اکوسیستم های آبی یکی از مهمترین عرصه های زیستی است که دربرگیرنده مجموعه ای از تاکسون ها و گونه های متنوع آبزی است. تخریب این اکوسیستم ها، باعث از بین رفتن گونه های گیاهی آبزی و موجودات وابسته به آنها می شود. تاکنون تحقیق جامعی در مورد تنوع گونه ای گیاهان آبزی و عوامل موثر بر پراکنش آنها در استان مازندران انجام نشده است. در این تحقیق، تنوع گیاهان آبزی در شرق و غرب استان مازندران در مرداب های دائمی، مرداب های فصلی، باتلاق های جنگلی و مزارع برنج بررسی شد. 30 رویشگاه بر روی نقشه استان تعیین گردید و با استقرار 161 واحد نمونه برداری به روش سیستماتیک-تصادفی، تعداد 126 گونه شناسایی شد و فهرست کلیه گونه ها همراه با درصد پوشش هر گونه بر اساس سطح اشغال، شده در هر کوادرات یادداشت شد. محاسبه و مقایسه تنوع گونه ای نشان داد که تنوع گونه ای ماکروفیت های آبزی در شرق و غرب تابعی از گرادیان رطوبت است. بر اساس روش دومارتن، آب و هوای غرب استان بسیار مرطوب و آب و هوای شرق مدیترانه ای است. بر این اساس شرایط مناسب برای رشد گیاهان آبزی در غرب استان بیشتر است و تنوع گونه ای هم در مردابها و هم در مزارع غرب مقدار بالاتری را نسبت به تنوع گونه ای مردابها و مزارع شرق استان نشان می دهد. در تحقیق حاضر با روش طبقه بندی دن هارتوگ و ولد برای گیاهان آبزی، تنوع گیاهان رطوبت دوست، گیاهان مردابی و گیاهان آبزی حقیقی نیز محاسبه شد. نتایج نشان دهنده بالا بودن شاخص های تنوع گونه ای برای گیاهان رطوبت دوست است. گیاهان آبزی حقیقی بالاترین تنوع را بعد از گیاهان رطوبت دوست داشتند و کمترین تنوع در مورد گیاهان مردابی مشاهده شد. نتایج نشان داد که از نظر آماری بین شاخص تنوع گونه ای شانن در شرق و غرب و نیز بین گروه های گیاهان رطوبت دوست، گیاهان آبزی حقیقی و گیاهان مردابی تفاوت معنی داری وجود دارد (p<0.05).

جمعیت های متراکمی از ماکروفیتهای مریوفیلوم، سراتوفیلوم و پوتاموژتون تقریبا 3/2 از سطح دریاچه سد حنا را پوشانده بودند. آب ورودی به دریاچه از نوع آب سخت بوده و شامل سختی کربناتها و بیکربناتها بود. هنگامی که آب ورودی در مقابل آب ماندگار دریاچه شرایط ایجاد شده در اثر فتوسنتز شدید ماکروفیتها قرار گرفت، قسمت اعظم یون بیکربنات آن جذب شده و pH به شدت افزایش حاصل نمود و موجب رسوب کربنات کلسیم گردید. بنابراین جذب یون بیکربنات و رسوب بیکربنات کلسیم در اثر فتوسنتز شدید گیاهان موجب کاهش شدید غلظت این یونها در آب دریاچه سد نسبت به آب ورودی شد، بنحوی که در آب ورودی، کاتیون کلسیم و آنیون بیکربنات غالب بودند و نسبت فراوانی کاتیونها و آنیونها بترتیب Ca+2>Mg+2>Na+ و HCO3->Cl->Co32->SO42- بدست آمد. ولی در آب دریاچه سد در اثر عوامل ذکر شده فوق این نسبت فراوانی یونها به Mg2+>Ca+2>Na+ و Cl->HCO3->CO32->SO42- تغییر کرده و کاتیون منیزیوم و آنیون کلر غالب شدند.

