قصائد العلویات السبع لابن أبی الحدید من أجمل ما قیل فی الإمام علی بن أبی طالب (ع) وقد اخترنا قصیدتها العینیة لدراسة نقدیة وهی قصیدة فی غایة الروعة من حیث البلاغة والمضمون تذکر لنا فضائل مولی المتّقین (ع) ثمّ یستطرد الشاعر فی القصیدة ما جری علی أبی عبدالله الحسین (ع) ویتطرّق إلی واقعة ظهور الإمام المنتظر (عج) وقد استلهم المعانی من الروایات المأثورة عن المعصومین (ع) والوقائع التاریخیة وعرضها بأسلوب متمیز هذا وتُعرَف قیمة کل أثر من خلال النقد وقد حاولنا أن ننقد هذه القصیدة فی أربعة محاور ألا وهی المعنی والأسلوب والعاطفة والخیال، وبینا النقاط الإیجابیة والسلبیة فی القصیدة مع ذکر نماذج من ذلک فکان المعنی مستلهما من الروایات وکان صحیحاً فی الغالب ناهیک عن الاختلاف فی الآراء بین الفرق المختلفة ومع أن المعانی التی أنشد فیه کانت موجودة فی ثنایا أشعار الآخرین إلا أنه استطاع أن یتمیز فی کیفة صیاغته وقد کان أسلوبه متینا سیما فی اختیار المفردات وهو الجانب الذی تم دراسته فی هذا المقال کما أشیر إلی نماذج قلیلة من ضعفه فی استخدام المفردات والعاطفة صادقة وقویة وجیاشة لحب محمد وآل محمد (ص) وتأثر علی المتلقی ویشعر بحرارة عاطفة الشاعر وثبات هذه العاطفة فی کل القصیدة ویعدّ الخیال أساسا للقصیدة واستعان بها بن أبی الحدید کثیرا لإیصال المعنی من خلال التشبیه والاستعارة والکنایة والتضاد وغیرها لأن الجمال الفنی یثیر عواطف القارئ.

چکیده فارسی:با توجه به این که قبض در عقود عینی از ارکان یا شرایط صحت این عقود است و در واقع، قبض در این عقود موضوعیت دارد. بر همین اساس، ضروری است که شرایط اعتبار تحقق قبض در این عقود مورد بررسی قرار گیرد.در این رابطه، مباحث ذیل قابل طرح است. اول آن که آیا اهلیت و استمرار آن در تحقق قبض ضروری است یا خیر؟ ثانیا در صورت ضرورت، رابطه آن با اذن و رضایت مالک در قبض چیست؟ و ثالثا آیا فوریت قبض از شرایط تحقق آن است در خصوص هر کدام از این شرایط، نظر یا نظرات مختلفی بیان شده است. بعضی وجود اذن و داشتن اهلیت را تا تحقق قبض شرط می دانند و بعضی دیگر معتقدند که استمرار اهلیت لازم نیست؛ بنابراین در صورت عروض فوت و اسباب حجر، عقد عینی باطل نمی شود و قائم مقام وی جایگزین اذن دهنده می شود؛ و از آنجا که قبض، خارج از ماهیت عقد است فوریت آن نیز نیاز نمی باشد. ما با ذکر ادله طرفین، دیدگاه اخیر را مورد تایید قرار داده ایم. چکیده عربی:علماً بأن القبض فی العقود هو من أرکان صحة هذه العقود أو من شروطها و فی الحقیقة للقبض موضوعیة فی هذه العقود، فعلی هذا الأساس، من الضروری دراسة شروط اعتبار تحقق القبضَ فی هذه العقود.تصلح للطرح فی هذا المجال المباحث الآتیة: أولاً- أمِنَ الضروری الصلاحیة و استمرارُها فی تحقُّق القبض أم لا؟ ثانیاً– ماهی علاقته عندالضرورة مع إذن المالک و رضاه فی القبض؟ و ثالثاً– هل استعجال القبض من شروط تحققه؟ بالنسبه لکلٍّ من هذه الشروط قد تبینت آراءٌ مختلفة؛ فالبعضُ یشترط علی وجود الإذن و الصلاحیة لتحقق القبض و بعضٌ علی عدم لزوم استمرار الصلاحیة فَعَلَی هذا فی حالة حدوث الفوت و أسباب الحجر، لایبطل العقدُ العینی و النائبُ یحل محلَّ المُؤذِن؛ و بما أن القبض خارج عن ماهیة العقد فلاحاجة إلی استعجاله أیضاً. و نحن أیدنا الرأی الأخیر مع بیان أدلّة الطرفَین.

