پژوهش پیش رو با هدف بررسی تکثیر غیرجنسی درختچه بنگرو (Vitex pseudo-negundo (Hausskn. ) Hand-Mzt) در قالب آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار و 30 قلمه در هر تکرار در گلخانه شهرداری بهبهان انجام شد. عامل های مورد آزمایش شامل زمان قلمه گیری در شش سطح (اول و پانزدهم دی، اول و پانزدهم بهمن، اول و پانزدهم اسفند)، طول قلمه در سه سطح (15، 20 و 25 سانتی متر) و هورمون نفتالین استیک اسید (NAA) در دو سطح (با هورمون و بدون هورمون) بودند. نتایج نشان داد که قلمه های تهیه شده در اول بهمن، اول اسفند و پانزدهم اسفند دارای بیشترین درصد ریشه زایی، جوانه زنی و تعداد ریشه بودند. بیشترین درصد ریشه زایی و جوانه زنی در قلمه های 15 و 20 سانتی متری و بیشترین تعداد ریشه و وزن تر و خشک ریشه در قلمه های 25 سانتی متری مشاهده شد. اثر متقابل هورمون، زمان قلمه گیری و طول قلمه، نشان دهنده بیشتر بودن وزن تر، وزن خشک و قطر ریشه در قلمه های 25 سانتی متری هورمون دار تهیه شده در اول اسفند بود. استفاده از هورمون بر درصد ریشه زایی، جوانه زنی و طول ریشه تأثیر منفی داشت. در این مطالعه، بهترین نتیجه مربوط به قلمه های 25 سانتی متری تهیه شده در اوایل اسفند و بدون استفاده از هورمون بود.

کنوکارپوس با نام علمی .Conocarpus erectus L درختچه ای زینتی است که در این پژوهش زنده مانی و رشد قلمه های آن تحت تاثیر تیمارهای نوع قلمه (خشبی، نیمه خشبی و علفی)، زمان قلمه گیری (20 اسفندماه و 20 فروردین ماه) و هورمون نفتالین استیک اسید (با هورمون و بدون هورمون) مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش در قالب طرح فاکتوریل بر مبنای طرح کاملا تصادفی در چهار تکرار و تعداد 30 قلمه در هر تکرار، در گلخانه شهرداری بهبهان اجرا شد. نتایج این پژوهش نشان داد که قلمه های گرفته شده در 20 فروردین دارای بیشترین صفات رویشی از قبیل طول ریشه، وزن تر و خشک شاخساره، طول شاخساره، تعداد برگ بودند، اما قطر ریشه و درصد زنده مانی در قلمه های گرفته شده در 20 اسفند بیشتر بود. قلمه های خشبی دارای بیشترین طول ریشه، وزن تر و خشک شاخساره، طول شاخساره و تعداد برگ بودند. قلمه های علفی دارای بیشترین تعداد ریشه و درصد زنده مانی بودند. قلمه های بدون هورمون دارای بیشترین وزن خشک شاخساره، طول شاخساره و درصد زنده مانیبودند، همچنین بهترین نتیجه برای قلمه های علفی بدون هورمون گرفته شده در 20 اسفند مشاهده شد.

به لیمو (Lippia citriodora (Palau) Kunth) گیاهی دارویی از خانواده شاه پسند می باشد. تکثیر این گیاه عمدتاً به وسیله قلمه زدن انجام می شود. به منظور بررسی اثر زمان قلمه گیری (پاییز، زمستان و بهار)، موقعیت قلمه (انتهایی، میانی و تحتانی) و غلظت های مختلف ایندول بوتیریک اسید (IBA) (صفر، 2000 و ppm4000) بر ریشه زایی قلمه های به لیمو، آزمایشی گلخانه ای به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار در شهرستان کوار (استان فارس) در سال 96-1395 اجرا شد. براساس نتایج، قلمه های تهیه شده در پاییز ریشه زایی بهتری نسبت به قلمه های تهیه شده در زمستان و بهار از خود نشان دادند. صرف نظر از زمان قلمه گیری و کاربرد اکسین، بیشترین درصد ریشه زایی، تعداد ریشه، وزن خشک ریشه و طول شاخساره در قلمه های تحتانی که قطر بیشتری داشتند، مشاهده شد. قلمه های میانی میزان ریشه زایی بیشتری نسبت به قلمه های انتهایی نشان دادند. به طوری که با افزایش غلظت هورمون IBA تا سطح ppm2000، خصوصیات ریشه زایی شامل درصد ریشه زایی، تعداد ریشه ها و وزن خشک آنها افزایش یافت. هرچند در بالاترین غلظت IBA (ppm4000)، در بیشتر موارد افزایش در خصوصیات ریشه زایی نسبت به غلظت ppm2000 معنی دار نبود. اما با افزایش غلظت IBA به ppm4000، طول شاخساره های حاصل از جوانه های روی قلمه ها کاهش یافت.

