مجله به زراعی نهال و بذر (نهال و بذر)
سال:1393 | دوره:30-2 | شماره:2 |تعداد مقالات:7

در پژوهش حاضر اثر کودهای پرمصرف و کم مصرف بر عملکرد و کیفیت دانه دو رقم گندم نان مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار و به مدت دو سال زراعی (1391-1389) در مزرعه آزمایشی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج اجرا شد. در این تحقیق عامل مدیریت تغذیه شامل تیمارهای: کاربرد کودهای پرمصرف (NPK)، کاربرد توام کودهای پرمصرف و کم مصرف (Fe، Mn و Zn) و عدم مصرف کود در کرت های اصلی و دو رقم گندم پارسی و مرودشت در کرت های فرعی مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد بررسی شامل: عملکرد دانه، وزن هزار دانه، درصد پروتئین دانه، درصد گلوتن مرطوب، شاخص گلوتن، کیفیت پروتئین دانه بر مبنای صفات حجم رسوب زلنی و ارتفاع رسوب SDS، عدد فالینگ، سختی دانه و حجم نان بودند. نتایج نشان داد که اثر کودهای پرمصرف بر شاخص گلوتن، حجم رسوب زلنی و شاخص سختی دانه در سطح احتمال 5% و بر عملکرد دانه، درصد پروتئین دانه، درصد گلوتن مرطوب، ارتفاع رسوب SDS و حجم نان در سطح احتمال 1% معنی دار بود. ارقام گندم نیز از نظر درصد گلوتن مرطوب و حجم رسوب زلنی در سطح احتمال 5% و از نظر وزن هزار دانه، شاخص گلوتن، حجم نان و عدد فالینگ در سطح احتمال 1% تفاوت معنی داری با هم داشتند. نتایج نشان داد اگر چه تفاوت معنی داری بین تیمارهای کاربرد کودهای پرمصرف و کاربرد توام کودهای پرمصرف و کم مصرف وجود نداشت اما بالاترین عملکرد دانه و خصوصیات مربوط به کیفیت دانه (بجز شاخص گلوتن) در رقم پارسی با کاربرد توام کودهای پرمصرف و کم مصرف به دست آمد.

به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و تنش گرمای ناشی از آن بر عملکرد ژنوتیپ های سویا، آزمایشی در دو سال زراعی (85-1384) در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد دزفول اجرا شد.آزمایش به صورت کرت های نواری در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. کرت های عمودی شامل تاریخ کاشت در چهار سطح (18 خرداد، اول تیر، 15 تیر و 29 تیر) و کرت های افقی شامل ژنوتیپ های سویا در دوازده سطح (Sahar، L14، 5ECNE، Williams×TN4.94، Katoul، Safiabadi، Williams، LD8149، L17، 504، TN5.95×Hack و Telar) بودند. مقایسه میانگین های مربوط به تاریخ کاشت در دو سال آزمایش نشان داد که بیشترین (3243 کیلوگرم در هکتار) و کمترین (2452 کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه به ترتیب در تاریخ کاشت های چهارم (29 تیر) و اول (18 خرداد) به دست آمدند. در میان ژنوتیپ های مورد آزمایش نیز بیشترین (3171 کیلوگرم در هکتار) و کمترین (2206 کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه به ترتیب به ژنوتیپ های Safiabadi و Williams اختصاص یافت. درجه حرارت آستانه تنش حرارتی برای هر ژنوتیپ به طور جداگانه محاسبه شد و میانگین آن ها که معادل 39.7 درجه سانتی گراد بود به عنوان درجه حرارت آستانه تنش در منطقه شمال خوزستان تعیین شد. با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش می توان کاشت سویا در اواخر تیر را در منطقه شمال خوزستان توصیه کرد.

