بسیاری از جشنها و آیینهای مرتبط با آنها به گونه ای با باورهای اساطیری، بویژه اسطوره آفرینش در ارتباط اند. برخی از این مراسم به مرور زمان فراموش شده اند، اما نمود آنها را در حکایات و قصه های کهن می توان مورد بررسی قرار داد. هدف پژوهش حاضر، بررسی بن مایه های اساطیری- آیینی حکایت خره بماه و بهرام گور در مرزبان نامه است.به نظر می رسد بن مایه های این حکایت بیانگر ارتباط آن با یکی از جشنهای خور ماه، گاهنبار پنجم (مدیاریم) و جشن دهقانان در ایران است که در جریان یک آمیختگی فرهنگی و دگردیسی اسطوره ای به شکل داستان تبلور یافته است و در آن، همه نشانه های اسطوره ای جشن از قبیل فروپاشی نظام اجتماعی، حضور عناصر مربوط به کامرانی و در نهایت نکاح مقدس که تحقق عینی زایش دوباره گیتی و انسان است به چشم می خورد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

سهروردی خود را زنده کننده حکمت ایرانیان می داند که می توان از آن دو چیز فهمید: یکی آن که پیشینه حکمت او ایرانی است و دیگر آن که او خود مبدع حکمت اشراق است ولی وجهی از این حکمت در ایران بوده و در روزگار او به فراموشی سپرده شده و او آن را زنده کرده است. نویسنده در این مقاله به مقایسه تطبیقی حکمت ایرانیان و سهروردی پرداخته که بر این مساله که حکمت ایرانیان، حکمتی اشراقی بوده، مهر تایید می زند.

به نوشته طبری و بنابر تحقیقات تاریخی، مهرنرسی وزیر اعظم بهرام پنجم (439-421م.) در ولایت اردشیرخره، بناهای زیادی ساخت. او ضمن ساخت بناهای عام المنفعه، چهار آتشکده در چهار روستا از منطقه دشت بارین از ولایت اردشیر خره بنا نهاد. مقاله حاضر مکان یابی دقیق آتشکده های یاد شده بر اساس آگاهی های موجود در منابع تاریخی، مطالعه مسیرهای ارتباطی بین شهر بیشاپور و اردشیرخره بنابر تحقیقات میدانی و باستان شناسی و بررسی ویژگی های معماری آتشکده های موجود در بر سر راه دو مسیر اصلی و عمده این دو شهر است. بدین منظور عمده تحقیقات باستان شناسی در این باره بررسی شده و مورد نقد قرار گرفته و پیشنهادی برای تعیین موقعیت آتشکده های یاد شده، ارائه گردیده است.

مواجهه معرفت شناختی سهروردی با انسان متمایز است. وی بحث درباره انسان را از طبیعیات به الهیات منتقل کرد. او انسان را موجود شریفی می داند که حق، عظیمترین معلوم اوست. کارکرد ادراک نفس نزد وی اهمیت ویژه دارد. به نظر وی قرب به ملکوت، کمال نفس و مانع آن، اشتغال حواس است. او نفس را اشرف قوا و معیار کمال انسان می داند. سهروردی از بدن به جرم تعبیر کرده و قوای نفس و بدن را در کمال انسان موثر می داند. در اندیشه وی، مراتب ادراک انسان از عالم ماده تا غیب است. در بحث از فطرت، به نسبت آن با منطق پرداخته و عقل را محور شناخت انسان و کمال آن را نیل به توحید می داند. به نظر او معانی غیبی بر نفس نقش می بندند و به سرعت از میان می روند. سه اصطلاح قلب و عقل و فکر، ارتباط مستقیم با انسان شناسی او دارد. وی حکمت را ممزوج با سرشت انسان می داند. نزد او خره کیانی با بارقه نزد عارفان، وحدت معنا دارد.

