نماتد سیستی (Heterodera schachtii Schmidt) یکی از عوامل محدودکننده رشد چغندرقند می باشد. با توجه به اهمیت و گستردگی این نماتد در ایران و به منظور جلوگیری از کاهش خسارت آن استفاده از ارقام مقاوم توصیه می شود. پیش نیاز تهیه رقم مقاوم، وجود ژنوتیپ های مقاوم است. در این تحقیق مقاومت 70 ژنوتیپ چغندرقند در برابر نماتد سیستی به صورت طرح کامل تصادفی در سه تکرار در سطح گلخانه و طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سطح مزرعه در اصفهان بررسی شد. تجزیه آماری داده های حاصل از آزمایشات گلخانه ای و مزرعه ای با نرم افزار SAS و گروه بندی خوشه ای آن ها توسط نرم افزار SPSS نشان داد که ژنوتیپ های 53 (SB-2)، 69 (NE 0911)، 16 (SB32-HSF-5) کمترین تعداد سیست و ژنوتیپ های 16 (SB32-HSF-5) و 5 (SB31-HSF-2) کمترین میزان تخم و لارو و فاکتور تولیدمثل را دارا بودند. دو لاین 16 (SB32-HSF-5) و 5 (SB31-HSF-2)، به عنوان مقاوم ترین ژنوتیپ ها شناخته شدند و در یک خوشه قرار گرفتند. به این ترتیب، می توان از ژنوتیپ های فوق الذکر در برنامه های اصلاحی به منظور تهیه رقم مقاوم بهره جست.

به منظور بررسی تاثیر استرپتومایسس ها در کنترل زیستی Tylenchulus semipenetrans در لیموترش (Citrus aurantifolia) و Meloidogyne incognita در کیوی (Actinidia deliciosa)، نمونه برداری از خاک و ریشه در باغ های مرکبات مازندران، گیلان و گلستان انجام شد. در شرایط آزمایشگاهی، 9 جدایه استرپتومایسس با کاهش تفریخ تخم و مرگ میر لاروهای نماتد مرکبات و ریشه گرهی، از توان آنتاگونیستی خوبی برخوردار بودند. جدایه های Streptomyces sp. (D, E, G, H و c) که در شرایط آزمایشگاهی بیشترین توان کنترلی را داشتند، در گلخانه مورد بررسی قرارگرفتند. از بین جدایه های مورد بررسی، جدایه های Streptomyces sp. (Dو C) در شرایط گلخانه به ترتیب با کاهش تعداد نماتد ماده به میزان 81/86 و 65/77 درصد در مقایسه با نماتدکش فنامیفوس 47/64 درصد، بیشترین تأثیر را در کنترل نماتد مرکبات نشان دادند. همچنین این دو جدایه به ترتیب با کاهش تعداد گالبه میزان 78/67 و 15/71 درصد نسبت به نماتدکش فنامیفوس 93/50 درصد و کاهش تعداد کیسه تخم به میزان 54/86 درصد در مقایسه با نماتدکش فنامیفوس 90/68 درصد، در کاهش جمعیت نماتد ریشه گرهی در شرایط گلخانه از عملکرد خوبی برخوردار بودند.

