در این طرح، پس از بررسی متون با موضوع "رضایت بیماران مراجعه کننده به اورژانس ها" و دستیابی به نقطه نظرات بیماران، به تدوین پرسشنامه سنجش رضایت بیماران مراجعه کننده به اورژانس های جنرال بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران پرداخته است مراحل اجرای طرح عبارت بودند از: الف- استخراج محورهای اصلی مبحث «رضایت بیماران» و «رضایت بیماران مراجعه کننده به اورژانس» از متون مربوطه ب- انجام مطالعه کیفی (Qualitative research) با استفاده از روش مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق فردی (Semi structured individual in depth interview) جهت جمع آوری مفاهیم لازم برای ساخت ابزار (Measurement) ج- تنظیم نسخه پایلوت ابزار با استفاده از مفاهیم حاصل از مطالعه کیفی د تکمیل ابزار تنظیم شده توسط 30 تن از بیماران، اظهار نظر آنان در مورد سوالات و توصیف درک آنان از سوالات ه- تنظیم مجدد ابزار بر اساس اظهار نظرهای بیماران و- مطالعه کمی در مورد 153 تن از بیماران مراجعه کننده به اورژانس های جنرال 5 بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی تهران یافته های حاصل از مطالعه کیفی، شامل 39 موضوع بودند که در پنج گروه مراقبت پزشکان (8 سوال)، مراقبت پرستاری (8 سوال)، جنبه های رفتاری (4 سوال)، راحتی فیزیکی و جنبه های اقامتی (13 سوال) و زمان انتظار (معطل شدن) (6 سوال) دسته بندی شدند. گزاره های آماری نشان دادند که ابزار تدوین شده از جهت پایایی، به میزان قابل توجهی می تواند موضوع مورد مطالعه (رضایت بیماران) را مورد سنجش قرار دهد (آلفا برابر با 91/0 در مورد ابزار سنجش (پرسشنامه حاوی 39 سنجش)). آزمون پایایی در مورد زیر مقیاس های ابزار، انجام شد و بر اساس آزمون کرونباخ، آلفای 89.0 ،90.0 ،70.0 ،0.93 و 70.0 در مورد خرده سنجش های ابزار (به ترتیب مراقبت پزشکان، مراقبت پرستاری، جنبه های رفتاری، راحتی فیزیکی و جنبه های اقامتی و زمان انتظار) حاصل گردید.

برنامه کشوری«کنترل و پیشگیری از بیماری فشار خون بالا»، روستاهای سطح کشور را تحت پوشش قرار داده است. این برنامه پس از تدوین در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در مراحل اولیه اجراء و پیرو نظرات کارشناسان آن وزارت تغییراتی داشته است از جمله تغییر گروه هدف از 18 سال و بالاتر به 30 سال و بالاتر و در حال حاضر تقریبا 3 سال است که برای تمام افراد جامعه روستایی که 30 سال و بالاتر سن دارند، اجرا می شود. در بررسی نتایج مربوط به وضعیت غربالگری برنامه کشوری پیشگیری و کنترل بیماری فشار خون بالا، مشاهده می شود که پوشش اطلاع رسانی 88 درصد است. این نکته بدین مفهوم است که حدود 12 درصد گروه هدف در سطح کشور در مورد برنامه اطلاع رسانی نشده اند. این مساله و توجه به نکاتی نظیر اینکه تقریبا 40 درصد کارشناسان برنامه وضعیت اطلاع رسانی را نامطلوب ذکر نموده اند و حدود 11.5 درصد از آنان عدم دسترسی به گروه هدف را به دلیل پراکندگی روستاها و مشکلات رفت و آمد در فصول سرد مطرح نموده اند، اهمیت یافتن راهکارهای ارتقاء سیستم اطلاع رسانی برای این برنامه را مطرح می سازد. در غربالگری، درصد موارد مشکوک به فشار خون بالا که توسط بهورز تشخیص داده شده است در سطح کشور حدود 10 درصد بود. تقریبا 94% مشکوک شناخته شده توسط پزشک تایید شده که این