با بررسی لغوی واژگان اسوه و امام، مفاهیم قصد، توجه، پیشوایی، راهنما، شاخص و... به دست می آید. مفهوم امامت در دیدگاه کلامی آن «ریاست عامه در امور دین و دنیا بر همه مکلفین بر سبیل جانشینی پیامبر" تعریف شده است و در فرهنگ شیعی، امام همه مقامات پیامبر (ص) به جز مقام نبوت را با ویژگیهای: عصمت، علم خدادادی و انتصاب الاهی دارد.انسانها به دلایل مختلف؛ به مقتضای فطرت خویش الگو طلب و الگوپذیرند و در قرآن نیز به نقش الگوپذیری در تربیت تاکید شده است. از بررسی واژه قرآنی اسوه ـ که سه بار با صفت حسنه ذکر شده است ـ اسوه بودن پیامبر (ص) در تمام شوون هدایتی مشخص می شود.ضرورت اسوه بودن امام معصوم (ع) برای هدایت بشر با توجه به ویژگیهای امام با دلایلی تبیین و با استناد به روایات و متون ادعیه و زیارات، الفاظ متفاوت و شکلهای متفاوت اسوه بودن امامان معصوم (ع) توضیح داده شده است.

از مسایل چالش برانگیز در جامعه ما، الگوگیری از اسوه های دینی است که معتقدان و منتقدانی دارد. مشکل اساسی در این مساله، تفاوت زمانی اسوه های دینی با ما است. این نوشتار، معتقد است با تکیه بر «معاصرسازی» می توان این مشکل را چاره کرد. با معاصرسازی، هم پیروی از سبک اسوه های دینی تامین می شود و هم اقتضائات زمان لحاظ می شود. این امر در دو مرحله باید مورد توجه قرار گیرد: یکی پژوهش و دیگری گزارش. در مرحله پژوهش دو نکته باید مورد توجه قرار گیرد: یکی این که سیره پژوهی باید با رویکرد زندگی صورت پذیرفته و به شکل پژوهش ناظر به زندگی یا پژوهش زندگی محور سامان یابد، نه پژوهش در خلا. نکته دیگر این که سیره پژوهی باید رویکرد موضوعی داشته باشد، نه معصومی. در مرحله گزارش نیز چند نکته باید مورد توجه قرار گیرد: یکی رویکرد تبیینی در گزارشگری که در آن از تحکم و توصیه صرف پرهیز شده و نقش هر کدام از اصول سیره در زندگی تبیین می شود، دیگری رویکرد کاربردی که صرفا به بیان اصول بسنده نکرده و مصداق ها و موارد اصول را در زندگی امروز نشان می دهد و سوم رویکرد نظام مند در ارایه است که در آن از ارایه اصول به شکل پراکنده پرهیز شده و آنها در یک نظام مشخص، متناسب با نیاز زندگی طراحی شده و ارایه می شوند.

با شروع جنگ تحمیلی فضای شعر بسیاری از شاعران تغییر یافت. شعر به سنگرها رفت و جنگ و جبهه و شهادت مضمون اصلی بسیاری از گویندگان شد. در این برهه، روح حماسه و عرفان در هم آمیخت و شعرا با سرودن غزل های حماسی-عرفانی مجاهدت ها و دلاوری های ملت ایران را به تصویر کشیدند. غلام رضا رحمدل از جمله شاعران متعهد گیلانی است که جبهه را به شعر کشاند. وی در سرودن اشعار پایداری مهارت خاصی دارد. در اشعار وی، شهادت و ایثارگری از جایگاه ویژه ای برخوردار است.این نوشتار به بررسی سروده های شاعر در دو کتاب «از زمزمه تا فریاد» و «ماایستاده ایم» می پردازد. مطالعه این دو کتاب، تسلط شاعر را در کاربرد اوزان و قوالب شعری و نیز نوآوری های وی را در خلق تصاویر زیبا و بدیع از حماسه پایداری ملت ایران به خوبی نشان می دهد. رحمدل در تصویر رشادت ها و از خود گذشتگی های ملت ایران از اسوه های مذهبی و ملی در شعر خویش بهره جسته و مخاطبان خود را به پیروی از اسوه های مقاومت ترغیب نموده است. گزینش واژه های مناسب، ساختن ترکیبات نو و انتخاب وزن و قافیه متناسب با موضوع شعر به شعر رحمدل انسجام و روانی خاصی داده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

اگرچه جهان با حکومت عدل امام علی (ع) چندان نپایید، اما این حکومت به بسیاری از اهداف خود رسید و از جمله آنکه «این حکومت الگو و اسوه حکومت پاک سیرتان در گذر تاریخ شد».گویا این حکومت برپا شد تا دلیل و راهنمای همه کسانی باشد که در طول تاریخ به حکومت عدل و پاکیزه می اندیشند، حکومتی که در آن حق تفسیر عدل است و عدل تفسیر و معنی حق، و این همه مستلزم احیا و توسعه مکارم اخلاقی در میان حکمرانان و مردم است، تا منزلت حکمرانی اخلاقی حاصل آید و جلوه های اخلاق در حکومت پدیدار شوند و حکومت حق مدار شکل بگیرد، حکومتی که بر مدار اخلاق توسعه می یابد و هربار ابتلاء به خطا، آن را به اصلاح خود برمی انگیزد و به احیای مکارم اخلاقی در حکومت و حکمرانی مشتاق تر و امیدوارتر می سازد و مصمم می نماید. این حکومت اسوه است، اسوه ای نیکو برای برای آیندگانی که به بلوغ فهم و درک و توان حفظ و نگهداری از سازه های گوناگون حکومت عدل دست می یابند.

