اتان کلبرگ، مستشرق و شیعه شناس یهودی، وقوع تحریف در متون مقدس، از جمله قرآن را امری ضروری می شمارد. از دیدگاه او برخی آیات خود قرآن نیز این نکته را تایید می کنند. تاریخچه قرآن و زمان کتابت کامل متن آن دلیل دیگر اوست. به نظر وی جهت گیری روایات برای اثبات کتابت قرآن در عصر ابوبکر برای فرار از مساله تحریف قرآن است. کلبرگ با استناد به روایات و ابهام معنایی برخی از واژه گان قرآن درصدد اثبات جمع دیرهنگام و در نتیجه تحریف قرآن برآمده است. او اعتقاد شیعه امامیه به تحریف قرآن را تا عصر آل بویه می داند.پژوهش حاضر به نقل آرا مذکور و نقد آنها پرداخته تا مصونیت قرآن از تحریف را اثبات کند.

نظریه های رشد سعی در الگوسازی مراحل شکل گیری و بالندگی ابعاد شخصیت در بشریت دارند. در این میان رشد قضاوت اخلاقی که ترکیبی پیچیده از ابعاد مختلف شخصیتی همچون بعد اجتماعی و عاطفی دارد، موضوعی است که لارنس کلبرگ مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. با وجود بررسیها و نقدهای انجام شده درباره ی این نظریه، به نظر می رسد هنوز ابعادی از آن پنهان و ناگفته مانده است. پژوهشگران این مقاله با الگوسازی نظریه ی کلبرگ، در روشن سازی آنچه مدنظر وی بوده است، کوشیده اند تا از این بابت خلاء موجود در این نظریه و فاصله ی آن با آنچه در تعریف اخلاق نزد بزرگان فلسفه و دین بوده است، مشخص شود. این خلاء که به منزله ی یک مرحله ی مغفول در این نظریه تبیین و ارائه شده، طی یک مرحله بازسازی و بازشناسی روش کلبرگ به روش نیمه اکتشافی با مقوله بندی تحلیلی-تفسیری گزاره های دریافت شده ی هنرجویان در یکی از مدارس شهر تهران نمایان تر و مشخص تر شده است. در ادامه با مقایسه آنچه کلبرگ به عنوان مراحل ششگانه معرفی کرده با آنچه مدنظر آبراهام مزلو بوده است، این مرحله ی مغفول نیز با عنوان مرحله ی «فراعرفی» تبیین و معرفی شده است. در پایان ضمن جمع بندی ارزشهای نظریه کلبرگ، پژوهشگران با پیشنهاد اضافه شدن این مرحله به مراحل رشد اخلاقی کلبرگ سعی در ارائه رهنمودی برای فهم بهتر مراحل رشد قضاوت اخلاقی کرده اند که به انطباق این نظریه بر آنچه کانت «عمل اخلاقی» نامیده است، کمک خواهد کرد.

مقالۀ «موقعیت ولد زنا در شیعه» اثر اتان کلبرگ شیعه شناس معاصر است که نویسنده در قسمتی از آن، به استناد فتاوی فقهای امامیه، جایگاه پست و تبعیض آمیزی را در فقه امامیه برای فرزند متولد از زنا ادعا کرده و همین را موجب سلب حقوق وی در میان امامیان شمرده است. اهمیت مسئله، نگارنده را واداشت تا واقعیت ادعای نویسنده را با بررسی اقوال فقهی مورد استناد وی روشن کند؛ بر اساس روش توصیفی - تحلیلی، مهم ترین یافته های این تحقیق، عبارتند از: متن مقاله با روش شناسی کاملاً متفاوتی حاصل آمده، اکثراً بر مبنای نظریۀ قدما استوار است و لذا دیدگاه آنان را در مورد حقوق کودک نامشروع، به عنوان نظریۀ مشهور فقهای امامیه تلقی کرده است و اساساً از دیدگاه فقهای معاصر که در جهت تساوی حقوق کودکان نامشروع قرار دارد، به خوانندۀ غربی اطلاعاتی نمی دهد. از این رو، با وجود تخصص و شهرت جهانی نویسنده در فقه و کلام اسلامی، داده های فقهی وی در مقالۀ مذکور، فاقد منابع معتبر ارزیابی می شود.

