علوم و فنون شیلات
سال:1400 | دوره:10 | شماره:4 |تعداد مقالات:10

در مطالعه حاضر، تأثیر جایگزینی پودر ماهی با پودر لارو سوسک زرد (Tenebrio molitor) (TM) بر عملکرد رشد و فعالیت آنزیم­های پروتئازی (تریپسین و پروتئاز قلیایی) بچه ماهی کپور گلگون (Cyprinus rubrofuscus) (وزن متوسط: 15/0± 95/0) به ­مدت 8 هفته بررسی شد. پنج جیره آزمایشی با سطوح جایگزینی صفر (جیره شاهد)، 25 (D1)، 50 (D2)، 75 (D3) و100% (D4) پودر ماهی همسان از نظر پروتئین و انرژی با پودر TM در 3 تکرار تهیه گردید. بررسی شاخص­های افزایش وزن بدن، نرخ رشد ویژه و شاخص وضعیت نشان داد با افزایش میزان پودر TM تا 50% (جیره های شاهد، D1 و D2) در جیره های آزمایشی اختلاف معنی داری وجود نداشت ولی در سطوح جایگزینی بالاتر از 50% (D3 و D4) کاهش معنی داری در شاخص های ذکر شده مشاهده گردید (P<0. 05). بالاترین میزان ضریب تبدیل غذایی در جیره های شاهد و D1 بود که با سایر تیمارها اختلاف معنی­داری نشان داد (P<0. 05). همچنین میزان نرخ بقاء در جیره های آزمایشی 100% بود. شاخص های کارایی مصرف چربی و پروتئین در جیره های D1 و D2 با جیره شاهد تفاوت معنی داری نداشتند. میزان فعالیت آنزیم­های تریپسین و پروتئاز قلیایی در روده بچه ماهیان تغذیه شده با جیره شاهد با جیره های D1 و D2 تفاوت معنی داری نداشت ولی نسبت به جیره های D3 و D4 افزایش معنی­داری را نشان داد (P<0. 05). براساس نتایج این تحقیق جایگزینی پودر ماهی با پودر TM تا 50% خللی بر شاخص های رشد و فعالیت آنزیم­های پروتئازی وارد نکرده و می تواند قابل انجام باشد.

هدف تحقیق پیش رو، بررسی امکان جایگزینی کود شیمیایی فسفر (سوپرفسفات تریپل) با کودهای زیستی به عنوان یک رویکرد دوستدار محیط زیست بود. در این تحقیق، امکان جایگزینی کود سوپرفسفات تریپل با باکتری حل کننده فسفات Pseudomonas deceptionensis سویه Persian10، در 10 تیمار با دو فاکتور باکتری (در دو سطح تلقیح و عدم تلقیح) و کود شیمیایی (در پنج سطح 0، 25، 50، 75 و 100% میزان توصیه شده کود در استخر) در شرایط آکواریوم مورد بررسی قرار گرفت. تیمارها شامل: 1: 100% کود+ باکتری، 2: باکتری، 3: 25% کود+ باکتری، 4: 50% کود+ باکتری، 5: 75% کود+ باکتری، 6: 100% کود، 7: 75% کود، 8: 50% کود، 9: 25% کود، 10: شاهد (بدون کود و باکتری) بود. در روزهای 0، 2، 7، 12و 17 تراکم باکتری، فسفر محلول، آنزیم فسفاتاز و pH اندازه گیری شد. نتایج نشان داد فسفر همه تیمارها در روزهای مختلف روند افزایشی داشت و همزمان با آن، در مقدار pH روند افزایشی و در جمعیت باکتری و میزان آنزیم فسفاتاز روند کاهشی مشاهده شد. بیشترین مقدار فسفر محلول آب در تیمار 4 و 5 مشاهده شد. با توجه به نتایج به دست آمده، کاربرد 50% کودشیمیایی فسفات+ باکتری حل کننده فسفات را می توان به عنوان نسبت مناسب برای باروری استخرهای پرورش ماهی و کاهش مصرف کودهای شیمیایی توصیه نمود.