در این تحقیق آزمایشی به منظور بررسی تکثیر غیر جنسی (قلمه ساقه) گونه افرا پلت از طریق اجرای طرح آماری اسپلیت پلات یا طرح کرت های خردشده در قالب کاملا تصادفی در نهالستان سری یک جنگل آموزشی و پژوهشی شصت کلاته (دکتر بهرام نیا) انجام گرفت و بخشی از قلمه ها نیز در قالب طرح کاملا تصادفی در شرایط گلخانه ای (میست) کشت شدند. قلمه های کشت شده توسط هورمون اسید ایندول بوتریک با غلظت های صفر، 1000، 5000 و 10000 قسمت در میلیون (PPM) تیمار شدند. داده ها به کمک آزمون دانکن (سطح 5 درصد) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل در طی یک فصل کامل رویش نشان می دهد که تکثیر از هر دو روش امکان پذیری است. همچنین غلظت هورمون 5000 قسمت در میلیون با سایر تیمارها اختلاف معنی دار در سطح 5 درصد دارد. زمان تهیه و کشت قلمه ها در اواخر آذر ماه نیز نسبت به اواخر اسفند ماه اختلاف معنی داری در سطح 5 درصد دارد و موارد اخیر در بستر میست نسبت به بستر نهالستان موفقیت بیشتری را نشان می دهند که میزان قلمه های ریشه دارشده 76.61 درصد است.

بمنظور بررسی اثرات عوامل هورمون ایندول بوتیریک اسید، ترکیب آن با نفتالین استیک اسید و محل قلمه گیری از روی شاخه بر روی ریشه زایی سه رقم گلابی نطنز، سبری و شکری، آزمایشاتی در اسفند ماه سال 1386 و بهمن ماه 1387 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا گردید. در این آزمایشات از درختان گلابی پیوند شده برروی پایه کوئینز بعنوان گیاه مادری برای تهیه قلمه استفاده شد. با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی اثرات دو عامل شامل غلظت های مختلف هورمون ایندول بوتیریک اسید در 4 سطح همراه با ترکیب آن با نفتالن استیک اسید و محل قلمه گیری در دو سطح سر شاخه و بن شاخه از روی شاخه در ریشه دار شدن قلمه های چوبی سه رقم گلابی ذکر شده در دو سال متوالی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایش سال اول نشان داد که ایندول بوتیریک اسید با غلظت 3 قسمت در میلیون در رقم نظنز بطور معنی داری موجب افزایش درصد ریشه زایی، طول و تعداد ریشه در قلمه های سر شاخه و درصد ریشه زایی و طول ریشه در قلمه های بن شاخه رقم نطنز می شود. در قلمه های بن شاخه تیمار 3 قسمت در میلیون ایندول بوتیریک اسید بهمراه 100 قسمت در میلیون نفتالین استیک اسید باعث کاهش ریشه زایی نسبت به شاهد شد.تیمار های هورمونی منجر به ایجاد کالوس و ریشه زایی در ارقام سبری و شکری نگردید.نتایج آزمایش در سال دوم نیز مشخص نمود که قلمه های بن شاخه رقم سبری فقط در غلظت 500 میلی گرم در لیتر IBA،40  درصد کالوس تولید کردند. همچنین مشخص شد که تیمار 100 میلی گرم در لیتر IBA برای رقم نطنز منجر به ریشه زایی حدود 75 درصد قلمه ها می شود. بیشترین میزان برای صفات تعداد و طول ریشه برای رقم نطنز در این غلظت مشاهده شد.

