این مقاله به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که ایدئولوژی حاکم بر رسانه ها چگونه با استفاده از چارچوب بندی اخبار اقتصادی واقعیت های این اخبار را تحریف می کند؟ برای مرور نظری از نظریه های تحریف فرهنگی کریس روجک، مفهوم ایدئولوژی از نظر تری ایگلتون و چارچوب بندی اخبار استفاده شده است. به منظور پاسخگویی به پرسش مذکور از شیوه تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است. داده های این پژوهش از دو خبرگزاری ایسنا و فارس در بازه زمانی یکم اردیبهشت 1402 تا 25 خرداد 1402 گردآوری شده است. در یافته های پژوهش به چهار مضمون اصلی رویدادهای مثبت در عرصه اقتصاد داخلی، رویدادهای مثبت در عرصه روابط بین الملل به نفع ایران، رویدادهای منفی در اقتصاد داخلی و رویدادهای منفی در اقتصاد کشورهای خارجی اشاره شده است. بر اساس نتایج حاصل ایدئولوژی غالب در کشور با استفاده از چارچوب بندی اخبار اقتصادی زمینه را برای تحریف اخبار در این زمینه فراهم می کند. بنابراین اخبار اقتصادی به شیوه ای در خبرگزاری های فارس و ایسنا قالب بندی می شوند که بتوانند بر نحوه درک مخاطبان اثر مورد نظر بگذارند.

موضوع مورد بررسی در این تحقیق، پاسخ به این سوال است که "منابع درآمدی چه نقشی بر استقلال خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) دارد؟"هدف از انجام این تحقیق، ارزیابی نقش عواملی مانند منابع درآمدی بر استقلال ایسنا بوده است تا زمینه های لازم برای تامین بودجه ها و منابع مالی متنوع، مستقل و پایدار و البته حفظ استقلال خبرگزاری ها در ایران فراهم شود.جامعه آماری این تحقیق 144 نفر از خبرنگاران، دبیران، سردبیران، مدیران و معاونان دفتر مرکزی ایسنا هستند که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، فرمول کوکران و روش پیمایشی و تکنیک پرسشنامه مورد آزمون قرار گرفتند و مواردی همچون منابع درآمدی، استمرار فعالیت حرفه ای و موفق، امکانات وتجهیزات، ارائه اخبار و محصولات متنوع، عدم وابستگی به نهادهای مختلف و دولتها، ساختارهای سیاسی اقتصادی، ذینفعان، رقابت با دیگر رسانه ها و اعتماد مخاطبان، به عنوان متغیرهای بدست آمده از ادبیات پژوهشی تحقیق و فاکتورهای موثر بر استقلال ایسنا، مورد سنجش قرار گرفت.نتایج تحقیق نشان داد که از نظر پاسخ دهندگان، همه موارد یادشده بجز ساختارهای سیاسی اقتصادی و رقابت با دیگر رسانه ها، در استقلال ایسنا نقش دارند و با افزایش منابع درآمدی ایسنا، ضریب استقلال این خبرگزاری نیز افزایش می یابد.در جمع بندی کلی و بر اساس تجزیه و تحلیل نتایج بدست آمده از جداول یک بعدی و دو بعدی حاصله از پرسشنامه، می توان اینگونه نتیجه گیری کرد که منابع درآمدی نقش تعیین کننده ای در تامین استقلال یک رسانه دارند و خبرگزاری دانشجویان ایران نیز برای حفظ استقلال خود، باید منابع درآمدی متنوع، مستقل و پایدار داشته باشد.