در این پژوهش تاثیر مقادیر مختلف میکروپودر استخوان قزل­آلای رنگین کمان (غلظت­های 5/0، 1 و 2 درصد) بر کیفیت ماندگاری (میزان تشکیل ترکیبات ثانویه اکسیداسیون چربی، مجموع ترکیبات ازتۀ فرار، ظرفیت نگهداری آب، پارامترهای رنگی) و بافتی (شاخص­های سختی، جویدن، بهم­پیوستگی و میزان تاشدگی) ژل سوریمی تهیه شده از ماهی یال اسبی سربزرگ طی 15 روز نگهداری در یخچال مورد بررسی قرار گرفت. افزودن میکرو پودر استخوان به ژل­های سوریمی تهیه شده از ماهیان مورد آزمایش سبب بهبود در برخی خواص ژل­های آن گردید. نتایج نشان داد که با افزایش مقادیر میکروپودر استخوان در ژل­های سوریمی، روند افزایشی شاخص تیوباربیتوریک اسید (بعنوان مهمترین شاخص بیانگر فساد پیشرفته ناشی از اکسیداسیون چربی) کاهش معنی­داری می­یابد که بیانگر اثر بازدارندگی میکروپودر در افزایش گسترش فساد چربی در سوریمی تهیه شده می باشد. از لحاظ پارامترهای رنگی، نتایج نشان داد که ژل­های کامابوکوی یال اسبی حاوی میکروپودر استخوان، دارای رنگ تیره­تری نسبت به شاهد بودند. در تستِ مربوط به آزمون تاشدگی (Folding Test)، ژل یال اسبیِ حاوی میکروپودر استخوان با غلظت 2 درصد، بیشترین نمره را کسب کرد. در ویژگی های پروفایل بافت (شاخص های سختی، جویدن و بهم­پیوستگی) مشخص گردید که با افزایش مقادیر میکروپودر استخوان، خصوصیات بافتی در سوریمی تهیه شده، به طور معنی­داری بهبود یافته است (p<0. 05). یافته­های حاصل از پژوهش حاضر نشان داد که میکروپودر استخوان بدلیل تاثیر مثبت آن در عمده شاخص­های مورد بررسی، می­تواند به منظور بهبود خواص بافتی ژل سوریمی ماهی یال اسبی استفاده شود.

هدف از این پژوهش بررسی اثر آنتی اکسیدانی و آنتی باکتریایی اسانس فلفل دلمه سبز جهت مقایسه کیفی سوسیس ماهی کپور نقره ای با سوسیس گوشت قرمز طی نگهداری در یخچال و همچنین جایگزینی با بخشی از نیتریت مورد استفاده در فرآورده های گوشتی بود. اسانس از میوه فلفل دلمه سبز به روش کلونجر استخراج شد و آزمون های میزان اسید آسکوربیک، ترکیبات فنولیک، قابلیت حذف رادیکال های آزاد (DPPH) جهت تعیین قدرت آنتی اکسیدانی و آنتی باکتریایی انجام گردید. اسانس استخراج شده در سه غلظت 0، 2 و 4 % به نمونه های سوسیس تهیه شده از کپور نقره ای و گوشت قرمز اضافه شد. نمونه ها به مدت 30 روز در دمای C ° 4 نگهداری شدند. آزمون های شیمیایی (pH، TBA وTVN ) و ارزیابی میکروبی (TMC، PTC، کلیفرم و کپک و مخمر) در فواصل زمانی 5 روزه به مدت 30 روز در 3 تکرار انجام شد. نتایج pH، TBA (mg MDA/Kg fat)، TVN (mg N/100g Flesh)، TMC، سودوموناس، کلیفرم و کپک و مخمر (CFU/g) در روز 30 نگهداری برای تیمار شاهد سوسیس ماهی (دارای حداقل عمر ماندگاری) به ترتیب 63/7، 4/3، 3/45، 6/11، 11، 5/2 و 1. 5، و تیمار سوسیس گوشت حاوی 4 % اسانس فلفل دلمه سبز (دارای حداکثر عمر ماندگاری) به ترتیب 35/7، 86/1، 5/34، 3/5، 9/4، 62/0، صفر بوده است نتایج نشان داد که اسانس فلفل دلمه ای سبز 4 % می تواند به عنوان یک نگهدارنده طبیعی مناسب در سوسیس گوشت و ماهی استفاده گردد.

