پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی
سال:1401 | دوره:- | شماره:61 |تعداد مقالات:8

سازمان جهاد کشاورزی می تواند نقشی اساسی در توسعه بخش کشاورزی و تحقق امنیت غذایی جامعه داشته باشد. اما به دلیل عدم پویایی لازم عملکرد آن همواره پایین تر از اهداف کمی مندرج در برنامه توسعه بوده است بنابراین، بر عملکرد آن نقدی جدی وارد است، در این راستا بررسی عواملی که می تواند این سازمان را از رکود و ایستایی خارج نماید و عملکرد آن را بهبود ببخشد از اهمیت بالایی برخوردار است. در این راستا این پژوهش با دیدمان کمی و با روش علّی-ارتباطی با هدف بررسی نقش مدیریت دانش و اقدامات راهبردی مدیریت منابع انسانی بر عملکرد سازمانی جهاد کشاورزی انجام شد. جامعه ی آماری، همه ی کارشناسان جهاد کشاورزی استان بوشهر به تعداد 400 تن بود. با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 210 تن از آنان با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای با انتساب متناسب انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی شکلی آن توسط نظرسنجی از اعضای هیئت علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان و روایی محتوایی آن با محاسبه AVE و پایایی آن با استفاده از تتای ترتیبی تایید شد. مقیاس پرسشنامه مورد استفاده برای بررسی دیدگاه پاسخگویان براساس طیف لیکرت (1-خیلی کم تا 5-خیلی زیاد) بود. پردازش داده ها با استفاده از نرم افزار SPSSwin18 و Lisrel8. 54 انجام شد. نتایج ماتریس همبستگی نشان داد که ارتباط معنی داری بین مدیریت دانش، اقدامات راهبردی منابع انسانی و عملکرد سازمانی وجود دارد. یافته های مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد سویگان مدیریت دانش قادر است 75 درصد از واریانس عملکرد سازمانی کارشناسان جهاد کشاورزی استان بوشهر را تبیین نماید. علاوه بر این نتایج مدل ساختاری پژوهش، نتایج نشان داد مدیریت دانش می تواند از طریق اقدامات راهبردی منابع انسانی بر روی عملکرد سازمانی اثرگذار باشد.

مطالعه ی حاضر به بررسی نیازهای آموزشی کشاورزان چغندرکار استان با استفاده از مدل بوریچ و تحلیل کوادرانت پرداخته است. جامعه آماری پژوهش را کشاورزان چغندکار و کارشناسان مراکز جهاد کشاورزی استان تشکیل دادند. نمونه گیری از کشاورزان و کارشناسان به ترتیب با استفاده از نمونه گیری در دسترس وخوشه ای به شیوه انتساب متناسب انجام پذیرفت. با بهره گیری از جدول بارتلت و همکاران، 254 نفر از کشاورزان چغندرکار و176 نفر ازکارشناسان به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داد ه ها، پرسشنامه ای مبتنی بر مدل بوریچ بود. نتایج نشان داد بر اساس مدل بوریچ از نگاه چغندرکاران دو موضوع شناسایی، تشخیص و کنترل بیماری های رایزوتونیا و رایزومانیا به عنوان نیاز آموزشی شناخته می-شوند. باتوجه به تحلیل کوادرانت، از دیدگاه کشاورزان چغندکار و کارشناسان پهنه تمامی 29 موضوع آموزشی، به عنوان نیاز آموزشی شناخته شدند. تطبیق و مقایسة نتایج حاصل از دو مدل نشان داد دو نیاز آموزشی شامل شناسایی، تشخیص وکنترل بیماری های رایزوتونیا و رایزومانیا در ربع یک مدل کوادرانت بر دو اولویت اول در مدل نیازسنجی بوریچ از دید کشاورزان منطبق بود. با توجه به ناهمسانی نسبی نتایج حاصل از دو مدل، می توان نتیجه گرفت بین کارشناسان پهنه و کشاورزان در مورد اولویت های آموزشی اختلاف نظر مشهود وجود دارد.