آمار بیانگر پایین بودن موارد مثبت کاذب است. موارد جدید شناسایی شده در برنامه حائز اهمیت است چرا که دستیابی این برنامه را به اهداف خود نمایان می سازد، لکن در ذیل به توضیح نکته ای پرداخته شده که قابل تامل است: طبق نتایج، تقریبا 60 درصد مبتلایان شناسایی شده در برنامه را موارد قدیم و سایر موارد را بیماران جدید تشکیل می دادند. در واقع از 9 درصد فراوانی فشار خون بالا در گروه هدف برنامه (افراد 35 ساله و بالاتر) 5.6 درصد مربوط به بیماران قدیم و 3.4 درصد مربوط به بیماران جدید بود. مقایسه این آمار با نتایج مطالعات مشابه بیانگر بالا بودن موارد منفی کاذب است. یعنی در بین افرادی که بهورز در مراقبت غربالگری، تشخیص فشار خون بالا را نداده، تعداد قابل توجهی دارای فشار خون بالا بوده اند. انتظار می رود با آموزش بیشتر به بهورزان و ایجاد مهارت لازم در آنان، دستیابی به هدف برنامه «شناسایی هر چه بیشتر موارد موجود مبتلا به فشار خون» را ارتقاء داد. پس از انجام غربالگری توسط بهورز %87.7 از افراد مشکوک به بیماری فشار خون بالا به پزشک ارجاع شده اند که به نظر می رسد موارد عدم ارجاع با توجه به سایر یافته های این مطالعه عمدتا به دلیل کمبود یا نبود پزشکان و بی ثباتی آنان است که به هر حال بررسی آن ضروری است. نتایج مربوط به مراقبت بهورز نشان می دهد که پوشش کلی مراقبت ماهیانه بهورز 78.5 درصد بود که در واقع 78.5 درصد از بیماران شناسایی شده مراقبت ماهانه خود را دریافت کرده اند. در بین کسانی که مراقبت شده اند پوشش سنجش فشار خون و آموزش رژیم غذایی به ترتیب 97.6 و 93.2 درصد بود. پوشش در زمینه آموزش فعالیت بدنی، آموزش در زمینه دخانیات، سنجش نمایه توده بودنی به ترتیب 81.1، 81.6، 75.4 بوده است. تحویل دفترچه به بیمار که لازمه آن وجود دفترچه بوده است در اکثر مناطق کشور توزیع کم و نامناسب داشته است. به همین دلیل پوشش کشوری آن تقریبا 16 درصد است. نتایج مراقبت پزشک نشان می دهد که، پوشش مراقبت سه ماهه پزشک در کشور 77.8 درصد است. در بیماران مراقبت شده توسط پزشک پوشش سنجش فشار خون، آموزش نحوه مصرف دارو و آموزش رژیم غذایی به ترتیب 97.3، 96.3، 91.6 درصد است. پوشش آموزش فعالیت بدنی و آموزش در زمینه دخانیات دارای پوشش هایی به ترتیب برابر با 81.0 و 78.0 بود که به نظر می رسد دو عامل بی ثباتی پزشکان و عدم کفایت آموزش آنها که از نتایج مطالعه به دست آمده در پایین افتادن شاخص های مذکور نقش به سزایی دارند. بر اساس نتایج، وضعیت پوشش ارجاع در ارجاع به پزشک عمومی و متخصص به ترتیب 1/95% و 6/92% بوده است. با توجه به اهمیت بیماری که گاه از دست دادن زمان برای این بیماران ممکن است منجر به آسیب جدی به ایشان شود، به نظر می رسد ضروری است پوشش ارجاع تا حد ممکن بالاتر رود. بررسی اثربخشی خدمات نشان می دهد، در بین بیمارانی که مراقبت شده اند، وضعیت فشار خون و نمایه توده بدنی (بر اساس مقادیر ثبت شده) در درصد بالایی از بیماران همچنان نامطلوب است که مسلما عوامل متعدد در ابعاد اجتماعی و برنامه ای در این امر نقش دارند. در بررسی کیفیت خدمات، رضایت بیماران، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نتایج حاصل نشان می دهد که پذیرش تجویزات از طرف بیمار، رضایت از تشخیص بیماری، رضایت از درمان بیماری، رضایت از زمان انجام مراقبت، رضایت