یکی از مهم ترین گونه های رز، گل محمدی است که بعضی از رقم های آن برای تولید اسانس اهمیت دارند و بعضی دیگر به عنوان رزهای باغی کشت می شوند. به منظور بررسی اثر هورمون ایندول بوتریک اسید (IBA)، بستر کشت و قطر قلمه بر کیفیت ریشه زایی گل محمدی آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 30 تیمار و 3 تکرار طراحی و اجرا شد. تیمارها شامل بستر کشت در سه سطح (30% کوکوپیت+ 70% پرلیت، 50% کوکوپیت+ 50% پرلیت، 50% ماسه+ 50% پرلیت)، ایندول بوتریک اسید در پنج سطح (صفر، 1000، 2000، 3000 و 4000 میلی گرم بر لیتر) و قطر قلمه در دو سطح ( 13-5 و 20-13 میلی متر) بودند. نتایج نشان داد درصد زنده مانی قلمه گل محمدی با افزایش غلظت IBAتا 3000 میلی گرم بر لیتر به طور معنی داری افزایش یافت. بیشترین تعداد برگ در تیمار 2000 و 3000 میلی گرم در لیتر IBA و قلمه های قطورتر مشاهده شد. اثر متقابل غلظت هورمون IBA و قطر قلمه در اکثر پارامترها، به جز تعداد ریشه، معنی دار شد. بیشترین حجم و طول ریشه، تعداد ریشه، تعداد برگ، درصد زنده مانی و بلندترین طول ریشه در بستر کشت 30: 70 کوکوپیت و پرلیت مشاهده شد. براساس نتایج می توان کاربرد غلظت 2000 میلی گرم در لیتر هورمون IBA، قلمه های قطور (20-13 میلی متر) و بستر کشت 30: 70 کوکوپیت و پرلیت را برای بیشترین درصد زنده مانی و تراکم ریشه توصیه کرد.

سیب زمینی (Solanum tuberosum L.) به عنوان یک گیاه استراتژیک در بخش کشاورزی به علت پتانسیل تولید فراوان و ارزش غذایی زیاد، نقش مهمی را در تامین نیاز غذایی جامعه ایفا می نماید. تامین بذر سالم و به مقدار کافی، موضوع مهمی است که در امر تولید این محصول بایستی مورد توجه قرار گیرد. در این زمینه روش تکثیر سریع از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به منظور ارزیابی واکنش ارقام سیب زمینی به نوع روش تولید بذر، آزمایشی گلخانه ای در سال 1381 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی همدان صورت گرفت. در این مطالعه 18 رقم سیب زمینی و دو روش تکثیر سریع شامل قلمه ساقه و قلمه جوانه- برگی با استفاده از طرح فاکتوریل بر پایه طرح کامل تصادفی در سه تکرار مورد مقایسه قرار گرفتند. با توجه به نتایج تجزیه واریانس صفات اندازه گیری شده، اختلاف معنی داری بین دو روش تهیه قلمه بر روی صفات طول ریز غده و وزن آنها، درصد جوانه زنی بعد از برداشت و تعداد چشم در آنها مشاهده نگردید. اما در بین ارقام تفاوت خیلی معنی داری (در سطح %1) در مورد کلیه صفات اندازه گیری شده مشاهده گردید. اثرات متقابل ارقام و روش تهیه قلمه نیز بر کلیه صفات مورد بررسی شامل وزن، طول و تعداد ریز غده داری اثر معنی دار بود. نتایج نشان داد که در مجموع ارقام نسبت به نوع قلمه عکس العمل متفاوتی نشان می دهند. بر این اساس برای تولید هسته های اولیه بذر سیب زمینی ارقام فرسکو و مارفونا با استفاده از روش قلمه جوانه- برگی و رقم پیکاسو با استفاده از روش قلمه ساقه توصیه می شود.