امام حسین(ع) در قالب اسطوره، نماد و نقاب در شعر معاصر عرب پیوسته حضور درخشانی دارد. مظفر النواب، شاعر شیعی معاصر عراق، سالیان دراز عمر خود را با تاثر از اندیشه های سیاسی اجتماعی مارکسیسم سپری کرده است. او با الهام از حرکت انقلابی حضرت امام حسین(ع) و معرفی ایشان به عنوان رهبر راستین انقلابیان و بانی حکومت مستضعفان جهان، آن حضرت را اسوه پایداری برای همه مبارزان در مقابله با حاکمان ظالم و فاسد عرب دانسته و دفاع از فلسطین را محور اصلی اشعار خود قرار داده­ است. مظفر النواب، با فراخوانی قیام عاشورا و بیان تازگی و تکرارپذیری آن در عصر کنونی، تنها راه نجات مسئله فلسطین را ادامه راه مقاومت و مبارزه مسلحانه می داند.

نقش اسوه و الگو در تکوین شخصیت آدمی و سعادت وی انکارناپذیر است. به همین سبب در آموز ه های دینی و دیگر علوم نیز به بحث الگوبرداری پرداخته شده است. واژه ی «اسوه» در این موضوع نقش کلیدی داشته و پرکاربرد است ولی به مرور زمان معنای اولیه ی آن مغفول واقع شده و غالباً فهم صحیح و کاملی از کاربردهای قرآنی و حدیثیِ «اسوه» صورت نگرفته است. در این مقاله، معنای اصیل واژه اسوه، کاربردها و اقتضائات آن بازکاوی شده تا از این رهگذر مراد نصوص دینی بهتر تبیین گردد. چنانکه واژه اسوه دو معنای کلّی دارد: معنای اولیه آن مداوا، علاج و مرهمی است که درد، غم یا سختی امور را کاهش می دهد و معنای ثانوی آن معادل الگو و مقتداست که امروزه بیشتر به کار برده می شود.

ادبیات دفاع مقدّس بدون شک دارای ویژگی هایی است که به عنوان یک گونۀ ادبی خاص از سایر انواع ادبی متمایز می شود. بررسی و تحلیل اشعار این گونه از نظرگاه های مختلف حائز اهمیّت است. اصفهان از جمله شهرهایی است که طلایه دار جنگ بوده و نقش آفرینی های اصفهانی ها در جنگ بر کسی پوشیده نیست. شعرای اصفهان نیز از این پشتوانۀ معنوی بهره برده و آثار هنری برجست های خلق کرده اند. شهدای والامقام به عنوان اسوه های بارز دفاع مقدّس نقش و تأثیر بسزایی در شعر پایداری اصفهان ایفا می کنند و شاعران متعهّد اصفهانی با ذکر نام اسوه های پاک و دلاور دفاع مقدّس در اشعار خود از این شخصیّت ها برای بیان افکار و اندیشه های خود استفاده کرده و تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم شگرف آنان را بازگو کرده اند. در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده،  تأثیر و نقش اسوه های دفاع مقدّس در شعر شاعران اصفهان در ابعاد گوناگون نشان داده می شود. نتایج حاصل از تحقیق، این تأثیرات را شامل می شود: حفظ و احیای هویّت های مذهبی، ملّی و تاریخی، ایجاد انگیزه و تهییج احساسات، پاسداری از کیان، استقلال و افتخارات میهنی و ملّی، منش دینی و اسلامی اسوه های دفاع مقدّس با تأثیرپذیری از اسوه های دینی، الگوبرداری جوانان و هشدار و آگاهی بخشی به آنها و التزام به نوعی عرفان عاشقانه.

قرآن کریم منبع غنی برای افزایش سطح کمی و کیفی مهارتهای ارتباطی و بهبود ارتباطات کالمی میانفردی در راستای ساماندهی، بهسازی و پیشگیری از آسیبها و ناهنجارهای جامعه است. آنچه شیوههای مهارت ارتباطی پیامبران را اهمیت میدهد، تأثیر این مهارت در انتقال مفاهیم دینی است. بدین سبب این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که »تأثیر مهارتهای ارتباطی در انتقال مفاهیم دینی از نظر قرآن و روایات چگونه است؟ « در این تحقیق روش پژوهش به صورت توصیفی تحلیلی محتوایی است. یافته ها نشان میدهند که مهارتهای ارتباطی، بهویژه صحبتکردن و گوشدادن فعال، نقش کلیدی در تعامالت انسانی و انتقال مؤثر پیامهای دینی دارند. قرآن و روایات بر اهمیت گفتار کریمانه، ادب در کالم و تأثیر مثبت حاالت چهره در ایجاد ارتباطات مؤثر تأکید کردهاند. الگوهای قرآنی مانند پیامبران و امامان، با استفاده از روشهای متنوع ارتباطی )استدالل منطقی، مهربانی، انذار و تشویق( و ارائه الگوهای عملی، نقش مؤثری در تربیت و هدایت جامعه ایفا کردهاند. این پژوهش نشان میدهد که مهارتهای ارتباطی مؤثر نهتنها به بهبود روابط فردی و اجتماعی کمک میکنند، بلکه در انتقال مفاهیم دینی و هدایت انسانها بهسوی سعادت دنیوی و اخروی نیز نقش اساسی دارند. فاصلهگرفتن از این الگوها میتواند به نابسامانیهای اجتماعی منجر شود، درحالیکه بازگشت به این اصول میتواند ایمان، اخالق و روابط سالم را در جامعه تقویت کند