دانش شناسی (علوم کتابداری و اطلاع رسانی و فناوری اطلاعات)
سال:1388 | دوره:2 | شماره:5 |تعداد مقالات:8

هدف اصلی این پژوهش، رتبه بندی و تعیین وب سایت های هسته واحدهای جامع و مراکز استانهای دانشگاه آزاد اسلامی با استفاده از روش وب سنجی می باشد. جامعه پژوهش حاضر را 36 وب سایت واحدهای جامع و مراکز استانهای دانشگاه آزاد اسلامی شامل می شود. روش پژوهش حاضر، روش تحلیل پیوندها است که یکی از روش های وب سنجی می باشد. بنابراین، با استفاده از شیوه های وب سنجی، میزان رویت و عامل تاثیرگذار وب، روش دسته بندی و مقیاس چند بعدی به مطالعه خوشه های اصلی این وب سایتها بر اساس هم پیوندی آنها پرداخته شده است. به منظور گردآوری داده ها و برای شمارش انواع پیوندها از راهنمای اینترنتی یاهو استفاده شد. بررسی وضعیت وب سایت های دانشگاه های آزاد مراکز استان و مراکز جامع آن بر اساس تعداد پیوندهای دریافتی حاکی از این است که وب سایت دانشگاه آزاد تهران جنوب با تعداد 2710، وب سایت دانشگاه آزاد کرج با 2560 و دانشگاه آزاد تبریز با 1350 پیوند دریافتی دارای بالاترین تعداد پیوند دریافتی و در نتیجه بالاترین میزان رویت هستند. یافته های حاصل از محاسبه ضریب تاثیرگذاری تجدیدنظر شده حاکی از آن است که وب سایت دانشگاه آزاد خرم آباد با 10.34381 دارای بالاترین رتبه و وب سایت دانشگاه آزاد خوراسگان با 0.188561 دارای پایین ترین رتبه اند. نتایج رتبه بندی دانشگاه های مورد بررسی بر اساس عامل تاثیرگذار کلی نشان داد که وب سایت دانشگاه آزاد خرم آباد با ضریب تاثیر 10.57303 دارای بالاترین، و وب سایت دانشگاه آزاد خوراسگان با ضریب تاثیر 0.212915 دارای پایین ترین عامل تاثیرگذار کلی بودند. نیز، از بین وب سایت های دانشگاه های مورد بررسی 10 وب سایت به عنوان وب سایت هسته انتخاب شدند. در نهایت، راهکارهایی به منظور ارتقا وضعیت کنونی وب سایتهای مورد بررسی، و پیشنهاداتی برای پژوهشهای آتی ارایه گردید.

این پژوهش به بررسی مدیریت دانش در کتابخانه های مرکزی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاههای تابعه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری واقع در مراکز استانهای کشور می پردازد. هدف پژوهش مطالعه و بررسی «مدیریت دانش سازمانی» و مقایسه آن در دو گروه جامعه پژوهش است.روش پژوهش پیمایشی تحلیلی است و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، تمامی واحدهای جامع دانشگاه آزاد اسلامی و با استفاده از نمونه گیری خوشه ای هدفمند، تعداد 23 دانشگاه دولتی به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده شد.با توجه به یافته ها، چهار فرضیه پژوهش مبنی بر وجود تفاوت بین دو گروه جامعه پژوهش از منظر گردآوری منابع دانش، سازماندهی منابع دانش، اشاعه منابع دانش و منابع انسانی دانش رد شد.