گیاهان بومی از جمله سماق می توانند در رویشگاههای اصلی و یا شرایط اقلیمی مشابه، برای ایجاد فضای سبز پایدار و احیا جنگلها و مراتع مورد استفاده قرار گیرند. با توجه به اهمیت تکثیر غیرجنسی در این گیاه، اثر برخی عوامل شامل قطر قلمه و نوع بستر کاشت در آزمایشی بصورت طرح فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی مورد مطالعه قرار گرفت، تیمارها شامل قطر قلمه (قطر ریز و قطر درشت) و بستر کاشت (ماسه، ماسه + پیت ماوس و خاک معمولی) می باشد در نهالستان طرق مشهد بررسی شد. نتایج نشان داد که قطر اثر معنی داری بر میزان جوانه زنی قلمه ها ندارد، اما اثر آن بر زنده مانی قلمه ها معنی دار است. مطالعه روی بستر خاک نشان داد که اثر بستر خاک روی درصد جوانه زنی قلمه ها معنی دار بوده، اما در زنده مانی نهالها تاثیر معنی داری ندارد. مقایسه بین تیمارهای مختلف نیز بیانگر اختلاف معنی دار بین آنها در درصد جوانه زنی و زنده مانی است. همچنین بین درصد جوانه زنی و درصد زنده مانی نیز یک همبستگی منفی وجود دارد. در این مطالعه، مناسب ترین بستر، ماسه و قطر درشت نیز نتایج بهتری در بر داشت.

این پژوهش به­منظور بررسی اثر سطوح مختلف ایندول بوتیریک اسید (Indole - 3 - butyric acid) (IBA) (صفر، 1000، 1500 و 2000 میلی گرم در لیتر) و موقعیت قلمه­ گیری (تحتانی، میانی و بالایی)، بر ریشه­زایی ­قلمه رز بریدنی رقم چری برندی (Cherry Brandy) در دانشگاه تبریز در سال 95 انجام شد. برای انجام آزمایش، قلمه های برگ­دار رز به طول حدود 10 تا 12 سانتی متر و به قطر حدود 5 میلی متر تهیه گردیدند.  پس از حذف برگ های پایینی، حداقل دو برگ انتهایی روی قلمه ها باقی گذاشته شد. این آزمایش به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار (ده قلمه در هر تکرار) اجرا شد. صفات اندازه­گیری شده در این آزمایش شامل درصد ریشه­زایی، وزن تر ریشه، تعداد ریشه، طول ریشه، محتوای نسبی آب برگ و نسبت فلورسانس متغیر به حداکثر بودند. نتایج مقایسه میانگین داده­ها نشان داد که بیشترین درصد ریشه ­زایی قلمه­ها و وزن تر ریشه در تیمار 1500 میلی­گرم در لیتر IBA و به­ترتیب در قلمه­های قسمت بالایی و پایینی و کمترین درصد ریشه ­زایی قلمه­ها و وزن تر ریشه نیز در قلمه­های گرفته شده از انتهای شاخه و بدون کاربرد تنظیم­کننده رشد مشاهده گردید. قلمه­های گرفته شده از قسمت تحتانی شاخه­ها در غلظت 1500 میلی­گرم در لیتر IBA بالاترین تعداد ریشه را داشتند ولی تفاوت معنی داری بین قلمه های بخش پایینی و بخش میانی از این لحاظ مشاهده نشد. همچنین مشخص شد تاثیر تنظیم کننده رشد در غلظت 2000 میل گرم در لیتر در تعداد ریشه های تولیدی قلمه های گرفته شده از انتهای شاخه به اندازه تاثیر آن در غلظت 1500 میلی گرم در لیتر بر قلمه های گرفته شده از بخش پایینی شاخه بود . قلمه­های گرفته شده از قسمت تحتانی شاخه در غلظت 1500 میلی­گرم در لیتر و قسمت میانی در غلظت 2000 میلی­گرم در لیتر تنظیم­کننده رشد به­ترتیب بیشترین (84 درصد) و کمترین محتوای نسبی آب برگ (9/75 درصد) را داشتند. بیشترین فلورسانس کلروفیل متغیر به حداکثر در قلمه­های گرفته شده از قسمت تحتانی شاخه (82/0) و تیمار 1500 میلی­گرم در لیتر IBA (843/0) مشاهده شد. در بالاترین غلظت IBA (2000 میلی گرم در لیتر) در بیشتر موارد افزایش در خصوصیات ریشه­زایی قلمه رز نسبت به غلظت 1500 میلی­گرم در لیتر مشاهده نشد؛ بنابراین، با­­توجه ­­به این که غلظت 1500 میلی­گرم در لیتر و قلمه­های تحتانی بالاترین میزان درصد ریشه­­زایی، طول ریشه، وزن تر ریشه، محتوای نسبی آب برگ و فلورسانس کلروفیل متغیر به حداکثر را داشتند، به­نظر می­رسد بهترین نوع قلمه و غلظت تنظیم­کننده رشد برای ریشه­زایی قلمه رز باشد.