از نحوه مراقبت بهورز، رضایت از نحوه مراقبت پزشک بیش از 90 درصد است (که مجموع رضایت متوسط و رضایت زیاد بیماران را شامل می شود). رضایت از نحوه تهیه داروهای مورد نیاز در سطح کشور حدود 88 درصد بود که این امر به خصوص در اثر بخش نبودن مراقبت های انجام گرفته تاثیرگذار است. جنبه حائز اهمیت دیگر در اجرای برنامه وجود سیستم جمع آوری داده ها و تحلیل با کفایتی است که به صورت جزئی از برنامه و به طور مستمر قابل اجرا باشد. بنابراین به منظور آنکه بتوان تصویر صحیح و واقعی از نحوه اجرای برنامه و اثربخشی آن ایجاد کرد، نیاز به برقراری سیستم اطلاعات مدیریتی MIS وجود دارد، به نظر می رسد که سیستم بهداشتی با توجه به فعالیت هایی که در زمینه اجراء این برنامه داشته و مهارت ها و تجاربی که در این رابطه کسب نموده پتانسیل بسیار مطلوبی برای طراحی و استقرار چنین سیستم اطلاعاتی را دارد. بنابراین به طور خلاصه می توان پیشنهادهای ذیل را جهت دستیابی هر چه بهتر به اهداف برنامه پیشگیری و کنترل بیماری فشار خون بالا ارائه نمود: افزایش پوشش غربالگری برنامه، بالا بردن حساسیت غربالگری، افزایش پوشش مراقبت برنامه، بهبود کمیت و کیفیت انجام تمام اجزاء مراقبت، طراحی استقرار سیستم منظم جمع آوری داده ها و تحلیل به هنگام آن

هندوانه ابوجهل که به حنظل معروف است دارای خواص مسهل بسیار قوی است. تجویز دوز بالای این داروی گیاهی موجب اسهال دلپیچه دردناک و در دوز بالاتر موجب اسهال خونی در انسان می شود. هندوانه ابوجهل را بسیاری از عطاری ها به بیماران دیابتی جهت کاهش قند خون تجویز می کنند ولی اطلاعات علمی بالینی معتبر روی اثر ضد دیابتی و سمیت این گیاه وجود ندارد. در این طرح هدف بررسی اثر ضد دیابتی، عوارض جانبی و سمیت هندوانه تلخ روی بیماران دیابتی نوع دوم است. دو گروه 25 نفری بیماران دیابتی نوع دوم به شکل تصادفی به مدت 2 ماه تحت درمان با هندوانه ابوجهل و دارونما قرار گرفتند. گروه اول علاوه بر داروهای خوراکی معمول خود، یک کپسول 100 میلیگرمی هندوانه ابوجهل سه بار در روز همراه با غذا و گروه دوم به طور مشابه کپسول دارونما دریافت کردند. بیماران هر دو گروه از نظر میزان مارکرهای سرولوژیکی از قبیل میزان هموگلوبین گلیکولیزه خون و میزان قند، کلسترول، LDL، HDL، تری گلیسرید،SGOT ،SGPT ، ALK، BUN،Creatinine خون در حالت ناشتا قبل و درپایان مطالعه آزمایش شدند. در گروه هندوانه ابوجهل میانگین میزان HbA1C خون به طور معنی داری از 10.36 درصد به 9 درصد کاهش یافت. در گروه دارونما میانگین میزان هموگلوبین گلیکولیزه خون قبل و بعد از درمان ثابت بود. در گروه هندوانه ابوجهل میانگین میزان قند خون ناشتا قبل از درمان 189.24 میلیگرم در دسی لیتر بود که بعد از 2 ماه درمان این میزان به طور معنی داری به 173.92 کاهش یافت. در بیماران گروه دارونما میانگین میزان قند خون ناشتا قبل و بعد از درمان تغییر معنی داری نداشت. نتایج طرح نشان می دهد تجویز میزان 300 میلی گرم در روز هندوانه ابوجهل به بیماران دیابتی نوع دوم موجب کاهش میزان HbA1C قندخون در این بیماران شد. تجویز این میزان دوز به مدت 2 ماه به این بیماران بدون هیچ گونه عوارض جانبی گوارشی، کبدی و کلیوی بود. جهت اطمینان بیشتر آزمایش این دوز هندوانه ابوجهل روی تعداد زیادتری بیمار در مدت طولاتی تر پیشنهاد می شود.