نماتد مولد زخم ریش (Pratylenchus loosi Loof, 1960)، مهم ترین عامل خسارت زای چای در ایران است که باعث ایجاد خسارت کیفی و کمی به محصول چای می شود، با توجه به اینکه درصد بالایی از کشت چای در ایران به صورت دیم است، این پژوهش با هدف بررسی تاثیر دوره های گوناگون آبیاری و متعاقب آن تنش خشکی بر فاکتورهای رشدی نهال های چای در دو نوع خاک با بافت لومی- شنی و لومی-رسی آلوده به P. loosi و مقدار جمعیت نماتد انجام گرفت. نهال های چای از کلون امیدبخش 100 در گلدان هایی با حجم 6000 سانتی مترمکعب حاوی خاک آلوده با تراکم جمعیت ک نماتد در گرم خاک کاشته شدند دوره های آبیاری به صورت 7، 21،14 و 28 روز و بدون آبیاری اعمال شدند. تیمارها در فضای باز ایستگاه تحقیقات چای شهید افتخاری فومن (فشالم) به مدت هشت ماه نگهداری شدند و مراقبت های معمول زراعی انجام شد. پس از این مدت نهال ها برداشت شدند و در هر واحد آزمایشی شاخص های رشدی از قبیل ارتفاع، وزن کل، وزن تر ریشه، وزن تر و خشک اندام هوایی و حجم ریشه اندازه گیری شد. شاخص های مربوط به نماتد، شامل مقدار جمعیت در خاک و ریشه نیز تعیین شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده ها نشان داد که تیمارها در شاخص های اندازه گیری شده با کدیگر اختلاف معنی دار آماری داشتند Pratylenchus loosi .در نهال های چای با دور آبیاری مطلوب 7 و 14 روز نسبت به دورهای آبیاری 21، 28 روز و بدون آبیاری تکثیر افت جمعیت نماتد در ریشه با مقدار حجم ریشه و وزن ریشه در دوره های گوناگون آبیاری نسبت کاملا مستقیم نشان داد. نتایج این بررسی نشان داد که علیرغم وجود جمعیت بالای نماتد در دورهای آبیاری 7 و 14روز نهال های چای آبیاری شده با این دوره های آبیاری نسبت به تیمارهای بدون آبیاری و 21 و 28 روز توانایی بیش تری در تحمل آلودگی و خسارت P. loosi داشتند، به گونه که تیمارهای 21 و 28 روز آبیاری با وجود دارا بودن کمترین مقدار جمعیت نماتد در ریشه، بیش ترین کاهش شاخص های رشدی را نشان دادند که می تواند بیانگر تاثیر نماتد حتی در جمعیت کم روی رشد نهال چای در شرایط تنش خشکی باشد که با کاهش رطوبت خاک تشدید می شود. در بافت لومی- شنی، مقدار جمعیت نماتد در ریشه و خاک نسبت به بافت لومی-رسی بیش تر بود. این بررسی مشخص کرد که در دورهای آبیاری 7 و 14 روز که تقریبا نیاز آبی گیاه چای فراهم می شود، نهال ها خسارت کمتری را نسبت به تیمارهایی که آب کمتری دریافت می کنند، متحمل می شوند.

با توجه به اهمیت تولید گیاهان زینتی و خسارت نماتد مولّد ریشه گرهی و قارچ عامل پوسیدگی ریشه در این گیاهان، مطالعه حاضر با هدف ارزیابی واکنش نه گیاه زینتی به نماتد Meloidogyne javanica و اثر هم افزایی Neocosmospora solani با نماتد بر روی گیاه زینتی فروکاکتوس انجام گرفت. برای این منظور، سوسپانسیون تخم و لارو M. javanica به عنوان مایه تلقیح نماتد روی گیاهان زینتی مورد استفاده قرار گرفت و برخی فاکتورهای رشدی گیاهان و تعداد گره در ریشه مورد بررسی قرار گرفت. هم افزایی دو بیمارگر قارچ و نماتد نیز روی برخی فاکتورهای رشدی فروکاکتوس با دو روش مایه‏زنی همزمان و غیرهمزمان ارزیابی شد. در گیاه میرتلو (پایه آبی) گره قابل ثبتی وجود نداشت. بر اساس مقایسات انجام یافته بین گیاهان مایه‏زنی شده با نماتد، بیشترین تعداد گره در ریشه مربوط به بگونیا و کمترین در اشوریا، فروکاکتوس و آلوئه ببری مشاهده شد. فاکتورهای رشدی مورد بررسی و شکل ظاهری نیز در اغلب گیاهان با آلودگی بالا تحت تأثیر قرار گرفته بود که بیشترین تاثیر در بگونیا مشاهده شد. در ارزیابی هم‏افزایی، نتایج هر دو روش نشان داد که تیمار فروکاکتوس شاهد و تیمار دارای نماتد، بالاترین طول اندام هوایی را داشتند و کمترین طول اندام هوایی نیز متعلّق به تیمار مایه زنی شده با نماتد و قارچ بود. همچنین گیاهان شاهدِ بدون قارچ و نماتد، بالاترین و تیمار مایه زنی شده با نماتد و قارچ، کمترین طول و وزن ریشه را داشتند. به طور کلی، نتایج این پژوهش، قابلیت بالای نماتدهای مولّد ریشه گرهی در ایجاد خسارت بر روی گیاهان زینتی را نشان داد. از طرفی، اثرات هم افزایی M. javanica و N. solani در افزایش خسارت روی فروکاکتوس نیز مورد تایید قرار گرفت. نتایج حاصل، ضرورت شناسایی و کنترل این بیمارگرها را در گلخانه‏های تولید گیاهان زینتی مشخص می نماید.