پیشوای مکتب اشراق، با گرایش به نور که پناهگاهی آرامش بخش برای روح انسان محسوب می شود، به تبیین، اصلاح و احیای حکمتی پرداخت که طریقتی را ارایه می کند که انسان جویای حق و عدالت و عاشق طریقت با احاطه بر برهان و مراقبه و تامل درونی، به معرفت حقیقی و اشراق یعنی به هویت راستین خویش نایل می آید. این حکمت، که در آن ذوق و شهود با برهان و نظر همراه می گردد و از آن نیز برتری می یابد، تجلی معرفت در جان انسان می شود و او را از خود بریده و به خدا پیوند می دهد. در این دیدگاه، حکیم راستین و متاله است که شایسته رهبری جامعه انسانی است و می تواند با ایجاد مدینه فاضله، بشریت را به سوی سعادت واقعی سوق دهد. خمیره و بنیان این حکمت را حکیمان پارس پایه گذاری کردند، و افلاطون و دیگران آن را پی گرفتند لذا، این حکمت که حکیم ما احیاگر آن است بیش از هر چیز پارسی (ایرانی) است، اما با وحی قرآنی و اندیشه محمدی(ص) همسان است؛ چه در پی تحقق عدالت و سعادت و فضیلت است. این احیاگری، نه جبنه شعوبی گری دارد و نه ملی گرایانه است، بلکه در پی تحقق حق و عدل است و نمونه آن را در انبیا و ملوک ایرانی و حکیمان پارس ـ که برخی از آن ها پیامبر نیز هستند ـ و متاله می یابد. پس تقسیم بندی او به شرق (عالم مینوی و نورانی) و غرب (عالم ظلمانی و این جهانی) تقسیم جغرافیایی نیست، بلکه معیار آن حق و باطل، نور و ظلمت و عدل و ظلم است که بیش از هر جا در شرق (پارس) تجلی یافته است، ولی در اصل هویتی انسانی، آزادی خواهانه و عدالت طلبانه و سعادت جویانه است.

نظام نورمحور شیخ اشراق، سلوک معنوی را به شهود «نورالانوار» در قالب مراتب و ساحات نورانی تفسیر میکند. نورالانوار روشن کننده عالم و صاحب مقام پادشاهی است که در اوستا از آن به «خورنه» و در زبان فارسی به «فر» تعبیر شده است؛ فر موهبتی الهی است که فرد برخوردار از این مقام را شایسته خلافت و پادشاهی میکند. سهروردی تصریح میکند انسان کامل که از آن با نامهایی نظیر نور اسپهبدی، نورهای مینوی، کدخدای عنصریات، فرشته اورمان اسپهر، روانبخش و. . . یاد شده، صاحب مقام خره کیانی، شهریاری و فرهمندی است. سهروردی والاترین مقام را از آن خسروانی میبیند که در ساحت وجودی ایشان انوار جلال و جمال الهی جمع شده و در حقیقت اینان تجلی تام الهی بر زمینند. در مقابل، ملاصدرا با رویکردی وجودمحور بسراغ ویژگیهای انسان کامل میرود؛ او انسان کامل را آیینه تمام نمای حق و تجلی اسماء و صفات الهی میداند و معتقد است این جامعیت اسمائی او را شایسته خلیفه اللهی کرده است. دغدغه نوشتار حاضر پاسخ به این پرسش است که انسان کامل و مصداق آن، با توجه به مبانی متفاوت نور و وجود در این دو مکتب فلسفی چیست؟ ملاصدرا چون وجود را اصیل میداند و هستی و تمامی کون و مکان را با رهیافتی وجودی رصد میکند، مصداق انسان کامل را در رسیدن به مرتبه اعلای وجود و تجرد تام عقلی (مقام لایقفی) میداند؛ درحالی که سهروردی بر این باور است که مصداق انسان کامل شامل هر فردی است که به مقام خره کیانی و مرتبه شهود رسیده باشد.

کشور ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی ، شرایط زمین شناختی ، ژئومورفولوژیکی در زمره کشورهای بلا خیز جهان محسوب می شود. در سالهای اخیر احداث پایگاههای امداد و نجات در دستور کار مدیریت بحران قرار گرفته است . یکی از موارد قابل توجه قبل از احداث این پایگاهها ، انتخاب مکان جغرافیایی مناسب برای استقرار این کاربری هاست. این پژوهش با هدف مکان یابی بهینه استقرار پایگاههای امداد و نجات در شرایط وقوع زلزله در بخش مرکزی و چاهورز شهرستان لامرد انجام شده است. در مرحله اول به شناسایی عوامل موثر بر مکان گزینی این نوع پایگاهها پرداخته شده و سپس با استفاده از نرم افزار GIS Arc ، تهیه نقشه فاصله لایه های اطلاعاتی، طبقه بندی و ارزش گذاری درونی لایه ها و در نهایت وزن دهی و همپوشانی لایه ها به اولویت بندی نقاط مختلف برای ایجاد پایگاههای امداد و نجات در شرایط وقوع زلزله پرداخته شده است. نتایج حاکی از آن است که در بخش های مرکزی و چاهورز شهرستان لامرد مناسب تر است که چهار سطح مدیریتی در نظر گرفته شود تا در مواقع بروز حادثه زلزله، امدادرسانی به موقع و مناسب تر در تمام نقاط صورت گیرد. این چهار سطح عبارتند از " اولویت اول روستای خره(دهستان سیگار در بخش مرکزی)، اولویت دوم روستای لشکون(دهستان حومه در بخش مرکزی)، اولویت سوم روستای نعمه(دهستان شیخ عامر بخش چاهورز) و اولویت چهارم روستای باسردو(دهستان حومه در بخش مرکزی)