یکی از موضوعات مورد علاقه مستشرقان، مباحث اختلافی میان شیعه و اهل سنت است. یکی از این موضوعات، تقیه است که در این میان، شیعه پژوه مشهور، اتان کلبرگ (Etan Kohlberg) در دو مقاله به آن پرداخته است. مباحث او در این زمینه، طیفی از مسائل روایی و تاریخی را شامل می­شود که از جمله می­توان به جایگاه تقیه در ردیف یکی از اصول اعتقادی امامیه و نیز اثرات این آموزه بر حدیث شیعه به ویژه کتمان معارف و تعارض روایات اشاره کرد. او در تحلیلی به زعم خود، حرمت به کارگیری تقیه در برخی مناسک را ناشی از حس تمایزطلبی ائمه شیعه (ع) برآورد کرده است. در این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، اولین مقاله وی محور بحث و نقد قرار گرفته، و به تناسب از پاره­ای از مطالب دومین مقاله، جهت تکمیل مباحث مورد استفاده قرار گرفته است. در این مقام، ابتدا انتقاداتی که کلبرگ در مقام توصیف از مخالفان نقل کرده، در بوته نقد قرار گرفته است؛ آنگاه دیدگاه های کلبرگ به چالش کشیده شده است. در پایان این نتیجه دست حاصل شد که برخلاف دیدگاه نویسنده، تعارضی در رویکرد امامیه نسبت به اصل تقیه وجود ندارد؛ التزام یا عدم پایبندی به تقیه نیز بسته به شرائط، متفاوت است و تابع مصالح و مفاسدی بوده که نویسنده از آن ها غافل بوده است.

تاریخ بیهقی، اثر ابوالفضل بیهقی، نویسندۀ چیره دست ادب فارسی است. این کتاب با لحنی داستانی و روایی حوادث دورۀ تاریخی غزنوی و ویژگی های اخلاقی شخصیت های این عصر را بیان می کند. ذکر جزئیات و توصیفاتی که بیهقی در توضیح و تفسیر ویژگی های شخصیت ها دارد، نشان دهندۀ توجه وی به تحولات شناختی اخلاقی است. هرچند این اثر بیشتر نوعی تاریخ یک سلسله حکومتی است، ولی شیوه ای که بیهقی در نوشتن آن به کاربرده آن را اثری جامع و همگام با هنجارها و پیامدهای اخلاقی کرده است. تئوری رشد اخلاقی لارنس کلبرگ، نظریه پرداز و روانشناس مطرح آمریکایی و استاد برجسته دانشگاه شیکاگو که رشد اخلاقی را با توجه به ویژگی های هنجاری افراد به سطوح سه گانه ای تقسیم بندی می کند، می تواند بنیاد نظری مناسبی برای تحلیل شخصیت های تاریخ بیهقی باشد، نظریه رشد اخلاقی کلبرگ از جمله رویکردهای شناختی به بحث اخلاق است که پژوهش های مختلفی بر مبنای آن صورت گرفته است. هدف اصلی این پژوهش نیز به کارگیری نظریه رشد اخلاقی کلبرگ در رفتار شخصیت های داستانی تاریخ بیهقی و پاسخ به این پرسش است که آیا ویژگی های شخصیت های داستانی تاریخ بیهقی با مراحل رشد اخلاقی کلبرگ قابل تفسیر است یا خیر؟ با بررسی این موضوع به روش توصیفی ـ تحلیلی در تاریخ بیهقی شش مولفه اخلاقی مهم مربوط به رفتار شخصیت های داستان شناسایی شده و هر یک از این شاخصه ها رفتارهای متعددی را شامل می شود و هر رفتار بر انگیزه خاصی دلالت می کند که در تبیین تئوری کلبرگ نیز دیده می شود.