هدف پژوهش حاضر شناسایی و ارائه شاخص های کارآمدی خبرگزاری های ایران است. روش تحقیق کیفی و تحلیل و بررسی داده های گردآوری شده از طریق مصاحبه عمیق(با استفاده از سوالات نیمه ساختار یافته)، به شیوه کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) انجام شد. روش نمونه گیری نظری (گلوله برفی) است. در این پژوهش با 12 نفر از مدیران رسانه ها (دارای سابقه اجرایی و مدیریتی در خبرگزاری و مطبوعات)؛ متخصص با رتبه علمی-دانشگاهی در حوزه؛ مدیریت، رسانه، مدیریت رسانه و علوم ارتباطات مصاحبه انجام شد. یافته ها و نتایج نشان داد: پنج مولفه اصلی؛ 1-معیارهای کارآمدی خبرگزاری داخلی، 2-معیارهای کارآمدی خبرگزاری جهانی، 3-عوامل(قابلیت های) درونی مؤثر بر کارآمد سازی، 4-عوامل (قابلیت های) بیرونی موثر بر کارآمدسازی، 5-چالش های (فرصت ها و تهدیده) خبرگزاری ها در کارآمدسازی خبرگزاری های داخلی موثر است و مؤلفه و زیر مؤلفه های بخش معیارهای کارآمدی خبرگزاری داخلی، دارای بیشترین فراوانی بود که در کل نتایج نشان داد: استراتژی و چشم انداز مشخص، مخاطب محوری، نیروی انسانی ماهر و استفاده از فناوری برای رسیدن یک خبرگزاری به بالاترین سطح کارآمدی مورد توجه و تأکید بیشتر پاسخ دهندگان است.

خبرگزاری ها یکی از منابع دریافت اطلاعات و اخبار سلامت در کشور ما به شمار می روند. با این حال مطالعه ای که موضوع ارتباطات سلامت را در این رسانه بررسی کرده باشد، کمتر دیده شده است. «ارتباطات سلامت» هنر و تکنیک اطلاع رسانی، تأثیر و ترغیب افراد، نهادها و مخاطبان عمومی در مورد موضوعات مهم سلامت محور است. این مقاله با هدف شناخت رویکرد سه خبرگزاری ایسنا، مهر و تسنیم در پرداختن به موضوع «ارتقای سلامت» و «شناخت قالب پیام های سلامت» در پوشش موضوعات سلامت محور تدوین شده است. برای مطالعه از نظریه های برجسته سازی، چارچوب بندی و الگوی ارتقای سلامت تانهیل که محدودههای ارتقای سلامت را به تصویر می کشد با روش تحلیل محتوای مقوله ای استفاده شد و 507 مطلب سلامت محور خبرگزاری های مورد بررسی طی بازه زمانی اردیبهشت 1393 تا شهریور1394 بررسی شد. یافته ها نشان داد از میان موضوعات مختلف سلامت، خبرگزاری ها موضوع «منافع مرتبط با سلامت مثل تغذیه مناسب، ورزش و واکسیانسیون و. . » را با 9/18 درصد مورد توجه قرار داده اند. حفاظت از سلامت در رخبرگزاری ها در قالب سه موضوع «سیاست های حامی سلامت»، «کنترل های قانونی و حقوقی» و «سیاست های بازدارنده یا محدودکننده اقدام ناسالم» بررسی شدند که حمایت خبرگزاری ها از سلامت با 6/70 درصد در قالب «سیاست های حامی سلامت» مشاهده شد و کمتر دو موضوع دیگر را مورد توجه قرار داده اند. خبرگزاری ها بر پیشگیری اولیه تأکید کرده اند که با 83 درصد خود را نشان داده و در صورت بندی پیام های سلامت بیشتر از جاذبه های مثبت پیام استفاده کرده اند که با فراوانی 4/32 درصد دیده می شود.