لطفا برای مشاهده چکیده فارسی و عربی به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

هذه الدراسة التی وقعت بین أیدی القاریء الکریم دراسة علی عینیة أبی ذؤیب الهذلی. و الدارسان یهتمان علی تقدیم نبذة محققة من حیاة الشاعر، و علی ضبط الأبیات، و إعراب الکلمات، و اقتناء الأصح فی الترتیب و الحرکات. و یبینان مناسبة القصیدة و یحللان المضمون و الأسلوب لکی تبرز مکانة هذه القصیدة الخالدة الشهیرة بین عیون المراثی و أغر القصائد.هذا المقال الذی یکون نقدا تحلیلیا یدرس الجانب المعنوی و اللفظی فی القصیدة، و یفکک الأجزاء، و یفصل اللوحات الموجودة، و یذکر معالم الجمال فی کل لوحة، و یبین الرسالة التی أنشدت لأجلها القصیدة، کما لایهمل نقد وحدة الموضوع و عناصر الجمال و الصور البیانیة و المحسنات البدیعیة. و کما یتوقع من عنوان الدراسة لم نغص الطرف من عیوب القصیدة و هناتها فی اللفظ و المعنی. نرجو أن نکون المصیبین علی الخیر المنشود.

چکیده فارسی:لطفا برای مشاهده چکیده فارسی به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید. چکیده عربی:العلاقة بین صفات الله تعالی وذاته المقدسة هی من المسائل الهامة للغایة لمعرفة الله عز وجل فی مجال علم الکلام والفلسفة، والسؤال الذی یطرح هنا هو: هل أن الصفات الحقیقیة لله هی عن ذاته أو أنها زائدة علیها؟بالنسبة إلی أهل السنة فإن الأشاعرة یعتقدون بکون صفاته عز وجل زائدة علی ذاته فی حین أن المعتزلة یعتقدون بکون الذات نائبة عن الصفات ویثبتون آثار الصفات الکمالیة للذات. وطرح هاتین الرؤیتین ناشئ من العجز عن التصور الصحیح للرؤیة العینیة، وأهم ما یترتب علیهما من فساد فهو لزومهما لخلو الذات الإلهیة من الصفات الکمالیة و محدودیتها و إمکانها و تعدد القدماء، و غیر ذلک. أما الشیعة الإمامیة والفلاسفة والماتریدیة و بعض المعتزلة ینقضون رؤیتی الزیادة والنیابة وبالتالی فإنهم یعتقدون بعینیة الصفات الکمالیة الحقیقیة للذات الإلهیة. واستلهاما من الآیات والروایات فإن صدر المتألهین قد فسر رؤیة العینیة وأثبتها عقلیا وانتقد أهم أدلة الفلاسفة.تم تدوین هذه المقالة وفق منهج بحث تفصیلی- تحلیلی بهدف بیان علاقة صفات الله تعالی مع ذاته ارتکازا علی فکر صدر المتألهین.

ملخص البحث:تناولت هذه الدراسة احکام التجسس من وجهة نظر فقهاء الشیعة والسنة، فتطرقت لحکم تجسس المسلم و الکافرالحربی والذمی والمعاهد والمستأمن. وقد اختلف الفقهاء علی ما یظهر من کلماتهم حول حکم الجاسوس المسلم، امّا الجاسوس الحربی والذمی، فالأول لم یقل احد من الفقهاء بسجنه او تعزیره وانما افتوا بقتله علی ضوء الروایات، والثانی یعتبرناقضاً لعقد الذمة و حکمه تابع للاشتراط فی عقد الذمة، والجاسوس المعاهد والمستأمن یرد إلی بلده. الکلمات الرئیسیة: الجاسوس المسلم، الجاسوس الحربی، الجاسوس الذمی، الجاسوس المعاهد والمستأمن، العقوبات، الفقه.تعتبرجریمة التجسس،جریمة سیاسیة طبقا للنظریة الخارجیة (العینیة) فی تمییز الجرائم السیاسیة عن العادیة.

