بسیاری از محققین به نتیجه رسیده اند که گذر از زندگی روستایی و سکونت در شهرها بسیاری از آداب و رسوم واحدهای اجتماعی سنتی را از میان برده یا به سمت فراموشی سوق داده است. در گذر از چنین تغییرات فرهنگی ای، موسیقی های محلی همواره از جمله گونه هایی هستند که لطمات زیادی را متحمل می شود. یقینا دگرگونی های عنوان شده فقط شامل ایران نمی شود؛ بلکه در اقصی نقاط جهان این مهم با شدت های مختلف قابل پیگیری است. لذا، این مقاله تلاش داردتا با توجه به اهمیت موضوع و برای پردازش بیشتر آن را از زوایای مختلف بررسی نماید. بدین منظور در این پژوهش بحث فوق از دو منظر مورد تدقیق قرار خواهد گرفت: بخش اول، با استفاده از نظریه آرجون آپادورای، متفکر برجسته حوزه جهانی شدن، مسیله تغییرات در نظام فرهنگی و هنری با تمرکز بر موسیقی فولک مورد بررسی قرار می گیرد؛ و در بخش دوم، برای درک بهتر موضوع، یک نمونه لالایی خوانی از منطقه الموت از منظر قوم موسیقی شناسانه تحلیل می شود که با تشریح عوامل دخیل در لایه های مختلف آن، مسایل و جزییات این گونه فولکلوریک به بوته نقد گذاشته می شود. در پایان یافته های این پژوهش نشان خواهد داد که فاکتورهای گوناگونی در این تحولات دخالت دارند و نوعا برخی از آنها سبب «استحاله» و در مواردی سبب «جایگشت» محصولات فرهنگی و هنری می شود

زبان بازنمای قواعد عام تر اجتماع است که در آن طبقات و دسته های مختلفی زندگی می کنند از این رو با شناخت خصوصیات زبان دوجنس، می توان آن دو را از هم تمییز داد. لالایی ها، یکی از انواع ادبیات منظوم عامه اند که درواقع آن ها را باید متونی کاملاً زنانه به حساب آورد. بررسی سبکی متون زنانه با روش های زبان شناسی برای حصول خصوصیات و شاخصه های گونة زبانی زنانه و درنتیجه نقد علمی این آثار، اهداف اصلی سبک شناسی زنانه را تشکیل می دهند. این جستار در چارچوب تحلیل فمینیستی قصد داشته تا سطوح مختلف زبانی و فکری لالایی های عامیانه را سبک شناسی کند. در این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی _ تحلیلی دریافتیم که لالایی های عامه سرشار از وجه عاطفی و احساسی مادرانه اند که این مهم در سطوح مختلف آوایی، واژگانی، نحوی و کاربردی نمایان است. زبان ساده و روان لالایی ها تجلی گاه تفکرات سادة زنان قدیم است که موجد نحوی شاخص شده است. عامل قدرت مردان در طول تاریخ باعث شده تا زنان نسبت به جنس مؤنث، تفکری مردانه داشته باشند و هویت خود را وابسته به مردان بدانند. این نوع نگرش در گفتمان لالایی های سنتی منعکس شده است.

شناخت ایدئولوژی ها و جهان بینی های مؤلف، هدف تحلیل انتقادی گفتمان متون است که از تحلیل و بررسی سازمان های کلامی بالاتر از جمله، حاصل می شود. تحلیل انتقادی گفتمان رویکردهای مختلفی دارد که یکی از معروف ترین و کاربردی ترین آنها، رویکرد فرکلاف است. در این پژوهش، لالایی های مورد مطالعه را بر اساس رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف، بررسی کرده­ایم. در سطح توصیف لالایی ها، ساختارهای گفتمان مدار و کاربردهای زبانی دارای بار ایدئولوژیک مورد مطالعه قرارگرفتند. در سطح تفسیر، به تحلیل بینامتنی و بافت موقعیت اعم از موقعیت های مذهبی، جغرافیایی و تاریخی و اجتماعی و فرهنگی پرداختیم. در این پژوهش، سطح تبیین لالایی ها دربرگیرندة تحلیل روابط قدرت و دو جنس و توزیع نابرابر آن و تأثیر هژمونی ایدئولوژیک در تفکّر زنان با نگاه انتقادی است. برآیند پژوهش نشان می دهد که تفکّر غالب جامعه، تفکّری زن ستیزانه است و بنابراین، زنان نیز نسبت به جنس مؤنث تفکّری مردانه دارند و هویتی سوای هویت مرد برای خود قائل نیستند. البته، سطح آگاهی زنان و فعالیت های اجتماعی آنان در عصر جدید، باعث شده تا در گفتمان لالایی های جدید، از زبان مادران جوان تر امروزی، دیگر شاهد چنین ایدئولوژیی نباشیم و زنان به حقوق، توانایی ها و منزلت اجتماعی خود بیشتر از پیش واقف هستند.