سنبل آبی (Eichhornia crassipes) یک گیاه آبزی شناور آزاد است که جزو 100 گونه مهاجم خطرناک در جهان شناخته می شود. در این پژوهش، برای مطالعه مطلوبیت زیستگاهی گیاه مهاجم سنبل آبی، 10 ایستگاه از قسمت های مختلف حوضه آبریز تالاب انزلی انتخاب گردید. 120 داده زیستی (60 نمونه حضور و 60 نمونه عدم حضور سنبل آبی) و عوامل محیطی (12 متغیر فیزیکی-شیمیایی و ساختاری) به صورت ماهیانه در بازه زمانی یک سال در هرکدام از ایستگاه ها نمونه برداری گردید. نتایج آزمون من-ویتنی (Mann-Whitney U test) نشان داد که به غیر از درجه حرارت آب و هوا (p> 0. 05 برای هر دو متغیر)، اختلاف معنی داری در بین سایر متغیرها (اسیدیته، نیترات، ارتوفسفات، هدایت الکتریکی، شوری، عمق آب، سرعت جریان آب، اکسیژن محلول، میزان کدورت و بیکربنات) با حضور و عدم حضور گیاه سنبل آبی وجود داشته است (p< 0. 01 برای همه متغیرها). نتایج مدل خطی تعمیم یافته (GLM) نیز نشان داد به استثنای درجه حرارت آب و هوا در بین سایر عوامل، اختلاف معنی داری بین روند احتمال حضور و عدم حضور گیاه در ایستگاه های نمونه برداری با کل 10 متغیر وجود داشته است (p< 0. 01 برای همه متغیرها).

وجود عناصر سنگین در اکوسیستم های آبی سال هاست که مشکلات زیست محیطی زیادی را به وجود آورده است. این عناصر در نتیجه عوامل طبیعی و مخصوصا فعالیت های صنعتی، کشاورزی و فاضلاب های شهری وارد محیط می شوند و از طریق زنجیره غذایی در بدن آب زیان تجمع می یابند. گیاهان آب زی به عنوان یک حلقه از زنجیره غذایی به واسطه توانایی در جذب فلزات سنگین می توانند، نشانگر افزایش نسبی غلظت این عناصر در آب یا رسوبات اکوسیستم های مورد نظر باشند. در این تحقیق به منظور تعیین میزان غلظت جیوه (یکی از خطرناک ترین عناصر سنگین)، نقش گیاهان آب زی در جذب و تجمع جیوه، تفاوت میزان جذب اندام های مختلف گیاهان آب زی و تعیین بیو اندیکاتور مناسب جیوه در بین گیاهان آب زی تالاب انزلی، از 6 ایستگاه در شرق و غرب تالاب 3 گونه گیاه آب زی (Ceratophyllum demersum, Typha latifolia, Phragmites australis) جمع آوری شد. نمونه ها پس از آماده سازی توسط دستگاه Leco AMA 254 Mercury Analyzer آنالیز شد. نتایج نشان داد که به طور کلی غلظت جیوه در ریشه گیاهان بیشتر از رسوبات مجاور آن ها می باشد. این مساله نشان دهنده بزرگ نمایی زیستی جیوه و نقش گیاهان آب زی در انتقال جیوه در زنجیره غذایی می باشد. مقایسه بین اندام های مختلف گیاهان نشان داد که غلظت جیوه در ریشه هر گیاه به طور ثابتی بیشتر از ساقه ها و برگ های آن گیاه می باشد. در گیاه غوطه ور Ceratophyllum demersum که فاقد ریشه می باشد، بالاترین غلظت جیوه مربوط به برگ ها می باشد. بین این 3 گیاه و آلودگی مناطق مورد مطالعه رابطه مثبت معنی داری دیده شد. بنابراین از این گیاهان می توان به عنوان شاخص زیستی آلودگی جیوه در تالاب انزلی استفاده کرد.