بیمارستان رازی به عنوان بیمارستان مرجع بیماری های پوست کشور شناخته می شود. مسوولان به منظور افزایش کارآیی و بهبود عملکرد بیمارستان رازی انتقال بیمارستان رازی را به عنوان یکی از راهبردهای ارتقای کارایی بیمارستان در نظر گرفتند. در این باره، این طرح را مدیریت ارشد دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران با هدف تحلیل راهبرد انتقال بیمارستان رازی به پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی سفارش داده است. در این مطالعه با اجرای چند طرح تحقیقاتی کارآیی و هزینه- درآمد بیمارستان بررسی شده و راهبردهای پیشنهادی برای ارتقاء کارآیی و بهبود عملکرد شناسایی شدند. با توجه به هدف طرح، انتقال بیمارستان رازی به عنوان یکی از راهبردهای بررسی شده و سپس مقبولیت انتقال از دیدگاه ارائه دهندگان خدمت و اثر انتقال بر دسترسی گیرندگان خدمت بررسی شد. طبق دستاوردهای این مطالعه، کارایی بیمارستان رازی و به طور مشخص بخش پوست آن در مقایسه با سایر بیمارستان های کشور و استان تهران مناسب نیستند. طولانی بودن متوسط اقامت بستری و پایین بودن پذیرش بیماران از عمده ترین عوامل تاثیرگذار بر وضعیت کارآیی بیمارستان است. طبق تحلیل هزینه- درآمد بیمارستان درآمدها با وجود بودجه و یارانه قابل ملاحظه دولتی (حدود 77% درآمد بیمارستان رازی در سال 1381) پاسخگوی هزینه های بیمارستان نبوده و مانده آن منفی است. از طرفی نیز نسبت بالا و غیرضروری فضای بیمارستان به ازای هر تخت، پراکندگی و قدمت ساختمان ها، وجود رطوبت و نم در ساختمان ها بدلیل گذر قنات از زیر محل بیمارستان موجب عدم بهره برداری مناسب از فضا و افزایش هزینه های بیمارستان شده است. هزینه های پرسنلی از عمده هزینه های بیمارستان رازی در سال 1381 بوده است. این در حالی است که پرسنل اختصاص یافته به ازای هر تخت در بخش پوست کمتر از سایر بخش های بیمارستان است. با توجه به عوامل موثر بر کارآیی و نظر ارائه دهندگان خدمت راهبردهای ارتقای کارآیی بیمارستان رازی حول سه محور: 1- انسجام یافتن روند درمان بیمارستان 2- دسترسی مناسب به سایر تخصص های مورد نیاز 3- ایجاد ساختار فیزیکی مناسب شناسایی شدند. انتقال بیمارستان رازی یکی از روش های پیشنهادی در دسترسی مناسب به سایر تخصص های مورد نیاز و ایجاد ساختار فیزیکی مناسب بود. انتقال بیمارستان رازی به مجاورت یک بیمارستان عمومی با ایجاد امکان تعدیل نیروی انسانی و تجهیزات مورد نیاز در برخی هزینه های پاراکلینیک و کاهش زمان بستری بیماران (به دلیل دسترسی مناسب به سایر تخصص های مورد نیاز و کاهش زمان های صرف شده برای مشاوره و یا دریافت سایر خدمات تخصصی) می تواند در کاهش هزینه های بیمارستان نقش داشته باشد. همچنین در صورت رعایت استانداردهای ساختار فیزیکی می تواند، هزینه های سرمایش، گرمایش، نگهداری و تعمیرات را کاهش دهد. ایجاد فضای با کیفیت مناسب و مدت زمان کمتر اقامت در بیمارستان می تواند عاملی در جذب و افزایش پذیرش بیمار و در نتیجه افزایش درآمدزایی بیمارستان باشد. با توجه به نظارت گیرندگان خدمت، انتقال بیمارستان رازی تاثیر چندانی بر دسترسی بیماران نخواهد داشت. از نظر ارائه دهندگان خدمت، حفظ هویت مستقل بیمارستان رازی و عدم تغییر عنوان بیمارستان رازی و اطلاع رسانی در مورد مکان جدید بیمارستان می تواند از تاثیرات منفی راهبرد انتقال بیمارستان جلوگیری نماید. انتقال بیمارستان رازی در بین روش های پیشنهادی برای برخورداری از ساختار فیزیکی مناسب از نظر ارائه دهندگان خدمت اولویت اول نداشت. در این مورد، اولویت های اول شامل ساخت بنای جدید در مکان فعلی و یا تخصیص منابع مالی برای تعمیرات همین بیمارستان است. در تحلیل موضوع امکان ساخت بنای جدید در مکان فعلی، وجود قنات زیر محل فعلی بیمارستان و هزینه ساخت بیمارستان در مکانی با این شرایط باید بررسی شود. در تحلیل موضوع صرف منابع مالی برای حفظ ساختمان فعلی، نظر کارشناسان در خصوص میزان استقامت بیمارستان فعلی در مقابل زلزله (حداکثر مقاومت در مقابل حدود 4 ریشتر زلزله) و تعمیر مکرر ساختمان در برابر رطوبت مکرر بنای بیمارستان به علت منابع آبهای زیرزمینی باید مد نظر قرار بگیرند. با توجه به نتایج مطالعه، در صورت انتخاب راهبرد انتقال بیمارستان رازی از طرف مدیریت ارشد دانشگاه، ضروری است مطالعه دیگری جهت تعیین جایگاه مناسب برای انتقال، تدوین برنامه تفصیلی انتقال و شناسایی راهکارهای تعدیل مسائل ناشی از انتقال انجام پذیرد.

