مداخله جراحی برای بعضی از بیماران مبتلا به سل لازم میشود. عللی که از جراح برای کمک به بیمار مبتلا به سل کمک گرفته میشود. در سه گروه عمده خلاصه می شود: تشخیص سل، درمان عوارض سل و شکست درمانی دارویی. بیماران و روش کار: درعرض دو سال (20/9/76 لغایت 20/9/78) تعداد 72 بیمار مبتلا به سل در بخش جراحی توراکس مرکز آموزشی، پژوهشی، درمانی سل وبیماریهای ریوی (بیمارستان دکتر مسیح دانشوری) تحت عمل جراحی قرار گرفتند. در این بیماران 26 نفر مونث و 46 نفر مذکر بودند. محدوده سنی 78-7 سال و میانگین سنی 40 سال بود. میانگین مدت پیگیری 3 ماه (از 1 ماه تا 24 ماه) بود. بررسی بر اساس مدارک پرونده ها و پرسشنامه های جداگانه ای که برای بیماران سلی تهیه میشود انجام گرفته است. اعمال انجام شده و نتایج: جمعا 93 مورد اقدام جراحی در 72 بیمار انجام شد. هدف از جراحی در 34نفر از بیماران تشخیص سل، در 31 نفر درمان سل و در 7 نفر هم تشخیص و هم درمان بود. عمل های جراحی مهم تر شامل 4 مورد پنومونکتومی، 13 مورد لبکتومی، 4 مورد استفاده از فلپ های عضلانی برای پر کردن فضای باقی مانده پلور، 5 مورد لاپاراتومی و 2 مورد دکورتیکاسیون ریه بود. در بیمارانی که به منظور تشخیص تحت اعمال جراحی قرار گرفتند، مرگ و میر ایجاد نشد. اعمال جراحی این گروه شامل بیوپسی از عقده های لنفاوی گردن، مدیاستن، پلور، ریه، شکم و نواحی متفرقه دیگر بود. در بیمارانی که به منظور درمان و یا تشخیص و درمان توام تحت عمل قرار گرفته بودند، علل مختلفی اهداف درمانی را تشکیل میداد از جمله: سل مقاوم به چند دارو (MDR)، هموپتیزی، محبوس شدن ریه، آمپیم و پریتونیت. در این گروه از بیماران عوارض مهم عمل جراحی عبارت بود از: آمپیم، فیستول بورنکوپلورال، باقیماندن حفره در پلور و فیستول روده. همچنین دو مورد مرگ در این بیماران ایجاد شد. تمام عوارض ایجاد شده با درمان مناسب بهبود پیدا کرد و غیر از دو مورد مرگ سایر بیماران با عمل جراحی و با کمک یا بدون کمک درمان دارویی به وضعیت عادی سلامتی برگشتند. نتیجه گیری: مداخله جراحی داری نقشی مهم در تشخیص و درمان سل میباشد و اگر به نحو مناسب بکار گرفته شود میتواند با مرگ میر کم و نتایج بسیار مطلوبی توام باشد.