این بررسی با هدف انتخاب ژنوتیپ های برتر زردآلو جهت مصارف تازه خوری و برگه در سال 90-1389 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی در دو آزمایش مستقل انجام شد. در آزمایش اول صفات کمی و کیفیت 9 ژنوتیپ و رقم زردآلو (شوقان-1، شوقان-2، شوقان-3، شوقان-4، شمس، باقری، قیسی-2، دیررس یدک-3 و ویتیلو) با استفاده از طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار و در آزمایش دوم اثر پیش تیمارهای غوطه وری (محلول متابی سولفیت سدیم %0.5 به مدت پنج دقیقه، محلول متابی سولفیت سدیم +%0.5 اتیل اولئات 2% به مدت پنج دقیقه و شاهد) و نوع خشک کردن (صنعتی و آفتابی) بر خصوصیات حسی برگه های استحصالی زردآلو با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار بررسی شد. نتایج نشان داد ژنوتیپ های زردآلو از نظر خصوصیات مورفولوژیکی متفاوت بودند. گلدهی در شوقان - 2 نسبت به سایر ژنوتیپ ها با 10 روز تاخیر انجام شد. ژنوتیپ ها از نظر زمان برداشت متفاوت بودند، به طوری که شمس (دهه سوم خرداد) و باقری (دهه سوم تیر) به ترتیب زودرس ترین و دیررس ترین بودند. از نظر خواص کمی و کیفی میوه (وزن میوه، وزن هسته، سفتی بافت، طول میوه، عرض میوه، درصد مواد جامد محلول،pH و اسیدیته قابل تیتراسیون) نیز ارقام و ژنوتیپ ها تنوع زیادی نشان دادند. ارزیابی صفات حسی (طعم، بو، رنگ، بافت و پذیرش کلی) برگه ژنوتیپ های زردآلو نشان داد که برگه باقری و ویتیلو به ترتیب بیشترین و کمترین امتیاز پذیرش کلی داوران را به خود اختصاص دادند. برگه های حاصل از پیش تیمار با متابی سولفیت سدیم +%0.5 اتیل اولئات 2% در مقایسه با سایر پیش تیمارها دارای حداکثر امتیاز بود. نتایج همچنین نشان داد که برگه باقری پیش تیمار شده با متابی سولفیت سدیم + اتیل اولئات که با خشک کن صنعتی فرآوری شده بود، دارای حداکثر امتیاز برای پذیرش کلی بود.

این پژوهش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی به صورت کرت های دو بار خرد شده با دو زمان مصرف (کل نیتروژن در پائیز و 2/3 در پائیز و 1/3 در بهار) در چهار سطح نیتروژن (صفر، 30، 60 و 90 کیلوگرم در هکتار) روی هفت ژنوتیپ گندم دیم در سه تکرار در سال زراعی 90-1389 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه به اجرا درآمد. صفات مختلف گیاهی مرتبط با تنش خشکی و تنش نیتروژن اندازه گیری شد. نتایج نشان داد شاخص حساسیت به تنش خشکی (SSI) مناسب ترین شاخص برای بررسی ارتباط بین تنش خشکی و مدیریت نیتروژن بود. بر اساس این شاخص مصرف 30، 60 و 90 کیلوگرم نیتروژن در هکتار توانست شدت تنش خشکی را به ترتیب 55، 88 و 64% کاهش دهد که این نسبت ها معادل با افزایش به ترتیب 810، 1362 و 942 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه بود. در محدوده مصرف بهینه اقتصادی نیتروژن (ND= 0) شاخص حساسیت تنش خشکی به کمینه مقدار خود رسید ولی در مقادیر بالاتر (ND>0) و پائین تر (ND<0) از آن افزایش یافت، به طوری که در محدوده پائین تر 4.5 برابر محدوده بالاتر بود. با کاهش هر 10 کیلوگرم نیتروژن در هکتار از مصرف بهینه اقتصادی نیتروژن، شاخص SSI، 0.15 افزایش افزایش و عملکرد دانه 171 کیلوگرم در هکتار کاهش یافت. نتایج نشان داد، برای تولید عملکردهای بیش از 2500 کیلوگرم در هکتار تیمار N60 و برای عملکردهای پائین تر از 1900 کیلوگرم در هکتار تیمار N30 مورد نیاز بود که برای محدوده ND<0 مصرف تقسیطی و برای ND>0 مصرف پائیزی مناسب بود. در محدوده مصرف بهینه اقتصادی نیتروژن (ND=0) زمان مصرف نیتروژن تاثیر معنی داری نداشت. شاخص میانگین حسابی (MP) چهار ژنوتیپ رصد، Cereal4، آذر 2 و اوحدی و شاخص SSI سه ژنوتیپ Cereal2، Cereal4 و رصد را متحمل ترین ژنوتیپ ها شناسایی کردند. در حالی که برای کاهش اثر تنش خشکی از طریق مصرف بهینه نیتروژن، ژنوتیپ های Cereal2، Cereal4 و رصد مناسب ترین ژنوتیپ ها شناخته شدند. نتایج این پژوهش نشان داد علاوه بر این که بین تنش خشکی و مدیریت مصرف نیتروژن اثر متقابل وجود دارد، با مدیریت بهینه مصرف نیتروژن نیز می توان شدت اثر تنش خشکی بر عملکرد گندم دیم را کاهش داد.

