بر کاهش خطر آتش در این منطقه وجود ندارد. در این مطالعه بر اساس رویکرد مدل سازی رفتار آتش با استفاده از فلم مپ ام تی تی، روابط مکانی بین تیمار جنگل شناسی کاهش ماده سوختنی ( تنک کردن) و احتمال سوختن سطحی و تاجی در سری های 6 و 7 ملکرود جنگل سیاهکل ارزیابی شد. در ابتدا مشخصات ماده سوختنی بعد از توسعه تیمارهای جنگل شناسی در دوره زمانی 1385 الی 1395 در منطقه مطالعه برای ارزیابی تنک کردن سبک و تنک کردن سنگین به عنوان ابزارهای بازسازی برای شرایط ماده سوختنی مشابه تجزیه و تحلیل شد. علاوه بر این، تجزیه و تحلیل واریانس برای تعیین اثر تیمار جنگل شناسی تنک کردن بر احتمال های سوختن سطحی و تاجی انجام شد. نتایج مدل سازی در سطح سیمای سرزمین نقش مهم تنک کردن را در کاهش احتمال سوختن تاجی ( تقریبا 11 درصد) در منطقه مورد مطالعه تایید می کند، با این وجود، اثر تنک کردن روی احتمال سوختن سطحی از نظر آماری معنی دار نبود ( 05/0P> ). در مقایسه دو نوع تنک کردن از نظر شدت، تنک سنگین اثر بیشتری روی تغییر احتمال سوختن سطحی و تاجی ( به ترتیب 10 درصد افزایش و 39 درصد کاهش در توده جنگل کاری سوزنی برگ) نسبت به تنک سبک داشته است. به رویکرد مدل سازی در این مطالعه بینش های جدیدی را برای بهبود تهیه نقشه مکانی احتمال سوختن جنگل، شامل وارد کردن متغیرهای حساس به عملیات تنک کردن به مدل ها و ارائه اطلاعات مفید برای جلوگیری از رفتار شدید آتش سوزی جنگل از طریق تیمارهای موثر جنگل شناسی ارائه می دهد.

مطالعات فسیل شناسی نشان می دهد که قدمت درختان سرخدار بالغ بر 190 میلیون سال است و در نیمکره شمالی تا عرض جغرافیایی 61 درجه شمالی گسترده شده است. گونه سرخدار در جنگل های شمال ایران به صورت پراکنده و یا به صورت توده یکدست موجود می باشد. حتی در ایران درخت 1000 ساله آن در روستای یخکش از توابع بهشهر توسط نگارنده مشاهده شده است. گونه ای است سایه پسند و اغلب همراه راش آن را می توان مشاهده کرد. در جنگل افرا تخته در علی آباد کتول گرگان جنگل 150 هکتاری آن موجود است که در آنجا گاهی درختانی به بلندی 18 متر و قطر یک متر مشاهده می شود. جامعه مشخص آن به نام Evonyno-Taxetum  اسم گذاری شده است. مقاومت سرخدار به آلودگی هوا زیاد است. جنگلهای سرخدار دو اشکوبه هستند که اغلب این جنگل ها توسط مردم قطع شده اند. از برگ و پوست درختان آن ماده تاکسول اخذ می کنند که در درمان سرطان مورد استفاده است ولی باید توصیه کرد که قطع درختان آن ممنوع گردد.