پژوهش حاضر با هدف بررسی سیاست های رسانه ای در قبال مسایل زیست محیطی خوزستان در دو خبرگزاری ایرنا و ایسنا در بازه زمانی سال 1396 و تعیین میزان سیاست گذاری های رسانه ای در انتشار اخبار محیط زیست، به ویژه در خوزستان صورت گرفته است. در این پژوهش، نظریه برجسته سازی را به عنوان چارچوب نظری در نظر گرفته ایم تا با رجوع به جامعه آماری و بهره گیری از روش تحلیل محتوا، استانداردها و معیارهای سیاست گذاری تخصصی رسانه ای در حوزه محیط زیست را بر اساس روش تحقیق تمییز دهیم. یافته های پژوهش نشان می دهند که توجه زیاد این دو خبرگزاری به خبررسانی موجب شده است تا تحلیل، تفسیر و ارائه گزارش درباره مسائل زیست محیطی خوزستان کمتر مورد توجه قرار گیرد. این مهم در پرداخت به عوامل و ریشه های مخاطرات زیست محیطی و پدیده ریزگردها نیز تأثیر منفی گذاشته است. از مجموع 1034 مطلب خبرگزاری ها تنها 116 مورد برابر با 11.2 درصد به علل ریشه ای مشکلات زیست محیطی و مواجهه با پدیده گرد و غبار پرداخته اند. روشن است که گام برداشتن در جهت توسعه و تسریع روند آن یکی از وظایف رسانه های کشورهای در حال توسعه است. در این راستا ارائه اطلاعات فرایندمدار و گام به گام مؤثر و کارگشاست. در این ارتباط می توان گفت بیشتر اخبار منتشر شده از این دو خبرگزاری (92 درصد) از نوع رویدادمدار و تنها 8 درصد نیز از نوع فرایندمدار بوده است. از مجموع 1034 مطلب دو خبرگزاری «ایرنا» و «ایسنا»، تنها 108 مورد برابر با 10.4 درصد آموزش رفتار زیست محیطی و مواجهه با پدیده گرد و غبار داشته است.

این پژوهش به دنبال شناخت چگونگی بازنمایی سپاه پاسداران در خبرگزاری ایسنا، فارس و پایگاه تحلیلی خبری عصر ایران است که با روش تحلیل محتوای کیفی و کمی ابتدا کلیه اخبار مرتبط با سپاه با شیوه هدفمند در مقطع زمانی1/1/1390-30/10/1397 استخراج و بعد واحدهای تحلیل با نمونه گیری تصادفی مشخص و مورد بررسی قرار گرفته اند. چارچوب روشی تحلیل در بخش کیفی برمبنای کدگذاری و در بخش کمی بر مبنای تکنیک های ارائه خبر می باشد. با توجه به حجم واحدهای نمونه در خبرگزاری ایسنا واحد تحلیل 32 خبر، در پایگاه تحلیلی خبری عصر ایران واحد تحلیل 32 خبر و در خبرگزاری فارس واحد تحلیل 77 خبر نهایی شد. نتایج در بخش کیفی نشان می دهد مهمترین اخبار به انعکاس اخبار در مورد سپاه و جایگاه آن در حوزه دفاعی امنیتی؛ انعکاس اخبارِ موضع گیری سپاه در حوزه سیاسی؛ انعکاس اخبارِ موضع گیری سپاه در مورد خبرسازی یا اخبار غیر اخلاقی و یا شایعات علیه سپاه یا فرماندهان سپاه وانعکاس اخبار و مصاحبه های فرماندهان در مورد سپاه اختصاص یافته است همچنین در تحلیل کمی یکی از نتایج قابل توجه این بود که در نمونه خبرهای مورد بررسی در خبرگزاری ایسنا 5/62 درصد خبرها در تیتر خود دارای واژه سپاه نبودند در حالیکه 9/71 درصد اخبار، این واژه را در لید خود بکار گرفته است. در عصر ایران 8/68 درصد خبرها در تیتر خود دارای واژه سپاه بودند در حالیکه 5/62 درصد اخبار، این واژه را در لید خود بکار نگرفته اند. در فارس4/84 درصد خبرها در تیتر و لید خود دارای واژه سپاه بودند که بکارگیری این شیوه از اهمیت ویژه ای در ارائه خبر برخوردار است.