کتابخانه های دانشگاهی و دانشکده ای از مهمترین مراکز اطلاع رسانی و اشاعه دانش هستند و محلی است که دانشجویان و پژوهشگران برای تهیه منابع اطلاعاتی مورد نیاز خود به آن مراجعه می کنند.آشنایی با شیوه بهره گیری از کتابخانه و دیگر وسایل تحقیق، جایگاه ویژه ای در آموزش دانشجویان دارد. میزان استفاده از کتابخانه بستگی به آشنایی هر دانشجو با کتابخانه و نیاز اطلاعاتی او دارد. این پژوهش به بررسی عوامل موثر در شیوه های استفاده و بهره گیری از کتابخانه می پردازد. روش مورد استفاده در این پژوهش، روش پیمایشی می باشد و جامعه مورد بررسی در این پژوهش دانشجویان عضو کتابخانه های دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج است که تعداد آنها 20000 نفر بوده و به علت زیاد بودن دانشجویان و پراکندگی آنها و عدم دسترسی به همه آنها از آزمون کرنباخ آلفا استفاده کرده و 400 پرسشنامه بین دانشجویان توزیع شد که فقط 369 عدد از پرسشنامه ها تکمیل و برگشت داده شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه بوده و در قالب 17 پرسش بسته و 2 پرسش بازتهیه و تنظیم شده است. نتیجه حاصل از این پژوهش نشان می دهد میزان مراجعه دانشجویان با میزان آشنایی آنان با کتابخانه، همبستگی معنی داری نشان نمی دهد (R=4.054) یعنی اینکه هیچگونه رابطه ای بین میزان آشنایی و میزان مراجعه دیده نشده و در این خصوص فرضیه رد شده است. بین میزان آشنایی و میزان استفاده (R=0.0507) و میزان انتظار (R=0.615) همبستگی معنی داری وجود دارد. 63.1 درصد از دانشجویان در کتابخانه دانشگاه عضویت دارند، 71.8 درصد دلیل دانشجویان برای مراجعه به کتابخانه، مطالعه درسی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که 58 درصد، سبک آموزش استادان را دلیل عدم مراجعه دانشجویان به کتابخانه می دانند. 61.8 درصد نیز از رایانه به عنوان ابزارهای جستجو استفاده کردند. یافته های پژوهش نشان داد حدود 57 درصد پاسخگویان عدم کفایت و روز آمد نبودن منابع را علت مراجعه نکردن خود بیان کردند. 75.3 درصد از افراد حجم نمونه اظهار داشتند که برای بهره گیری از منابع نیاز به آموزش دارند. بنا به یافته های پژوهشی، و حدود 49 درصد از دانشجویان خود را فاقد توانایی در استفاده صحیح از منابع می دانند، عدم برنامه ریزی آموزشی مناسب از طرف کتابخانه مهمترین دلیل برای این درصد، شناخته شده است. و در پایان پژوهش، بر اساس یافته ها، پیشنهاداتی برای حال و آینده ارایه شده است.

این پژوهش به روش پیمایشی توصیفی و با هدف شناخت وضعیت زیرساخت فناوری اطلاعات در کتابخانه های مرکزی واحدهای دانشگاهی منطقه 5 دانشگاه آزاد اسلامی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل 15 کتابخانه مرکزی واحدهای منطقه 5 دانشگاه آزاد اسلامی است. گردآوری اطلاعات با استفاده از دو پرسشنامه برای مدیران و کتابداران کتابخانه های مرکزی واحدهای دانشگاهی مورد بررسی، انجام گرفت.یافته های پژوهش حاکی از آن است که در کل کتابخانه های مورد پژوهش، 62.5 درصد کتابداران و 73.3 درصد مدیران دارای تحصیلات کتابداری هستند. بیشترین امکانات سخت افزاری در کتابخانه های مورد بررسی شامل کامپیوتر و چاپگر، و بیشترین امکانات نرم افزاری، نرم افزار جامع کتابخانه و سی.دی. های آموزشی است. در کتابخانه های مرکزی واحدهای دانشگاهی منطقه 5، روش غالب ارایه خدمات اطلاع رسانی، روش جستجوی اطلاعات به صورت رایانه ای است.بیشترین درصد مدیران، در مورد استفاده از فناوری اطلاعات دیدگاه مثبت و پذیرا دارند و از دیدگاه آن ها، عمده ترین موانع استفاده از فناوری اطلاعات عدم آموزش کافی و نبود کارکنان آموزش دیده برای به کارگیری فناوری اطلاعات است.