روش های متعددی برای حذف نیترات وجود دارد که اغلب بسیار هزینه بر هستند. استفاده از گیاهان آبزی به دلیل هزینه کم و سازگاری با محیط زیست، سال هاست که توجه محققان را به خود جلب نموده است. به منظور استفاده از دو نوع گیاه Myriophyllum spicatum و Ruppia maritima در حذف نیترات، آزمایشی در سه تیمار و سه تکرار با جریان بسته در آکواریوم طراحی شد. نیازهای زیستی لازم برای رشد گیاهان مورد مطالعه در آکواریوم فراهم شد. زمان ماند، یک ماه در نظر گرفته شد و تغییرات نیترات هر سه روز یکبار و در کل، 10 بار توسط دستگاه اسپکتروفتومتر مدل Unic 2100 ثبت گردید. در کلیه تیمارها به جز دوره زمانی 6، تفاوت معنی دار در میزان جذب نیترات بین گیاهان مورد مطالعه وجود دارد. در پایان روز 30، شاخص درصد حذف M. spicatum، 13/87 و R. maritima، 53/92 بدست آمد. وزن خشک R. maritima در پایان آزمایش افزایش معنی دار داشته که نشان دهنده قابلیت آن در استفاده از نیترات به عنوان ماده مغذی می باشد. تفاوت معنی دار میانگین نیترات در نمونه ها با نمونه شاهد طی دوره های زمانی مختلف، بیانگر وجود عاملی به جز تجزیه باکتریایی یعنی حضور گیاهان در این مطالعه است. بر اساس نتایج، این ماکروفیت ها به عنوان یک گزینه مناسب برای کاهش بار نیترات و مواد آلی در آب های آلوده هستند. لازم به ذکر است که لازمه بهبود کیفیت آب و نگهداری از سطح کیفی بدست آمده، کنترل این ماکروفیت ها است تا از بازگشت مواد مغذی موجود در بافت آنها به محیط طی فرآیند تجزیه جلوگیری به عمل آید.

خلیج گرگان و سواحل جنوب شرقی دریای خزر در استان گلستان از مناطق مهم زیستی و شیلاتی می باشند.، در حالی که در سالیان اخیر به شدت آلوده شده اند. در پژوهش حاضر، پویایی ماهیان با استفاده از ایزوتوپ های پایدار نیتروژن و کربن، جهت تعیین رژیم غذایی و جایگاه تروفی آن ها، ارزیابی گردید که می تواند شرایط زیستی اکوسیستم را به خوبی ترسیم نماید. بر این اساس در شهریور-مهر سال 1394 در 5 ایستگاه اکولوژیک، نمونه برداری از پریفیتون ها، ماکروفیت ها، بزرگ بی مهرگان کفزی و ماهی ها صورت گرفت و گونه های غالب تحت آنالیزهای ایزوتوپی با استفاده از دستگاه EA-IRMS قرار گرفتند. نتایج حاصل از ایزوتوپ نیتروژن-15 و ایزوتوپ کربن-13 نشان دهنده عدم وجود تعادل درشرایط اکوسیستم بوده که موجب تغییر رژیم غذایی موجودات و کاهش راندمان شبکه غذایی شده است. مهمترین عوامل فشار بر اکوسیستم نیز، بسته بودن کانال های اصلی دریا به خلیج، ورود آلاینده های مختلف به اکوسیستم و فیزیوگرافی ضعیف خلیج گرگان تعیین گردید.

هدف از این مطالعه، بررسی توزیع جلبک های اپی فیت بود که از مهرماه 1380 تا شهریور ماه 1381 به مدت 12 ماه در تالاب انزلی استان گیلان صورت پذیرفت.جلبک ها بعنوان تولید کنندگان اولیه، یکی از مهم ترین عوامل زنجیره غذایی بخصوص در اکوسیستمهای آبی می باشند. آنها بطور مستقیم یا بطور غیر مستقیم مورد تغذیه ماهیها قرار می گیرند. ابتدا توسط زئوپلانکتون ها مصرف شده و سپس ماهی ها آنها را بعنوان غذا مصرف می نمایند. لذا در امور شیلات و پرورش آبزیان اهمیت بسزایی دارند. اپی فیت ها مجموعه ای نامتجانس از جلبک ها، باکتری ها، قارچ ها، مواد آلی و معدنی هستند که روی ماکروفیت ها، چوب و سایر اشیا غوطه ور یافت می شوند (Wetzel, 1983) جلبک های پریفیتون اهمیت زیادی دارند و 20 تا 50 درصد تولیدات اولیه دریاچه را تولید نموده و متابولیتهای آنها برای سایر موجودات قابل استفاده است (Siver, 1977) هنگام بهار با افزایش دما و نور، تولیدات و بیوماس جلبک های اپی فیت بخصوص دیاتومه ها و در تابستان کلرفیت ها و سیانوفیت ها افزایش می یابند. در پاییز هم گاهی باعث افزایش بیوماس می گردند.