چکیده فارسی:«امنیت» از جمله موضوعاتی است که به اقتضای واقعیت های عینی و نظری جهان مدرن، تعاریف و ابعاد جدیدی پیدا کرده است. طرح گسترده ابعاد نظری و مفهومی امنیت، در چند دهه اخیر در محافل علمی از یک سو، و استقرار حاکمیت دینی در ایران از سوی دیگر، که از لوازم آن توجه به ابعاد نظری، دینی و عملی امنیت است، پرداختن به این بحث را از منظر دینی ضروری می سازد. این مقاله، تلاش می کند به کمک روش نقلی و عقلی و تاحدی ناظر به برخی واقعیت های عینی امنیت، برخی مفاهیم دینی مرتبط با مقوله امنیت را تبیین کند. به همین منظور، نوع نگاه اسلام به ایمان، انسان، دنیا و آخرت و همچنین سازوکارهایی که در چارچوب شریعت ولایت برای زندگی عرضه می کند و سازنده فهم و راهکارهای معینی در مقوله امنیت است، مورد بحث قرار گرفته است.   چکیده عربی:إن قضیة الأمن تعد من المواضیع التی طرحت لها تعاریف جدیدة واتصفت بأبعاد جدیدة فی العصر الحدیث طبقا لمقتضیات الحقائق العینیة والنظریة. ومما یزید من ضرورة دراسة هذه القضیة من الجانب الدینی، هو طرحها فی الأوساط العلمیة فی العقود الماضیة فی نطاق أبعاد نظریة ومفهومیة واسعة، هذا من جانب، ومن جانب آخر أهمیتها فی مسألة استقرار الحکم الدینی فی إیران. ومن مستلزمات هذه المسائل الاهتمام بالأبعاد النظریة الدینیة والعلمیة لقضیة الأمن. یتمحور البحث فی هذه المقالة حول بیان بعض المفاهیم الدینیة المتعلقة بقضیة الأمن عبر التلفیق بین الأسلوبین العقلی والنقلی، وإلی حد ما اعتمادا علی بعض الحقائق العینیة، ومن هذا المنطلق فقد قام الباحث بدراسة وتحلیل حقیقة النظرة الإسلامیة للإیمان والإنسان والدنیا والآخرة، وکذلک بیان السبل المطروحة فی نطاق شریعة الولایة للحیاة والتی من شأنها فهم أسالیب معینة فی قضیة الأمن.

چکیده فارسی: یکی از مسائل مهم و چالشی در باب صفات الهی، مسئله رابطه وجودی ذات و صفات الهی و کیفیت اتصاف ذات به صفات کمال است. خواجه نصیرالدین طوسی در کتاب تجریدالاعتقاد از نظریه «عینیت ذات و صفات کمالی خداوند» دفاع کرده و آن را بر ویژگی واجب الوجود بودن خدا استوار ساخته است. اینک این پرسش مطرح است که چگونه می توان فقط با اتکا بر وجوب وجود، نظریه عینیت صفات و ذات الهی را مدلَّل کرد. فرضیه مقاله حاضر با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، آن است که خواجه، مفهوم «وجوب وجود» را عنوانی شامل برای برخی از مبانی وجودشناختی و الهیاتی خود قرار داده تا نظریه عینیت را مدلل کند. عمده مبانی وجودشناختی او در این مبحث، عبارت است از اشتراک مفهوم، اصالت و تشکیک وجود. همچنین بهره گیری او از برخی اصول الهیاتی مانند «عینیت وجوب ذاتی با وجود حق تعالی» «وحدت واجب بالذات» «بساطت حقیقت واجب بالذات» و «استغنای واجب بالذات» که برای استدلال کامل تر نظریه عینیت، مدد می رساند. (چکیده عربی: من القضایا المهمة والصعبة فیما یتعلق بالصفات الإلهیة مسألة العلاقة الوجودیة بین الجوهر والصفات الإلهیة ونوعیة صفة الجوهر لصفات الکمال. دافع خواجة نصیر الدین الطوسی فی کتابه (تجرید الاعتقاد)عن نظریة "عینیة الذات والصفات الإلهیة الکمالیة" واستند إلیها علی صفة واجب الوجود. فیطرح هذا السؤال: کیف یمکن إثبات نظریة عینیة الذات والصفات الإلهیة اعتماداً علی وجوب الوجود. ففرضیة هذا التحقیق باستخدام المنهج الوصفی التحلیلی هو أن الخواجة وضع مفهوم "وجوب الوجود" کعنوان شامل لبعض الأسس الأنطولوجیة والإلهیة لشرح نظریة العینیة. فأسسه الأنطولوجیة الرئیسة فی هذا الموضوع هی مفهوم المشارکة والأصالة والوجود. کما أن استخدامه لبعض المبادئ الإلهیة مثل "عینیة وجوب الذات مع وجود الله سبحانه و تعالی " و "وحدة الواجب بالذات" و "بساطة حقیقة الواجب بالذات " و "استغناء الواجب بالذات "التی تساعد علی مناقشة النظریة العینیة بشکل أکمل. )

