تبیین شکاف های اجتماعی جامعۀ ایرانی در عصر انتقال و خلافت اموی، و به دنبال آن ظهور پدیدۀ گریز از کانون خلافت، نیازمند تحقیقی غیرروایی و کارکردگرایانه است. با سپری شدن ایام فتوح، و عدم جذب عملی ایرانیان در جامعۀ جدید عرب اسلامی و عدم تحقق تصورات ایرانیان برای تغییر کلی وضعشان، نه­تنها شکاف های اجتماعی گذشته از بین نرفت، بلکه عملاً با گسترش نظام قبایلی و قرار گرفتن موالی در پایین ترین قسمت این ساختار، ایرانیان به عنوان اقشار فرودست از فضای جدید بهره ای نبردند. این تحقیق به روش تاریخی و بین­رشته ای و در چارچوب نظریۀ جامعه شناختی شکاف و گریز در پی پاسخ به این پرسش است که شکاف های اجتماعی موجود در بین ایرانیان در قرن اول هجری چه تأثیری بر روند گریز آنان داشت؟ نتایج تحقیق نشان می­دهد که شکاف های اجتماعی موجود در نظام اموی و ساختار قبیله­ای آن زمینه های گریز لایه های متعدد جامعۀ ایرانی را از کانون قدرت فراهم نمود. سیاست­های تبعیض­آمیز امویان و وجود طبیعی شکاف های اجتماعی در جامعۀ ایرانی قرن اول منجر به تحقق نظریۀ گریز شد و این جامعه را به امید فردای بهتر آمادۀ پذیرش دعوت عباسی کرد.

غلو و مصادیق آن در طول تاریخ امامیه همواره محل بحث بوده، و درباره ی حدود و ثغور آن اختلافاتی وجود داشته است. برخی اعتقادات گاهی غلوآمیز تلقی شده، و گاهی به همان ها طور دیگری نگریسته شده است. در این مطالعه بنا داریم سیر تطور تاریخی مسئله ی غلو را بازکاویم و منشأ برخی اختلافات در سه مکتب کوفه، قم و بغداد را در تعریف آن بازشناسیم؛ همچنان که می خواهیم بدانیم کدام شخصیت ها در این مکاتب و هر یک به سبب چه دیدگاه هایی متهم به غلو شده اند. با مطالعه ی شخصیت هایی مانند جابر بن یزید جعفی، مفضل بن عمر، ابن ابی یعفور، هشام بن حکم از مکتب کوفه، ابن بابویه از مکتب قم، و شیخ مفید از بغداد چنین به نظر می رسد برخی افراد احتمالاً به دلیل نقل احادیثی که اهل بیت (ع) فقط به نزدیکان و صاحبان سِرّ خود می گفته اند متهم به غلو شده اند؛ روایاتی که مضمون غالب آنها فضائل اهل بیت (ع) است. همچنین برخی اعتقادات مانند عدم سهو النبی در یک مکتب غلو محسوب می شده، درحالی که در مکتب دیگری غلوآمیز نبوده است.