یعدّ الغیبة الصغری من أهم فترات تاریخ التشیع الإمامی. کما ظهرت مع غیبة الامام المهدی# مشاکل کثیرة للشیعة. لا شک فی تحیر الشیعة بعد غیبة الإمام المهدی#. وهذا خاصة مع ظهور أفراد وجماعات تدعی الإمامة والوکالة بین الإمامیة، مما أدی إلی تفاقم المشاکل وزیادة دائرة الدهشة والتحیر بین الإمامیة. وظهرت هذه الطائفة من الأدعیاء علی أنواع مختلفة، ومنهم أدعیاء الوکالة والإمامة. وفی هذه الأثناء انضم بعض وکلاء الأئمة السابقین، الذین لم یکن لهم تاریخ سیء، إلی صفوف هؤلاء، وکل هذه الحالات أدّی إلی تضاعف مشاکل الإمامیة الذین واجهوا غیبة الإمام المهدی. وفی هذا المقال ستتم محاولة التعرف علی الأشخاص والتیارات المنحرفة بالأسلوب الوصفی التحلیلی، وبعد ذلک سیتم بیان کیفیة مواجهة الإمام المهدی(عج) معهم. لقد کان سلوک الإمام الثانی عشر(عج) فی هذه الفترة بطرق مختلفة مثل: تنظیم مؤسسة الوکالة وتعیین الوکلاء الرئیسیة والفرعیة، والمواجهة مع الغلاة وأدعیاء الوکالة، وشرح الاستراتیجیة الأساسیة للإمامة لبدء عملیة الغیبة الکبری، و تبیین مکانة الإمامة والنهی عن الإفراط والتفریط حول مکانة أهل البیت(ع). فی هذه الدراسة تمّ الترکیز علی کیفیة مواجهة الإمام(ع) للاتجاهات المنحرفة. غیبت صغری از مهمترین دوره های تاریخ تشیع امامی می باشد، چنانکه با غیبت امام مهدی(عج) مشکلات فراوانی برای شیعیان پدیدار شد. بدون تردید غیبت امام مهدی(عج)، شیعیان را در حیرت فرو برد. این امر به خصوص با پدید آمدن افراد و گروه های مدعی امامت و وکالت در میان امامیان مشکلات را بیش از پیش گستراند و سبب شد تا دایره حیرت در میانه امامیان فزونی یابد. این دسته از مدعیان در گونه های مختلف از جمله مدعیان وکالت و امامت به وجود آمدند. در این میان حتی برخی از وکیلان امامان پیشین که سابقه ای چندان سویی نداشتند نیز به جرگه این افراد پیوستند که همه این موارد سبب شد تا مشکلات امامیه که با غیبت امام مهدی(عج) مواجه شده بودند، دوچندان شود. از پیش گستراند و سبب شد تا دایره حیرت در میانه امامیان فزونی یابد. این دسته از مدعیان در گونه های مختلف از جمله مدعیان وکالت و امامت به وجود آمدند. در این میان حتی برخی از وکیلان امامان پیشین که سابقه ای چندان سویی نداشتند نیز به جرگه این افراد پیوستند که همه این موارد سبب شد تا مشکلات امامیه که با غیبت امام مهدی(عج) مواجه شده بودند، دوچندان شود. کلیدواژه:امام مهدی(عج)، مواجهه، غیبت صغری، منحرفان، مدعیان دروغین

کان الإمام الحسن العسکری (ع) علی اتصال بالمراکز الشیعیة فی إیران بالرغم من کونها تحت الإشراف المباشر للحکام العباسیین فی سامراء. وکان استمرار هذه العلاقات یتطلب استراتیجیة فعالة، کما لم تکن إدارتها فی تلک الفترة التاریخیة الحرجة من عصر الإمام بالمهمة السهلة؛ سیّما مع وجود تحدیات عدیدة. ومن خلال استراتیجیة التواصل غیر المباشر وإسناد الأمور إلی الوکلاء الموثوقین-کاستراتیجیة متلائمة مع العصر-تمکّن (ع) من تسهیل هذه المهمة الصعبة. تم إعداد هذا البحث بأسلوب وصفی وتحلیلی، واعتمد علی جمع البیانات المکتبیة؛ للإجابة علی سؤال: کیف کانت علاقة الإمام الحسن العسکری (ع) مع الشیعة فی إیران وما هی التحدیات التی واجهها للمحافظة علی التواصل معهم؟ وتشیر نتائج البحث إلی أن علاقات الإمام مع شیعة إیران ومراکزهم السکانیة کانت تتم عن طریق الاتصالات غیر المباشرة وعن طریق الوکلاء أو المراسلات. کما کان بعض أصحاب الإمام الذین یعیشون فی إیران علی اتصال بالإمام بطرق مختلفة. وکانت أکثر ارتباطاته تتم مع منطقة الجبل التی کانت تضم مراکز شیعیة عدیدة. ومن بین التحدیات التی واجهها الإمام: حساسیة نظام الحکم تجاه الإمام والقیود المفروضة علیه للحد من علاقته بشیعته، ووجود بعض الوکلاء المنحرفین، وبُعد المراکز الشیعیة، لکن العلاقة استمرت تتحسّن وتنکفئ بین حین وآخر.