تعامل با مؤسسه ها و مرکزهای تحقیقاتی، از جمله مؤلفه های نظام نوین ترویج کشاورزی است که در این راستا و به منظور نقش آفرینی مناسب تر محققان در شبکه دانش کشاورزی، پژوهشگر-مروجان ارشد و محققان معین به عنوان دو کنشگر اصلی تعریف شدند. بر این مبنا، هدف کلی این تحقیق پیمایشی، ارزشیابی اثربخشی پژوهشگر-مروجان ارشد در نظام نوین ترویج کشاورزی با استفاده از الگوی استافل بیم (CIPP) شامل چهار بعد؛ زمینه، درونداد، فرایند و برونداد بود. جامعه آماری آن، شبکه تحقیقات در سراسر کشور (1908 تن) بود. حجم نمونه بر اساس فرمول نمونه گیری دانیل، 320 تن برآورد شد که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده گزیده شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای محقق ساخت بود که روایی صوری و محتوایی آن با نظرخواهی از متخصصان و روایی سازه ای (AVE≥, 0. 51) و پایایی پرسشنامه نیز با محاسبه ضریب تتای ترتیبی (θ, ≥, 0. 77) و پایایی ترکیبی (CR≥, 0. 77) تایید شد. پردازش داده ها در بخش توصیفی با نرم افزارSPSSWin22 و برازش مدل تحقیق نیز با نرم افزار Smart PLS نسخه 3 انجام شد. یافته ها نشان دادند که به ترتیب در زمینه، «تناسب هدف های شبکه پژوهشگر-مروجان ارشد با سیاست های کلان بخش کشاورزی»؛ در درونداد، «میزان توان فنی پژوهشگر-مروجان ارشد»؛ در فرآیند «مشارکت در برگزاری دوره های آموزشی مجازی» و در برونداد «کاربردی بودن توصیه های ارائه شده در عرصه » در بالاترین رتبه ها قرار گرفتند. رتبه بندی کلی ابعاد ارزشیابی اثربخشی نیز نشان داد که «برونداد» در بالاترین و «درونداد» در پایین تر رتبه ها قرار گرفتند. همچنین، نتایج به دست آمده از تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل ارزشیابی اثربخشی پژوهشگر-مروجان ارشد دارای چهار بعد «زمینه»، «درونداد»، «فرآیند» و «برونداد»؛ بود که همگنی و پایایی آنها مورد تایید قرار گرفت. بر این مبنا، به منظور بهبود کار پژوهشگر-مروجان ارشد، پیشنهادهایی در زمینه ایجاد انگیزه، حضور بیشتر در گروه های سیاستگذاری و برنامه ریزی وزارت جهاد کشاورزی، تدوین معیارها و شاخص های مناسب انتخاب، تخصیص ردیف های اعتباری و توسعه زیرساخت های نرم افزاری و سخت افزاری و پشتیبانی لازم ارائه شد.

پیچیدگی زندگی بشر در دنیای امروز برخورداری از توانایی و قدرت ناشی از دانایی را منوط به بهره برداری از ابزارهای نوین انتقال به منظور دسترسی در این عرصه زمانی کرده است. پژوهش توصیفی-همبستگی حاضر با هدف بررسی ارتباط بین فناوری اطلاعات و ارتباطات با عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان ها و مراکز آموزش کشاورزی استان کرمانشاه به واسطه نقش میانجی چابکی سازمانی انجام شد. افراد مشارکت کننده در این پژوهش آموزشگران هنرستان ها و مراکز آموزش کشاورزی استان کرمانشاه به شمار 267 نفر بودند (N=267)که با توجه به تعداد آنها سرشماری شدند. برای گردآوری داده ها از سه پرسشنامه استاندارد فناوری اطلاعات و ارتباطات محمودی (1392)؛ پرسشنامه عملکرد شغلی پاترسون (1990) و پرسشنامه چابکی سازمانی شریفی و ژانگ (2002) استفاده شد. روایی صوری و ظاهری ابزار پژوهش به تأیید 7 نفر از اعضای هیأت علمی که دارای تجربه در زمینه موضوع بودند، رسید و اصلاحات مورد نظر در پرسشنامه اعمال شد. روایی همگرای پرسشنامه نیز از طریق محاسبه (AVE) انجام شد که معادل 78/0 به دست آمد. پایایی ابزار پژوهش از طریق ضریب تتای ترتیبی (87/0-83/0Ө, = ) با استفاده از نرام افزار R بررسی شد که برای بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات 83/0، قسمت عملکرد شغلی 86/0، چابکی سازمانی 85/0 و به صورت کلی 87/0 به دست آمد. برای تحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSSwin22 و Smart PLSwin3 استفاده شد. نتایج ضریب همبستگی پیرسن نشان داد که بین توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات و چابکی سازمانی، همچنین بین چابکی سازمانی و عملکرد شغلی آموزشگران کشاورزی ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان متغیر مستقل بر روی دو متغیر وابسته یعنی عملکرد شغلی و چابکی سازمان به صورت معنی داری تأثیرگذار بود. به طوری که فناوری اطلاعات و ارتباطات 57 درصد از کل واریانس عملکرد شغلی و 34 درصد از کل واریانس چابکی سازمانی را تبیین نمود.

