تاریخ بیهقی از جمله متون کمیابی است که با استفاده از شگردهای ادبی، هم به تاریخی به ظاهر مستند و هم به متنی خلاق بدل شده است. یکی از این شگردها بهره گیری از فضای داستانی و از آن میان نیز، شخصیت پردازی ویژه در این اثر است. این مقاله در صدد است با بررسی شخصیت در این متن، ثابت کند نه تنها ارایه شخصیت در این اثر از رویکرد توصیفی که ویژه تاریخ است گذر می کند، بلکه حتی از شخصیت پردازی داستانی نیز فراتر می رود و با شگرد های برجسته سازی نمایشی، از ویژگی های شخصیت های نمایشی متون دراماتیک برخوردار می شود. در تاریخ بیهقی گرچه شخصیت ها برگرفته از واقعیت های تاریخ اند، اما در متن دوباره خلق می شوند. شخصیت پردازی در این اثر نزدیک به بسیاری از رمان های امروزی است که در آن علاوه بر اشاره مستقیم به ویژگی های ظاهری شخصیت ها، گفتار و رفتار آن ها و احساسات و درونیاتشان، با ارتباطی منطقی و حساب شده برای مخاطب به نمایش گذاشته می شود و شخصیت های قابل درک، باورپذیر، قابل تجسم، زنده و پویا برای مخاطب ترسیم می شود. در این اثر نویسنده می کوشد شخصیت ها، به شیوه های گوناگون همچون گفت وگو، کنش و در کشاکش ارتباط با دیگر شخصیت ها و موضع گیری در مسایل و موضوعات مختلف، خود را به مخاطب معرفی کنند و با این روش، موفق به خلق شخصیت های نمایشی می شود. مبانی این پژوهش را نظریه های شخصیت پردازی تشکیل می دهد و تحلیل ویژگی های شخصیت پردازی سینمایی به منزله روش شناسی پیشنهادی آن تنظیم می شود.

به منظور تعیین صفات مناسب جهت جداسازی جمعیت های شاه کولی Calcalburnus chalcoides در دو رودخانه هراز و گزافرود، در بهار 1383 مطالعه ای صورت گرفت. 70 نمونه ماهی از رودخانه های هراز (38 نمونه) و گزافرود (35 نمونه) با استفاده از تور سالیک صید گردید. در این مطالعه 27 صفت ریخت سنجی مطلق 20 (absolute morphometric characters) صفت ریخت سنجی نسبی (relative morphometric characters) و 10 صفت شمارشی (merestic characters) مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از روش تجزیه به مولفه های اصلی (PCA) بهترین صفات جدا کننده جمعیت ها و میزان جدایی جمعیت ها مشخص شد. در مورد صفات ریخت سنجی 8 فاکتور با حدود 77.2 درصد تنوع صفات بین افراد انتخاب شد که شامل صفاتی نظیر طول کل، طول فورک، ارتفاع بدن، طول سر و طول پیش فک می باشند. در مورد صفات شمارشی 4 عامل با حدود 71.75 درصد تنوع صفات بین افراد انتخاب شد که شامل صفات فلس های ساقه دمی، خارهای آبششی داخلی، و فلس های بالای خط جانبی می باشند. در مورد صفات نسبی ریخت سنجی 7 فاکتور با حدود 81 درصد تنوع صفات بین افراد انتخاب شد که شامل 1 صفت نسبی می باشند. نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان داد که صفات ریخت سنجی و ریخت سنجی نسبی برای جدایی جمعیت ها مناسب تر است، در حالی که صفات شمارشی در بین جمعیت ها دارای همپوشانی زیادی است.

اصفهان، دو شخصیت به نام جمال الدین دارد. یکی جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی، سخنور توانا و بنام سده ششم که نام و اشعارش بر همگان به ویژه پژوهندگان شعر ادب فارسی آشناست و در این مقال ما را سر پرداختن به او نیست، و دیگری محمدبن علی بن منصور، معروف به جمال الدین اصفهانی، وزیر نیکوکار عصر سلجوقی است که او هم در سده ششم می زیسته. و در قیاس با جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی گمنام تر و ناشناخته تر است. از قضا خاقانی شروانی، دیگر قصیده پرداز و سخنور سده ششم، با این هر دو جمال الدین دوستی و ارتباط داشته. درباره آشنایی و نیز معارضات خاقانی با جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی، در تذکره های ادبی، کتاب های تاریخ ادبیات و نقدهای ادبی به تفصیل سخن رفته و ما از ذکر آن در می گذریم. آنچه موضوع اصلی این مقاله است، معرفی شخصیت، شرح احوال و نقد روزگار جمال الدین اصفهانی وزیر و شرح مکارم و صفات اخلاقی او از زبان مورخان و نیز ذکر خیر او در اشعار خاقانی شروانی است.

این پژوهش به بررسی تطبیقی بین شخصیت های منطق الطیر با شخصیت های نمایشنامه در انتظار گودو می پردازد. هدف از این پژوهش مقایسه تطبیقی بین شخصیت ها، زاویه دید و کنش هر کدام از آنهاست. پرنده ها در منظومه منطق الطیر عزم سفر می کنند و بهره بری هدهد برای یافتن سیمرغ می کوشند و در این راه از هفت مرحله می گذرند. در نهایت فقط سی مرغ به سیمرغ می رسند. در نمایشنامه در انتظار گودو افرادی منتظرند که گودو بیاید و پسرکی از طرف گودو مرتب پیغام می آورد. اما گودو هرگز نمی آید. در وهله اول این سوال مطرح می شود که آیا به راستی مطابقت یک اثر با محتوای اخلاقی - عرفانی همچون منطق الطیر با نمایشنامه در انتظار گودو با مضمون ابسوردی امکان پذیر است؟ چالش اصلی این بررسی تطبیقی در وجود و عدم معنا و معنویت در زندگی شخصیت های این دو اثر و زاویه دید دو نویسنده بزرگ به دنیای پیش روی بشریت است. این پژوهش با روش های تحلیلی - توصیفی انجام شده است. نتیجه پژوهش این است که شخصیت های عطار در تمام مراحل در تلاش اند ولی شخصیت های بکت منفعل هستند و برای رهایی و وصال به آرزوهایشان چشم امید به دیگری بسته اند. شخصیت های بکت واگرا و شکست خورده اند در حالی که شخصیت های عطار موفق و همگرا هستند. در نهایت به این نتیجه می رسیم که ساموئل بکت با نشان دادن پوچی و بی هدفی، وابستگی به مادیات ناشی از عدم وجود حقیقت بینی و خودشناسی بشریت را به وحدت دعوت می کند و عطار نیشابوری با نمایش حقیقت و شیرینی دستیابی به وحدت، انسان را از وابستگی به مادیت بر حذر می دارد.

چکیده عربی می باشد.