سابقه و هدف: ارس های ایران، گیاهانی بومی و زیبا و مقاوم با کاربردهای متعدد باغبانی و جنگلکاری هستند. این گیاهان به طور طبیعی در عرصه های منابع طبیعی یافت شده و متأسفانه به دلیل نابودی رویش گاه های طبیعی و تغییرات جوی در آستانه انقراض هستند. لذا تحقیقاتی که به نوعی افزونش و حفاظت آنان را مد نظر قرار دهد از اهمیت و حساسیت خاصی برخوردار است. در این خصوص، یکی از ترکیباتی که در تکثیر غیرجنسی این گیاه از طریق قلمه، می تواند بسیار کارآمد باشد، شیره نارگیل است. مواد و روش ها: جهت معرفی تیمار طبیعی جایگزین هورمون های شیمیایی در تکثیر قلمه های ارس بومی مای مرز (Juniperus Sabina) و همچنین معرفی فصل و بستر مناسب پرورش این گیاه، آزمایشی با پنج سطح شیره نارگیل (0، 25 درصد، 50 درصد، 75 درصد و 100 درصد) در چهار بستر پرلیت، پرلیت-کوکوپیت (1: 1)، پوکه معدنی و بستر ریشه زایی مخلوط (ترکیبی از ماسه، پرلیت، کوکوپیت، ورمی کمپوست و پیت ماس) و در چهار فصل سال روی قلمه های ساقه این گیاه با طول 15 سانتی متر، صورت گرفت. آزمایش شامل سه تکرار و هر کرت آزمایش شامل 9 قلمه بود. هدف آزمایش انتخاب بهترین فصل، بستر و تیمار طبیعی مناسب جهت تکثیر این گیاه بود. در پایان هر فصل، درصد ریشه زایی، طول، تعداد، وزن تر و وزن خشک ریشه ها در هر بستر و تیمار ثبت شد. یافته ها: نتایج نشان داد بهترین فصل ریشه زایی برای قلمه های گیاه ارس بومی مای مرز، فصل بهار است. بهترین ریشه دهی در بین تمام تیمارهای استفاده شده مربوط به سطح 25 درصد شیره نارگیل در بستر پرلیت-کوکوپیت و با بیش از 30 درصد ریشه زایی بود. در فصل زمستان هیچ گونه ریشه زایی در هیچ کدام از بسترها و تیمارهای استفاده شده مشاهده نشد. بیشترین تعداد ریشه در فصل پاییز و در بین بسترهای استفاده شده، در بستر پرلیت-کوکوپیت مشاهده شد. بیشترین طول ریشه با متوسط 10 سانتی متر در فصل بهار و کمترین آن در فصل تابستان بود. همچنین بیشترین طول ریشه در بستر پوکه معدنی مشاهده شد. بیشترین وزن تر و خشک ریشه ها در فصل بهار مشاهده شد و در بین بسترهای مختلف بیشترین میزان وزن تر در بستر پرلیت و از نظر وزن خشک ریشه ها در هر چهار بستر تفاوتی مشاهده نشد. نتیجه گیری: به طور کلی می توان نتیجه گیری کرد که شیره نارگیل به دلیل داشتن اکسین سبب افزایش درصد ریشه دهی در قلمه های ارس مای مرز می شود و بهترین سطح آن غلظت 25 درصد می باشد. بهترین ریشه دهی در بین تمام تیمارهای استفاده شده مربوط به سطح 25 درصد شیره نارگیل در فصل بهار در بستر پرلیت-کوکوپیت و با بیش از 30 درصد ریشه زایی بود.