رشد اخلاقی فرایندی است که به بهبود شاخص های اخلاقی از قبیل استدلال و نگرش اخلاقی، هیجانات اخلاقی، درونی سازی اصول اخلاقی و التزام علمی به هنجارهای اخلاقی منجر می شود. از جمله نظرات شایع در رشد اخلاقی، نظریه کلبرگ است. در پژوهش حاضر با پذیرش چارچوب نظری او (نظام شش مرحله ای رشد استدلال اخلاقی) به واکاوی رابطه این رشد با رشد مطلوبیت های اقتصادی (تولید، توزیع و انباشت ثروت) پرداخته ایم. این پژوهش ماهیت کتابخانه ای دارد و با اتکا به اسناد صورت گرفته است. پرسش اصلی این است که چه رابطه ای میان ساز و کار و مراحل رشد قضاوت و استدلال اخلاقی با عملکرد مطلوب اقتصادی افراد وجود دارد؟ این رابطه به صورت دوسویه (تأثیر دوجانبه) بررسی شده است. نتیجه ای که از این پژوهش حاصل شد، این بود که مراحل رشد اخلاقی رابطه ای مستقیم با شاخص های رشد اقتصادی دارند، البته برخی مراحل رشد، نیازمند ضمیمه کردن فرهنگ عمومی خاصی می باشند تا این رابطه ایجاد شود. از سوی دیگر، ارتقای وضعیت اقتصادی (تولید ثروت پاک و توزیع عادلانه آن)، زمینه ساز رشد اخلاقی کلبرگی می باشد. در این بین اخلاق اسلامی، هم در سطح حداکثری و هم در سطح حداقلی، نه تنها به زهد مذموم تشویق نمی کند، بلکه زمینه ساز رشد اقتصادی می باشد.

1مقدمه: در حرفه پرستاری، وجود سطح مناسبی از استدلال اخلاقی موجب ارائه مراقبت های باکیفیت تر به بیماران و افزایش رضایت شغلی در پرستاران می شود. داشتن هویت حرفه ای باعث افزایش اعتماد به نفس، احساس تعلق پذیری به حرفه و برقراری ارتباطات بین فردی در افراد می گردد. این مطالعه با هدف تعیین ارتباط سطوح استدلال اخلاقی کلبرگ با هویت حرفه ای دانشجویان پرستاری انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی از نوع همبستگی، 231 نفر از دانشجویان کارشناسی پرستاری ترم 4 تا 8 دانشکده های پرستاری وابسته به دانشگاه علوم پزشکی بیرجند به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای بر مبنای نسبت انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از فرم مشخصات جمعیت شناختی، پرسشنامه هویت حرفه ای هائو و استدلال اخلاقی کلبرگ استفاده شد. داده ها با استفاده از آزمون های آماری همبستگی پیرسون، رگرسیون، t مستقل و آنالیز واریانس یکطرفه در سطح معناداری 05/0 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج: میانگین نمره استدلال اخلاقی و هویت حرفه ای در دانشجویان پرستاری به ترتیب 21/5±04/47 و 16/11±98/61 به دست آمد. نتایج نشان داد که بین استدلال اخلاقی با هویت حرفه ای در دانشجویان پرستاری ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد (55/0=r، 001/0 p<). نتیجه گیری: براساس نتایج به دست آمده، استدلال اخلاقی با هویت حرفه ای در دانشجویان پرستاری ارتباط مثبت و معناداری دارد، بنابراین با آموزش مفاهیم اخلاقی به دانشجویان پرستاری می توان زمینه رشد استدلال اخلاقی و در نتیجه ارتقای هویت حرفه ای آنان را فراهم نمود.