امروزه، مهارتهای نرم مکمل مهارتهای فنی )سخت( به شمار می روند؛ لذا، برای موفقیت ضروری هستند؛ اما در حال حاضر الگویی برای توسعه ی این مهارتها در بین دانشجویان کشاورزی کشور وجود ندارد. در این راستا، هدف این تحقیق ارائه الگوی ساختاری توسعه مهارت های نرم بایسته در دانشجویان کشاورزی بود. در این راستا، از رویکردی آمیخته (کیفی-کمی) استفاده شد. در بخش کیفی پژوهش، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 19 تن از اعضای هیئت علمی رشته های کشاورزی خبره در موضوع پژوهش با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی گردآوری شد. در این فاز، از رویکرد نظریه داده بنیان جهت طراحی الگوی اولیه پژوهش استفاده گردید. . . .

نظام آموزش کشاورزی باید همگام با رشد جمعیت جهان، تغییر اقلیم و همچنین پیشرفت روزافزون دانش و فناوری در علوم کشاورزی، نسل کنونی و آینده کشاورزان را برای حل مساله ها و چالشهای سده پیشرو، رقابت در عرصه داخلی و جهانی، رویارویی با نوسانها و به کارگیری بهینه از فناوریهای نوین آماده سازد. دستیابی به این هد فها نیازمند بازبینی و به روزرسانی پیوسته نظام آموزش کشاورزی و پیش بینی و تدوین رهیافت پسندید ه ی آموزش کشاورزان آینده است. با وجود رسالت عظیمی که نظام آموزش کشاورزی در آماده سازی جوانان و توانمندسازی بهر ه برداران حال و آینده کشور دارد، این نظام با آسیب ها و چالش های متعددی از جمله؛ ضعف در عوامل انگیزشی برای جذب جوانان در رشته های کشاورزی، پایین بودن سهم بخش کشاورزی از پذیرش دانش آموز در آموزش متوسطه کشور، ضعف بنیه علمی و عملی دانشجویان بخش کشاورزی و عدم تمایل بخشهای تولیدی و تجاری کشاورزی در جذب آنان مواجه است. ازاین رو، هدف اصلی این پژوهش، تعیین سویگان رهیافت آموزشی به منظور تربیت کشاورزان آینده در ایران از دیدگاه صاحب نظران و متخصصان نظام آموزش کشاورزی می باشد. این پژوهش به لحاظ هدف، از نوع مطالعات کاربردی و به لحاظ شیوه اجرا مطالع های توصیفی بوده، و به لحاظ دیدمان، از رویکرد کیفی بهره گرفته است. جامعه آماری این بررسی صاحبنظران حوزه آموزش کشاورزی شاغل در دانشگا هها، موسسه های تحقیقاتی و سازما نهای اجرایی مرتبط با ترویج و آموزش کشاورزی بودند که در نهایت 10 نفر از آنها با استفاده از روش نمونه گیری هدف دار انتخاب شدند. داد ه های مورد نیاز در این پژوهش با استفاده از مصاحبه و مرور گزارش های منتشر شده جمع آوری شد. پس از کدگذاری داد ه ها و استخراج مفهو م ها و مقوله ها، سویگان رهیافت آموزش کشاورزان آینده ایران شامل آرمان و فلسفه، هد فها، راهبردها و راهکارها و برنامه های اجرایی شناسایی و تبیین شدند. در نهایت بر اساس یافته های حاصل مواردی که باید در تدوین نقشه راه آموزش کشاورزی کشور در نظر گرفته شود، پیشنهاد شد.