چکیده فارسی: یکی از قواعد مهمی که که از دیرباز مورد توجه فلاسفه بوده است قاعده «واجب الوجود بالذات واجب من جمیع الجهات» است؛ حکمت متعالیه به این قاعده توجه ویژه دارد و با نگاهی متفاوت از پیشینیان بدان پرداخته است. این مقاله با روش تحلیلی توصیفی به بررسی این مسئله پرداخته است که معنا، ادله و لوازم فلسفی این قاعده در حکمت متعالیه چیست؟ و در پی این بررسی، اثبات شده است که ملاصدرا علاوه بر توجه به لوازم الهیاتی این قاعده که تا پیش از او، از آنها غفلت شده بود با استدلالی نو و متفاوت از استدلال پیشینیان به اثبات مفاد قاعده پرداخته است و علاوه بر ثمراتی که حکمای گذشته برای آن برشمرده-اند عینیت ذات و صفات کمالی را از این قاعده استفاده کرده است. همچنین در این مقاله به برهان های جدیدی که شارحان حکمت متعالیه بر قاعده اقامه کرده اند و پاسخ های آنان از اشکالات براهین قاعده، توجه شده است. چکیده عربی: من القواعد المهمة التی کانت موضع اهتمام الفلاسفة منذ أمد بعید، هی قاعدة «واجب الوجود بالذات واجب من جمیع الجهات». تولی الحکمة المتعالیة اهتماماً فائقاً بهذه القاعدة، وتتعاطى معها برؤیة تختلف عما کانت علیه رؤیة القدماء. یتناول هذا البحث دراسة هذه المسألة باسلوب تحلیلی ووصفی ویبیّن معنى هذه القاعدة، وأدلّتها، ومستلزماتها الفلسفیة فی الحکمة المتعالیة؟ وکانت نتیجة هذه الدراسة، اثبات أن الملا صدرا قد أثبت مفاد هذه القاعدة باستدلال جدید ومتفاوت عن استدلال القُدماء، هذا اضافة الى أنه أخذ بنظر الاعتبار مستلزماتها الإلهیة التی کان مغفولاً عنها قبله. وفضلاً عن ثمراتها التی کشف عنها الحکماء السابقون فقد استنتج من هذه القاعدة عینیة ذات والصفات الکمالیة. کما اهتمّ هذا البحث ببیان براهین جدیدة أقامها شُراح الحکمة المتعالیة على هذه القاعدة، مع ردودهم على ما أُثیر على براهینها من اشکالات.

چکیده فارسی:مطلق گرایی اخلاقی در برابر نسبیت گرایی اخلاقی، دیدگاهی در فلسفه اخلاق است که بر واقع گرایی و عینیت گرایی ابتنا دارد. متفکران مسلمان عمدتا به این دیدگاه باور داشته اند. این مقاله درصدد نشان دادن این است که قاضی عبدالجبار معتزلی، در زمینه اخلاق مطلق گرا بوده و هیچ یک از انحای مختلف نسبیت گرایی را نپذیرفته و تنها معتقد به گونه ای ضعیف شده از نسبیت گرایی فرهنگی بوده است.همچنین راهکار وی برای حل تعارض قوانین مطلق اخلاقی بررسی شده است.   چکیده عربی:النزعة الأخلاقیة المطلقة فی فلسفة الأخلاق هی رؤیة تقع فی مقابل النسبیة الأخلاقیة، و هی تقوم علی النزعة الواقعیة والنزعة العینیة. و قد کان المفکرون المسلمون بشکل عام یذهبون علی هذه الرؤیة. و فی هذه المقالة نحاول أن نثبت أن القاضی عبدالجبار المعتزلی کان یقول بالأخلاق المطلقة فی مجال الأخلاق، و انه لم یقبل النسبیة الأخلاقیة بأی نحو کان، و کان یؤمن فقط بنوع ضعیف من النسبیة الثقافیة. کما تبحث هذه المقالة أیضا اسلوبه فی حل التعارض الذی یکتنف قواعد الأخلاق المطلقة.