چکیده فارسی:تعمیم مفاهیم مطرح شده در آیات قرآن و تطبیق آن بر مصادیق نوپیدا، از دغدغه های اساسی بزرگان اسلام و اندیشمندان مسلمان است. اصطلاح جری و تطبیق یکی از ابزارهای تحقق این هدف والا محسوب می شود. هر چند از دیرباز توجه و نگاه پژوهشگران معطوف به جری و تطبیق بوده است اما در بیشتر موارد کلی و اجمالی است. نوشتار پیش رو، پژوهشی کتابخانه ای و اسنادی است که به روش توصیفی تحلیلی سامان یافته و می کوشد تا با دقت، ابعاد مختلف این قاعده تفسیری را بررسی و نیز نمونه های به کارگیری آن را در سیره معصومان (ع) گزارش، تبویب و تحلیل نماید.   چکیده عربی:من المسائل الهامه التی جلبت انتباه کبار علماء الإسلام هی تعمیم المفاهیم المطروحه فی الآیات القرآنیه و تطبیقها علی المصادیق الحدیثه. فاصطلاح الجری والتطبیق أحد الأسباب والآلیات لتحقیق هذا الهدف الراقی. مع أنه من القدیم کانت وجهه نظر الباحثین متجهه نحو الجری والتطبیق، لکن هذا الاتجاه کان فی کثیر من الموارد بصوره کلیه و إجمالیه. الدراسه الراهنه والتی تعتبر دراسه مکتبیه و إسنادیه، ترمی إلی مناقشه جوانب و أبعاد هذه المسأله المختلفه و قد تم ذلک علی منهج توصیفی تحلیلی و تطلع إلی معالجتها بدقه. کما تحاول أن تعرض نماذج عن استغلال هذا المنهج فی سیره المعصومین (ع)Œ. فالغرض الأساس و الهام هو نقل و تبویب و تحلیل هذا الأسلوب. کما تجدر الإشاره إلی أن أهم أقسام استخدام الجری والتطبیق فی سیره أهل البیت Œ(ع) المشرقه هی: عرض المکانه السامیه للمعصومین (ع)Œ، تقویم المنحرفین والضالین، تحلیل الظروف الاجتماعیه و نقدها و کذلک بیان الأخبار الغیبیه.

چکیده فارسی: در میراث دینی به بیان انحراف جنسی ساکنان سدوم پرداخته شده وعاقبت منحرفان به تصویر کشیده شده است. خلیل حاوی نیز این داستان را در قالبی نوین، در سه قصیده بیان نموده است. در این مقاله، با استفاده از شیوه تحلیلی-توصیفی تلاش شده تا ریشه های تاریخی ودینی این داستان در برخی از قصاید حاوی بیان شده وچگونگی مناسب سازی آن با قالب های داستانی عصر نوین، توضیح داده شود. دیدگاه شاعر در این قصیده ها کاملا بدبینانه است وشاعر با استفاده از بیان نمادین، به مسأله حاکمیت در سرزمین های عربی اشاره نموده وبه ته مانده های کهن گرایی وافکار ارتجاعی، با ناخرسندی نگریسته است. وی بیان آتشین خود را علیه حاکمان به دلیل اِعمال استبداد وظلم، وعلیه مردم به سبب کرنش در مقابل جور وستم، گشوده است. با توجه به نتایج می توان بیان داشت که شاعر، در قصاید خود سه رویکرد متفاوت دارد: در قصیده اول سدوم دیدگاه وی کاملا بدبینانه وآمیخته با سرگشتگی، اضطراب ومرگ است. در قصیده دوم بازگشت به سدوم در دیدگاه او تغییر اساسی رخ می دهد وخوش بینی وامیدواری به خیزش عربی، جای بدبینی را می گیرد. اما دیری نمی-پاید که این خوش بینی در قصیده سوم سدوم برای بار سوم به بدبینی بدل شده ویأس فضای قصیده را آکنده می سازد. چکیده عربی: وردت قصة سدوم وأهلها فی التراث الدینی لتبیّن عاقبة الذین لم ینصاعوا لأوامر النبیین ولا سیما المنحرفین جنسیاً واستدعاها خلیل حاوی وعصرنها فی ثلاث قصائد. باستخدام الأسلوب الوصفی-التحلیلی، لقد قمنا فی البحث بتبیین الجذور التراثیة الدینیة لبعض المفاصل فی القصائد، وکیفیة عصرنة الشاعر للقصة بإسقاطها على الواقعین الاجتماعی والسیاسی فی الوطن العربی، وکیفیة استغلالها للتعبیر عن الرؤى التشاؤمیة، ثم بیان التحویر الفنی فیها. تبدو نظرة الشاعر المتشائمة جلیة فی القصائد، واعتمد الشاعر فیها على التعبیر الرمزی عن موضوع السیادة فی الوطن العربی، وعن رسوبات القدیم، والأفکار الرجعیة بنظرة ساخطة؛ فصبّ جام غضبه على الحکام لظلمهم واستبدادهم، وعلى الشعوب لرکونهم وانصیاعهم للمستبدین. النتائج تشیر إلى أن خلیل حاوی باستخدام تقنیة التناص وباستدعاء التراث الدینی، قارن بین عرب الأمس وعرب الیوم وحاول أن ینقد المجتمع العربی ویبین سلبیاته من تخلف ورکون وانصیاع للمستبدین، کما أنه نقد الواقع السیاسی وضعف الحکام وعدم أهلیتهم للسیادة. ونفسیة الشاعر فی هذه القصائد مرت بثلاث مراحل ففی القصیدة الأولی سدوم، تبدو نظرته متشائمة إلی الوجود وفی القصیدة الثانیة عودة إلی سدوم هناک تغییر جذری فی نظرته، إذ نلمس شیئا من التفاؤل والأمل، وأخیرا فی القصیدة الثالثة فی سدوم للمرة الثالثة، سرعان ما یذوی هذا التفاؤل لیحلّ محلّه شؤم جدید.