با توجه به تحقیقات گسترده آزمایشگاهی و بالینی هنوز داروی موثر و بدون عوارض جانبی جهت درمان دیابت و همچنین پیشگیری از عوارض قند خون بالا ارائه نشده است تحقیقات نشان داده است که مشکل اصلی بیماران دیابتی نوع دوم عدم پاسخ سلول های بدن به انسولین موجود در بدن و افزایش میزان قند در خون است. افزایش قند خون در طولانی مدت با سازوکار متعدد موجب تولید رادیکال آزاد بیش از حد و کاهش میزان گلوتاتیون سلولی شده که نقش عمده ای در اختلالات متابولیسمی و ایجاد عوارض دیابت مانند آب مروارید، بیماری های قلب و عروقی، کلیه و نوروپاتی است. گزارش مقالات متعددی حاکی از آن است که عصاره گیاهان دارویی با خواص آنتی اکسیدانی با خنثی سازی رادیکال های آزاد و افزایش غلظت گلوتاتیون بدن در پیشگیری از اختلالات متابولیسمی و عوارض بسیاری از بیماری ها از جمله دیابت موثر هستند. در این طرح از گیاه دارویی سیلی کارین به دلیل خواص آنتی اکسیدانی، افزایش غلظت درون سلولی گلوتایتون و ثبات غشاء سلولی جهت کاهش قندخون و مقاومت انسولینی در بیماری دیابت نوع دوم انتخاب شد. سیلی مارین یک داروی بی ضرر و به عنوان یک داروی محافظ کبدی در اکثر کشورهای اروپایی در درمان هپاتیت استفاده می شود و تا کنون هیچ عوارض جانبی در مصرف طولانی مدت از آن مشاهده نشده است. در این طرح عصاره بذر گیاه ماریتیغال معروف به سیلی مارین در مقایسه با دارونما در کاهش مقاومت انسولینی و قندخون روی بیماران دیابتی نوع دوم بررسی شد. تعداد 51 بیمار دیابتی مراجعه کننده به بیمارستان شریعتی دارای قندخون بین 150 الی 200 میلی گرم در دسی لیتر انتخاب و جهت کارآزمایی بالینی به طور تصادفی در دو گروه 26 نفری دارونما و 25 نفری سیلی مارین تقسیم شدند. به بیماران گروه سیلی مارین بعد از ورود به مطالعه روزانه 3 عدد قرص سیلی مارین 200 میلی گرمی و به گروه دارونما روزی 3 عدد قرس دارونما تجویز شد. بیماران هر یک ماه بار ویزیت شده و به لحاظ میزان تحمل درمان، عوارض احتمالی و تعداد قرص های مصرفی و جهت میزان پذیرش درمان بررسی شدند. قبل از شروع درمان و بعد از چهار ماه دو گروه از نظر مارکرهای سرولوژیکی از قبیل میزان هموگلوبین گلیکولیزه و همچنین میزان قند، کلسترول، LDL،HDL تری گلیسرید،SGOT و SGPT خون در حالت ناشتا مقایسه شدند. در این مطالعه نتایج آزمایش های روز اول و روز بعد از چهار ماه تجویز داروی سیلی مارین و دارونما در هر گروه به طور مجزا با یکدیگر مقایسه و آنالیز آماری انجام شد نتایج طرح حاکی از آن بود که در گروه سیلی مارین میزان قند، کلسترول، LDL، تری گلیسیرید،SGOT و SGPT خون در حالت ناشتا بعد از 4 ماه در مقایسه با زمان ورود به مطالعه به طور معنی داری کاهش یافته است. به علاوه در گروه سیلی مارین میزان هموگلوبین گلیکولیزه بعد از 4 ماه در مقایسه با زمان ورود به مطالعه به طور معنی داری کاهش یافت. در گروه سیلی مارین میزان هموگلوبین گلیکولیزه در خون بعد از 4 ماه در مقایسه با زمان ورود به مطالعه به طور معنی داری افزایش یافت. نتیجه کلی آنکه تجویز داروی گیاهی سیلی مارین به مدت 4 ماه به بیماران دیابتی مبتلا به قند خون بالا موجب کاهش میزان هموگلوبین گلیکولیزه، قند، کلسترول، LDL، تری گلیسرید،SGOT و SGPT در خون آنها شد.