هدف پژوهش حاضر آگاهی از دیدگاه کارمندان کتابخانه های منطقه 5 دانشگاه آزاد اسلامی در مورد نقش فن آوری های اطلاعاتی در عملکرد شغلی آنان و نشان دادن اهمیت و جایگاه تاثیر گذار فن آوری بر پیشرفت کاری و توانمندسازی آنها می باشد. لذا با مخاطب قرار دادن کلیه نیروهای شاغل اعم از مدیران، کارشناسان و کارمندان در مجموع نظرات 65 نفر پاسخگو در پژوهش مورد استفاده قرار گرفت. روش پژوهش توصیفی– پیمایشی و ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه می باشد.در این پژوهش ابتدا میزان بکارگیری امکانات و فن آوری های اطلاعاتی کاربردی کتابخانه ها مورد بررسی قرار گرفت و پس از اطمینان یافتن از کاربرد آن، اثرات آن را بر توانمند سازی شغلی کارکنان بررسی نموده ایم.شاخص های مختلف توانمندسازی سازمانی مانند بهبود عملکرد، استقلال و آزادی کاری، افزایش مسوولیت، رضایتمندی شغلی، افزایش توان تصمیم گیری، افزایش تنوع شغلی، مسوولیت پذیری و خود کنترلی و در نهایت توسعه و پیشرفت حرفه ای. مولفه هایی بودند که درشکل فرضیه پژوهش و پرسش های اساسی آن مطرح شدند. فرضیه پژوهش استفاده از فن آوری های اطلاعاتی را موجب بهبود عملکرد کارکنان کتابخانه های منطقه 5 دانشگاه آزاد می دانست.یافته ها نشان داد که کتابخانه های منطقه 5 از حداقل 5-1 نفر نیرو بهره مند است. و (64.6 درصد) آنان در رشته کتابداری تحصیل کرده اند. در (69.2 درصد) موارد، در هر کتابخانه یک رایانه برای هر کارمند موجود است. از نرم افزارهای صفحه گسترده و اینترانت نزدیک 25% جامعه پژوهش بهره می گیرند. ولی از نرم افزارهای کاربردی و شبکه های کامپیوتری بیش از (50 درصد) استفاده می شود.

مقدمه: امروزه دانش به عنوان سرمایه سازمانی تلقی می شود و مدیریت آن از اهمیت روزافزونی برخوردار است. این پژوهش قصد دارد وضعیت موجود مدیریت دانش را در میان کتابداران، که از آنان به عنوان مدیران دانش آینده نام برده می شود مورد بررسی قرار دهد.هدف:این پژوهش با هدف «تعیین وضعیت کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی از لحاظ امکان ارایه مدیریت دانش در آنها» انجام گرفته است.روش پژوهش: این مطالعه از نوع پیمایشی- تحلیلی بوده است. جامعه پژوهش مدیران کتابخانه های عمومی استان است که در فعالیت های تخصصی کتابداری و اطلاع رسانی و مدیریت در کتابخانه های عمومی استان فعالیت داشته اند و 94 کتابخانه مورد بررسی قرار گرفته است.ابزار پژوهش، پرسش نامه ای متشکل از 31 پرسش بوده است که توسط پژوهشگر طراحی گردیده است. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات کارشناسان و صاحبنظران تایید گردید و برای تعیین پایایی آن از فرمول آلفای کرونباخ استفاده شد و پایایی آن 86.5 تعیین گردید.یافته ها: این پژوهش وضعیت مدیریت دانش جامعه مورد پژوهش را در 4 حلقه دانش مورد بررسی قرار داده است. یافته های حاصل از این پژوهش نشان داد که بالاترین میانگین مربوط به حلقه کاربرد دانش (3.63) و پایین ترین میانگین مربوط به حلقه ی تبادل دانش (2.92) بوده است که کمتر از حد متوسط را نشان می دهد. میانگین دو حلقه خلق و سازماندهی دانش به ترتیب 3.15 و 3.07 بوده اند. همچنین فرضیه پژوهش که وجود تفاوت فرهنگ سازمانی میان کارکنان زن و مرد در به کارگیری مدیریت دانش را بیان می کرد تایید شد.نتیجه گیری: مدیران کتابخانه های عمومی استان آذربایجان شرقی به اندازه کافی با مزایای مدیریت دانش در محیط کار آشنایی ندارند. هیچ برنامه خاصی در این رابطه، در این کتابخانه ها اجرا نمی شود. کارکنان دانش مدار تفاوتی از نظر حقوق و پاداش با بقیه ندارند و از نظر فرهنگی باید آموزش های زیادی در جهت آمادگی جامعه مورد مطالعه برای پذیرش فرایند مدیریت دانش صورت گیرد.