لالایی‏ ها گونه‏ ای از نغمه ‏های مادرانه است که در خواباندن کودکان به کار می ‏رود، اما گونه ‏ای از ادب رسمی هم در دوران مشروطه با تأسی از همین لالایی ‏ها برای عموم مردم و با هدف آگاهی‏ بخشی و بیداری آنان از سوی برخی از شاعران آن دوره سروده شده است. پژوهش حاضر به تحلیل و بررسی لالایی ‏های بیداری میرزا علی ‏اکبر صابر (12411290ش)، ابوالقاسم لاهوتی (12661335ش) و سید اشرف ‏الدین گیلانی (12491313ش) می‏ پردازد. شناساندن این‏گونه لالایی ‏ها، دلایل سرایش آن ها، تحلیل ساختار و محتوای آن ‏ها و تفاوت ‏های این‏گونه لالایی ‏ها با لالایی ‏های مرسوم از اهداف این پژوهش است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی است. داده ‏ها به شیوه کتابخانه ‏ای و سندکاوی گردآوری و با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان می‏ دهد این لالایی ‏ها تحت تأثیر شرایط اجتماعی، سیاسی و فکری حاکم بر آن دوران شکل گرفته است. سادگی زبان، استفاده از سنت ادب عامه، طبیعی بودن شگردهای ادبی و دوری از تعقید راز موفقیت این‏گونه شعر در پیوند با مخاطبان در تفهیم مسائل سیاسی، بیدارسازی و آگاهی ‏بخشی بوده است. همچنین نتایج بیانگر دو گفتمان متفاوت از سرایندگان این شعرهاست که دلایل آن به تفصیل در متن مقاله ارائه شده است.

لالایی ها بخشی از ادبیات شفاهی هر قومی هستند که ریشه در گذشته های دور آن قوم دارند. در ادبیات فارسی درباره ی این نوع ادبیات شفاهی تحقیقاتی انجام گرفته است. ولی با توجه به کارهای که در این زمینه در ادبیات لکی انجام گرفته و بیشتر به صورت گردآوری بوده و آن هم به صورت پراکنده و کمتر به تحلیل محتوایی پرداخته شده؛ انجام این پژوهش ضروری به نظر می رسد. لالایی-ها در گویش لکی بیانگر بسیاری از آمال و آرزوها و دغدغه های مادران این دیار می باشند؛ بنابراین در این پژوهش سعی شده ساختار ادبی و محتوای لالایی های لکی بررسی شود و بسامد لالایی ها هدف دیگر این پژوهش است تا از طریق مفاهیم لالایی ها گریزی به اوضاع اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی این دیار بزنیم و از طرفی جایگاه زن به عنوان مادر و دغددغه های اجتماعی و فرهنگی او را بیان بکنیم.

لالایی ها بخشی از ادبیات شفاهی هر قومی هستند که ریشه در گذشته های دور آن قوم دارند. در ادبیات فارسی درباره ی این نوع ادبیات شفاهی تحقیقاتی انجام گرفته است. ولی با توجه به کارهای که در این زمینه در ادبیات لکی انجام گرفته و بیشتر به صورت گردآوری بوده و آن هم به صورت پراکنده و کمتر به تحلیل محتوایی پرداخته شده؛ انجام این پژوهش ضروری به نظر می رسد. لالایی ها در گویش لکی بیانگر بسیاری از آمال و آرزوها و دغدغه های مادران این دیار می باشند؛ بنابراین در این پژوهش سعی شده ساختار ادبی و محتوای لالایی های لکی بررسی شود و بسامد لالایی ها هدف دیگر این پژوهش است تا از طریق مفاهیم لالایی ها گریزی به اوضاع اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی این دیار بزنیم و از طرفی جایگاه زن به عنوان مادر و دغددغه های اجتماعی و فرهنگی او را بیان بکنیم.