انگاره های ذهنی مخاطبان از واقعیت های بیرونی متأثر از چارچوبی است که رسانه ها برای ارائه اخبار اتخاذ می کنند. با توجه به اینکه چارچوب ها می توانند معنای اجتماعی جدیدی از یک رویداد بسازند، مطالعه نحوه چارچوب بندی بصری اخبار می تواند به فهم صحیح تری از اینکه رسانه ها در پی ارائه چه دیدگاهی در مورد واقعیت هستند کمک کند. هدف اصلی این مقاله بررسی چارچوب بندی بصری زلزله ترکیه-سوریه در خبرگزاری های «ایسنا» و «فارس» است. برای تجزیه وتحلیل تصاویر منتشرشده در این دو خبرگزاری از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است. بر اساس نتایج به دست آمده در چارچوب بندی زلزله ترکیه در خبرگزاری فارس و ایسنا سه مضمون اصلی وجود دارند که شامل خسارت به محیط، قربانیان و امداد و نجات هستند. هر دو خبرگزاری به این سه مضمون پرداخته اند باوجوداین خبرگزاری های مذکور در نحوه چارچوب بندی اخبار تفاوت هایی با یکدیگر دارند. خبرگزاری ایسنا به دو مضمون تخریب ساختمان ها برای تأکید بر ناکارآمدی مدیریت شهری در ترکیه و وضعیت قربانیان برای نشان دادن عدم مدیریت صحیح بحران پرداخته است. در خبرگزاری فارس جنبه تبلیغاتی و اقناعی برجسته است و به کمک رسانی نیروهای امدادی کشور ایران در ترکیه تأکید شده است. بنابراین، رسانه ها در چارچوب بندی بصری واقعیت های بیرونی عملکردی بی طرف ندارند و ابعادی از واقعیت را که با ایدئولوژی مالکان رسانه ها هماهنگ هستند بازنمایی می کنند.

رسانه ها، در نقش خبری، آیینة انعکاس رویدادها و واقعیت دنیای اجتماعی و سیاسی نیستند، بلکه آفرینندة واقعیت های اجتماعی و سیاسی هستند و به برداشت افراد از دنیای اطرافشان هستی می بخشند. آن ها در تهیة خبر، علاوه بر انتخاب داده ها، آن ها را بر اساس قالب های جاافتاده معنی دار می سازند. هدف اصلی پژوهش حاضر بازنمایی مرگ ملکة انگلیس در رسانه های داخلی (خبرگزاری های فارس و ایسنا) و خارجی (تارنمای بی بی سی) است. به منظور دستیابی به هدف اصلی پژوهش حاضر از نظریه های بازنمایی و چارچوب بندی و روش تحلیل گفتمان انتقادی با رویکرد ون دایک استفاده شده است. از هر کدام از این رسانه ها، دو متن به عنوان نمونه انتخاب شده اند و بعد از مشخص شدن گزاره های مثبت و منفی، قطب بندی خود و دیگری، پیش فرض و تداعی و تلقین موجود در متون مشخص شد که دو گفتمان اصلی در زمینة مرگ ملکة انگلیس قابل تفکیک از یکدیگر هستند. قبل از هر چیزی، هر گونه صحبت در زمینة مرگ ملکه، به نقش نهاد سلطنت در انگلستان اشاره دارد، بنابراین در یک سوی طیف رسانه های خارجی با تأکید بر بی بی سی فارسی قرار دارند که نهاد سلطنت در انگلستان را نهادی تشریفاتی و فاقد قدرت می دانند که تنها کارکرد آن حفظ اتحاد جامعه و نماد ملت بودن است. در تقابل با این گفتمان، گفتمان خبرگزاری های داخلی مانند فارس و ایسنا قرار دارد که نهاد سلطنت در انگلستان را تشریفاتی نمی داند و آن را مسبب همه بحران ها و جنگ هایی می داند که دولت انگلستان در دوره های مختلف به راه انداخته است.