مقدمه: عمر طولانی در یک کشور بیان گر برخوردار بودن از یک سطح بهتر و مناسب تر زندگی است. امید به زندگی بطور مستقیم مرتبط با رفاه اجتماعی، سلامت انسان ها و توسعه اقتصادی است. هدف این پژوهش شناخت تاثیر عوامل اقتصادی (تولید ناخالص داخلی سرانه، تولید مواد غذایی) و اجتماعی (تحصیلات، رشد جمعیت) بر امید به زندگی در ایران است.روش پژوهش: پژوهش حاضر علی بوده و از داده های سری زمانی در طی سال های 1350 تا 1392 برای برآورد مدل تحقیق استفاده شده است. به منظور دست یابی به هدف پژوهش از، مدل خودتوضیحی با وقفه های توزیعی و نرم افزار ماکروفیت 4.1 استفاده شده است. داده های مورد نیاز از بانک جهانی، بانک مرکزی و مرکز آمار ایران استخراج شده است.یافته ها: تولید مواد غذایی (0.013)، ثبت نام در مدارس (0.0094) اثر مثبت و معنی دار و تورم (-0.018)، رشد جمعیت (-0.027)، و انتشار گاز (-0.036) co2 ارتباط منفی و معنی داری بر امید به زندگی در کوتاه مدت و بلند مدت در ایران دارد. اگرچه در کوتاه مدت رشد تولید ناخالص داخلی تاثیر معناداری بر امید به زندگی ندارد لیکن در بلندمدت اثر مثبت و معنادار بر امید به زندگی دارد.نتیجه گیری: با توجه به تاثیر عوامل اقتصادی – اجتماعی موثر بر امید به زندگی، اهتمام دولت به این عوامل می تواند منجر به افزایش طول عمر شهروندان گردد.

زمینه و هدف: از مهم ترین روش های بررسی فلزات سنگین، استفاده از گونه های ماکروفیت بعنوان پایشگرهای زیستی می باشد که به عنوان شاخصی مناسب جهت بیان کیفیت محیط زیست مورد استفاده قرار می گیرند. در پژوهش حاضر به منظور بررسی وضعیت آلودگی تالاب هشیلان کرمانشاه و تاثیر گونه غالب گیاهی Phragmites australis در منطقه، غلظت فلزات سنگین Cu، P b، Zn در اندام های زیرزمینی و هوایی گیاه نی و رسوبات سطحی تالاب، مورد مطالعه قرار گرفت. مواد و روش ها: آماده سازی نمونه ها با اسید نیتریک، پر کلریک و پراکسید اکسیژن آن جام گرفت و غلظت عناصر مورد مطالعه با دستگاه جذب اتمی اندازه گیری گردید.یافته ها: نتایج حاصل نشان داد، غلظت فلزات مس، سرب و روی در رسوبات به ترتیب47.23 ، 6.17 و24.21  میکروگرم بر گرم می باشد. همچنین میانگین غلظت فلز مس در اندام های زیرزمینی و هوایی گیاه نی 2.738و2.190 ، فلز سرب 15.143 و 13.02 و برای فلزروی 6.11 و6.37 میکروگرم بر گرم وزن خشک بدست آمد که بیشترین تجمع فلزات در اندام های زیرزمینی گیاه بود. بالا بودن مقدار شاخص انتقال برای فلز روی بیانگر توانایی بالای انتقال این فلز در گیاه است. بحث و نتیجه گیری: در همین راستا بین غلظت فلزروی در اندام های زیرزمینی واندام های هوایی همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد، لذا احتمال می رود اندام زیرزمینی گیاه نی، پایشگری مناسب برای آلودگی ناشی از عنصر روی در رسوبات منطقه باشد.