پژوهش حاضر به معرفی مولفه های گوناگون مفهوم فرهنگ در 52 عنوان از کتابهای کودکان (کتابهای تالیفی و ترجمه) در ایران با روش تحلیل محتوای کیفی در سالهای 85-70 پرداخته است. مفهوم صلح به عنوان یکی از مولفه های مفهوم فرهنگ که نقش مهمی را درایجاد ارتباط میان کودکان فرهنگهای ملل مختلف بر عهده دارد و با این هدف که تا چه اندازه و با چه نگرشی به این مقوله در کتابهای کودکان اشاره شده است، مورد توجه خاص قرار گرفته است. در کل 25 مدخل اساسی برای معرفی فرهنگ در کتابهای کودکان استخراج شد. نتایج نشان میدهد که شاخص ترین مقوله یا مدخل اصلی برای معرفی یک فرهنگ در کتابهای مورد مطالعه اعم از تالیف وترجمه، مدخل اصلی «نظام های سیاسی» با فراوانی 139 مورد تکراراز میان 1158 مورد داده های مورد تحلیل و به میزان 12% بوده است. در کتابهای تالیفی شاخص ترین مقوله یا مدخل اصلی برای معرفی فرهنگ ،مقوله یا مدخل «آثار تاریخی» با 44 مورد تکرار و میزان 14% از کل 314 مورد اشاره به فرهنگ ایران می باشد. «مفهوم صلح» تنها با30 مورد اشاره و میزان 025% از کل داده های تحلیل شده از سهم بسیار ناچیزی در میان دیگر مولفه های معرف فرهنگ برخورداراست.

هدف اصلی این تحقیق بررسی نقش منابع الکترونیکی در تنیدگی های شغلی کتابداران کتابخانه های دانشگاه تهران است. بدین منظور به بررسی تجهیزات الکترونیکی، منابع الکترونیکی، منابع شبکه ای، پایگاه های اطلاعاتی، بازیابی اطلاعات و مولفه های مربوط به تنیدگی شغلی کتابدارن پرداخته شد. جامعه آماری این تحقیق را 262 نفر از کتابداران شاغل در کتابخانه های دانشگاه تهران تشکیل می دهند، که از این تعداد 110 نفر به پرسشنامه ها پاسخ دادند. جهت گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل استنباطی یافته ها از آزمون دوجمله ای و آزمون خی دو استفاده گردید. با توجه به مطالعات انجام شده مشاهده شد که تجهیزات الکترونیکی در کاهش تنیدگی شغلی کتابداران با سطح معنی داری (0.000) نقش دارد. بین ارایه خدمات به صورت منابع الکترونیکی و تنیدگی شغلی کتابداران (P<0.05) رابطه وجود دارد. بین ارایه خدمات به صورت منابع شبکه ای و تنیدگی شغلی کتابداران (P<0.05) رابطه وجود دارد. بین ارایه خدمات به صورت پایگاه های اطلاعاتی و تنیدگی شغلی کتابداران (P<0.04) رابطه وجود دارد و بازیابی اطلاعات در کاهش تنیدگی شغلی کتابداران با سطح معنی داری (0.000) نقش دارد.