این پژوهش برای ارزیابی اثر کمبود آب بر رشد، عملکرد و تعیین روابط شاخص های رشد در ژنوتیپ های لوبیا اجرا شد. آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار و در دو شرایط آبیاری نرمال و محدود با هشت ژنوتیپ (WA4502-1، WA4531-17، D81083، AND1007 اختر، COS16، MCD4011، و KS21486) در سال های 1388 و 1389 در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج انجام شد. نتایج نشان داد که کمبود آب موجب کاهش محسوس شاخص سطح برگ (LAI) در کلیه ژنوتیپ ها شد. در شرایط تنش، تا اوایل پر شدن نیام ها لاین لوبیا قرمز AND1007 از شاخص سطح برگ بیشتری نسبت به سایر ژنوتیپ ها برخوردار بود ولی در اواخر پر شدن نیام ها لاین WA4502-1 برتری پیدا کرد. لاین AND1007 از سرعت رشد محصول (CGR) بالاتری نسبت به سایر ژنوتیپ ها برخوردار بود. عملکرد دانه بر اثر تنش کمبود آب 50 درصد کاهش نشان داد. درصد افت عملکرد متاثر از تنش در لاین های D81083 و AND1007 به ترتیب بیشترین و کمترین بود. بازتاب های فیزیولوژیکی ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر میزان حساسیت و تحمل خشکی در شرایط این آزمایش متفاوت بود. در این پژوهش، شدت تنش خشکی برابر 0.50 بود. بر اساس شاخص های DTI، DSI، MP و GMP لاین های AND1007، COS16 و MCD4011 برتر بودند. به طور کلی، بر اساس نتایج آزمایش انواع لوبیا سفید نسبت به تنش خشکی حساس تر از انواع قرمز و چیتی بودند.

به منظور تعیین فاصله ردیف کاشت و میزان بذر مناسب برای گلرنگ رقم پدیده، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار روی گلرنگ رقم پدیده در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی طی دو سال زراعی 90-1389 و 92-1391 اجرا شد. عوامل آزمایشی شامل فاصله ردیف های کاشت در سه سطح 24، 36 و 48 سانتی متر و میزان بذر با چهار سطح 15، 20، 25 و 30 کیلوگرم در هکتار بودند. گیاهان در فاصله ردیف 24 سانتی متر از تعداد برگ، قطر طوقه و وزن خشک کمتری در زمان وقوع فصل سرما و یخ بندان برخوردار بودند. تعداد بوته در واحد سطح موثرترین جزء عملکرد دانه و روغن در این بررسی بود. با توجه به نتایج این تحقیق، با افزایش فاصله ردیف های کاشت در دامنه 24 تا 36 سانتی متر افزایش میزان بذر در دامنه 25 تا 30 کیلوگرم می توان عملکرد دانه و روغن بیشتر از این رقم در منطقه تبریز به دست آورد. عملکرد بهینه در این تحقیق در تراکم 79 تا 103 بوته در مترمربع حاصل شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.