احتمال وقوع زلزله در تهران چالش و نگرانی جدی در کشور است و مدیریت بحران این مخاطره نیازمند تاب آوری سازمانی نهادهای دخیل در مدیریت بحران است؛ ازجمله این سازمان ها، خبرگزاری ها به عنوان اعضای اصلی اکوسیستم رسانه ای کشور هستند. در این راستا، چهار خبرگزاری فارس، مهر، ایسنا، ایرنا به عنوان پرمخاطب ترین خبرگزاری های کشور، به عنوان موردمطالعه انتخاب شدند و داده های مرتبط با 58 شاخص در سه بعد تاب آوری ارتباطی، تاب آوری اطلاعاتی و تاب آوری ساختاری-سازمانی در این خبرگزاری ها به صورت میدانی و به کمک روش های مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه جمع آوری شد. پرسشنامه ها بین 341 نفر از کارکنان صف این خبرگزاری ها که به صورت تمام شماری انتخاب شده بودند، توزیع شد، هشت نفر از مدیران آن ها نیز به روش هدفمند برای مصاحبه ها نمونه گیری شدند. برای مشاهده نیز توصیف کامل مشاهدات بر اساس دستورالعمل راهنمای تهیه شده در هر چهار خبرگزاری جمع آوری شد. داده های کیفی در قالب روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی و داده های کمی نیز با استفاده از شاخص های آمار توصیفی تحلیل شدند. بر اساس یافته ها، اگرچه خبرگزاری فارس مزیت های نسبی به سایر خبرگزاری ها داشت اما هر چهار خبرگزاری تاب آوری لازم در برابر زلزله احتمالی شهر تهران را نداشتند. نقطه قوت خبرگزاری های موردمطالعه در بخش تاب آوری اطلاعاتی بود؛ اما در بعد تاب آوری ارتباطی و ساختاری-سازمانی ضعف های متعددی در خبرگزاری ها وجود دارد که باید نسبت به رفع آن اقدام شود. نتایج نشان داد که وضعیت خبرگزاری های اصلی کشور در برابر زلزله احتمالی شهر تهران مناسب نیست و این خبرگزاری ها به عنوان بازوهای اطلاع رسانی و ارتباطی در مدیریت بحران زلزله احتمالی شهر تهران نیازمند تقویت تاب آوری سازمانی خود هستند

بیان مسئله: این مقاله با توجه به انتشار کتاب «نقد و بررسی طرح جامع تهران 86» از سوی پژوهشکده ی نظر تهیه شده است. در حال حاضر حدود 10 سال از تصویب طرح جامع تهران می گذرد. مرور تلاش تعدادی از استادان دانشگاه در جهت تهیه ی طرح جامع، که با حمایت گروهی از متخصصان همراه شد و به تشکیل جلسات مناظره در خبرگزاری ایسنا منجر شد، مثال مناسبی برای ارزیابی جایگاه نظر کارشناسی در روند تهیه ی طرح های توسعه ی شهری در ایران است. این مقاله، به خصوص بر روی «نحوه ی پاسخ گویی» تهیه کنندگان طرح جامع تهران (مشاور و کارفرما) در دفاع از طرح متمرکز است و تلاش بر این نکته بوده که نشان دهد چگونه انواع مغالطه در این پاسخ ها قابل تشخیص و تبیین است. تشریح این بحث احتمالاً می تواند کمک کند تا در آینده، زمانی که برنامه ریزان شهری در مقام پاسخ گویی نسبت به تولیدات خود هستند، بیشتر احساس مسئولیت کنند و به نقد پاسخ گویند، یا واقعاً برای رفع نقص مورد اشاره ی منتقدان تلاش کنند. هدف: هدف این پژوهش تبیین انواع مغالطه در زمان پاسخگویی مسئولان تهیه ی طرح جامع تهران به منتقدان است. روش پژوهش: روش تحقیق در این مطالعه، روش تحلیل گفتمان است. بر این اساس، مباحث 9 کارگاه مناظره ی ایسنا بازخوانی شده و به ویژه پاسخ های تهیه کنندگان طرح جامع بررسی و در انطباق با چارچوب نظری، برگرفته از آرای «آرتور شوپنهاور» درباره ی انواع مغالطه، دسته بندی شده اند. نتیجه گیری: یافته های مطالعه نشان می دهد که می توان سه دسته ی کلی از پاسخ نسبت به انتقادات ارائه داد. دسته ی اول از پاسخ ها، ضمن پذیرش برخی انتقادات، اشاره می کند که از آنجا که این انتقادات به پروژه های پیشین هم وارد بوده است، نمی توان آنها را در این طرح هم اصلاح کرد. دسته ی دوم از پاسخ ها، به جای پاسخ به نقد، با بیانی مبهم، تلاش به متهم کردن منتقدان می کند. دسته ی سوم نیز، به منتقدان پیشنهاد مشارکت می دهد. پیشنهاد وسوسه انگیزی که منتقد را به سکوت وا می دارد. نکته ی مشترک در هر سه روش این است که تلاشی برای رفع نقص یا پاسخگویی به نقدها ندارند.