تحقیق کاربردی حاضر در راستای شناسایی شاخصهای تدریس اثربخش، با استفاده از روش پیمایشی و پرسشنامه انجام شده است. پرسشنامه در مجموع شامل 105 سوال بود که 7 سوال مربوط به ویژگی های فردی و بقیه سوالات مربوط به سه بخش مهارت های حرفه ای (26 سوال)، مهارت های عمومی تدریس (36 سوال) و مهارت های فنی (25 سوال) بودند. جامعه آماری پژوهش شامل اساتید کشاورزی دانشگاه های بوعلی سینا (80 N=) و رازی (72N=) می باشد. برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده گردید که مجموعا 129 نفر از اساتید کشاورزی دانشگاه های بوعلی سینا (66 نفر) و رازی (63 نفر) به عنوان نمونه های تحقیق انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و تحلیلی با استفاده از نرم افزار SPSS22 و smartPLS3انجام گرفت. نتایج نشان داد مهم ترین شاخص های تدریس اثربخش در حیطه مولفه مهارت های فنی تدریس شامل: داشتن طرح درس و برنامه برای تدریس و تعهد در قبال آن، رعایت نظم و پیوستگی در تنظیم مطالب درسی و ارائه آن ها، مرتبط نمودن محتوای درس با نیازهای جامعه کشاورزی، در حیطه مولفه عمومی شامل: گشاده رویی استاد، انعطاف پذیری نسبت به شرایط دانشجویان، برقراری ارتباط صمیمانه با دانشجویان؛ و مهم ترین شاخص های تدریس اثربخش در حیطه مولفه خاص حرفه معلمی شامل: تعیین زمان، شرایط و موقعیت کلاس توسط استاد، اعلام دستورالعمل های صریح و شفاف از سوی استاد، تسلط استاد بر مطالب درسی بوده است. در مدل ساختاری پژوهش، مولفه ی مهارت های حرفه ای، مهارت های فنی و مهارتهای عمومی به ترتیب با ضریب تاثیر 70/0، 27/0، 19/0 ارتباط مثبت و معنی داری با مولفه ی «تدریس اثربخش» داشتند.

رسانه های ترویجی باعث توسعه فعالیت های ترویجی و تاثیرگذاری بالا بر مخاطبان در گروه های مختلف هدف می شود. رسانه ها می توانند متناسب با سطح سواد، سن، ویژگی های اقلیمی، ویژگی های محصول و همچنین فرهنگ و ارزش های دینی و اعتقادی در ساختارهای مختلف تولید و مورد استفاده جمعی و انبوهی و انفرادی قرارگیرند با توجه به این ویژگی ها پس از استقرار نظام نوین ترویج کشاورزی، نگاه ها به رسانه عمیق و کاربردی تر شد به گونه ای که ضمن تلاش برای توسعه کمی و کیفی رسانه های موجود، حرکت به سمت بهره گیری از رسانه های جدید و فن آوری های نوین رسانه ای شتاب دو چندان گرفت. این مقاله مروری روایتی با هدف تبیین نقش نظام نوین ترویج در توسعه رسانه های ترویجی نگارش شد. در این مقاله به مرور و بررسی وضعیت رسانه های ترویجی قبل و بعد از پیاده سازی نظام نوین ترویج با تاکید بر عناصر سیستم مدیریت دانش در دفتر شبکه دانش و رسانه های ترویجی پرداخته شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد پس از پیاده سازی نظام نوین ترویج تحولات مناسبی در تولید برخی از رسانه هایی که از قبل مورد استفاده قرار گرفتند ایجاد شد از این دسته رسانه ها می توان به رسانه های نوشتاری و رسانه های دیداری شنیداری اشاره کرد علاوه بر آن رسانه های جدیدی مانند رسانه های مبتنی بر it و ict اپلیکیشن های کشاورزی، تالار ترویج دانش و فنون کشاورزی، پیام رسان آموزش و ترویج کشاورزی، سامانه اپساز کشاورزی، شبکه برکت ملی و استانی به عنوان بزرگترین شبکه مجازی ترویجی شکل گرفتند.