در مطالعه حاضر تاثیر فیتوهورمون جیبرلین روی برخی فراسنجه های فیزیولوژیک ریزجلبک Tetraselmis suecica بررسی شد. کشت جلبک در شرایط استاندارد با محیط کشت گیلارد، دمای 2±25 درجه سانتی­گراد، شدت نور 16: 8 (روشنایی/ تاریکی)، شوری 25 میلی گرم درلیتر و هوادهی 24 ساعته به مدت ده روز انجام شد. هورمون جیبرلین با غلظت های 10، 20، 40 و 60 میلی گرم در لیتر به محیط کشت جلبک­ها اضافه گردید سنجش فاکتور رشد، رنگدانه­ها، فاکتور­های فتوسنتزی و ترکیبات بیوشیمایی در مرحله رشد فاز لگاریتمی انجام گرفت. براساس نتایج بیشترین میزان رشد سلولی در تیمار 60 میلی­گرم در لیتر هورمون جیبرلین مشاهده شد اگرچه در سایر تیمارها نیز تفاوت معنی­داری با کنترل مشاهده شد(P<0/05). بیشترین میزان پروتئین و کربوهیدرات در تیمار 60 میلی گرم در لیتر هورمون جیبرلین مشاهده شد(P<0/05). میزان چربی کل نیز از 23/15 در کنترل به 53/18 در تیمار 60 میلی گرم در لیتر هورمون جیبرلین افزایش یافت(P<0/05). پتانسیل آنتی­اکسیدانی، رنگدانه­ها، فاکتورهای فتوسنتزی و وزن خشک نیز در غلظت 60 میلی گرم درلیتر هورمون جیبرلین نسبت به کنترل تفاوت معنی داری نشان دادند(P<0/05). بیشترین میزان کلروفیل a و b در غلظت­های 60 میلی گرم در لیتر هورمون جیبرلین مشاهده گردید. (P<0/05) با توجه به یافته­ها می­توان گفت هورمون جیبرلین پتانسیل بالایی در تقسیم سلولی، تراکم نهایی، پتانسیل آنتی­اکسیدانی، اندازه سلول و ترکیبات بیوشیمیایی ریزجلبک Tetraselmis suecica دارد. همچنین جلبک فوق الذکر می­تواند نامزد مناسبی برای لارو آبزیان دریایی، داروها، آنتی اکسیدان­ها و منبع غنی از ترکیبات در سوخت­های زیستی مطرح باشد.

با هدف ارزیابی خطر سلامت و تعیین حدود مجاز مصرف ماهیان کوپر (Argyrops spinifer)، کوترساده (Sphyraena jelloo) و گوارزیم دم رشته ای (Nemipteru japonicus) تعداد 33 قطعه ماهی از اسکله صیادی جفره بوشهر صید شد. ماهیان پس از انتقال به آزمایشگاه، آماده سازی شدند و غلظت فلزات سنگین آهن، منگنز، و کبالت در عضله ماهیان توسط دستگاه طیف­سنج جرمی – پلاسمای جفت شده القائی سنجش شد. غلظت فلزات در عضله ماهیان با استانداردهای بین المللی مقایسه شدند. به منطور ارزیابی خطر سلامت شاخص خطر و شاخص مجموع خطرات فلزات سنگین، و جهت تعیین حدود مجاز مصرف میزان جذب روزانه و هفتگی، حد مجاز مصرف روزانه و نرخ مجاز مصرف در دو گروه سنی بزرگسالان و کودکان برآورد شدند. بر اساس نتایج میزان منگنز در هر سه گونه (59/36 تا 48/55 میکروگرم در گرم) از استاندارد سازمان جهانی بهداشت و آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا بیشتر بود. همچنین میزان کبالت در ماهیان کوپر و کوتر ساده (62/66 و 38/0 میکروگرم در گرم) از استاندارد سازمان جهانی بهداشت بیشتر بود. بر اساس شاخص خطر، مجموع خطرات فلزات سنگین، میزان جذب روزانه و هفتگی مصرف هیچ کدام از ماهیان از نظر هر سه فلز سنگین خطری برای سلامت مصرف کننده به همراه نداشت. افزون بر این بالاترین حدمجاز مصرف در بزرگسالان و کودکان در ماهی کوپر (12/10 و 17/2 کیلوگرم در روز، )، و کوتر ساده (36/29 و 29/6 کیلوگرم در روز) منگنز در و گوارزیم دم رشته ای (25/184 و 48/39 کیلوگرم در روز) کبالت تعیین گردید.

با توجه به افزایش جمعیت جهانی تقاضا برای مصرف آبزیان در جهان رو به افزایش است، بنابراین بهره­گیری از روش­های نوین مانند آبزی­پروری دریایی می­تواند منبع مطمئنی برای تهیه و تأمین آبزیان در جهان باشد. هدف از مطالعه­ی حاضر آنالیز و تحلیل مکانی مزارع آبزی پروری دریایی موجود در سواحل استان مازندران می باشد. در این مطالعه، سه دسته معیار (کیفیت آب، اقتصادی-اجتماعی و فیزیکی-محیطی) برای آنالیز و تحلیل مکانی مزارع آبزی­پروری موجود در سواحل مازندران در نظر گرفته شد که از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، بر اساس تعریف قانون تصمیم بهره گیری شده است و در پایان به تحلیل مزارع آبزی­پروری موجود (9 مزرعه) با استفاده تابع Extract پرداخته می­شود. نتایج نشان می­دهد، موقعیت مزارع حاضر می­تواند به مناطق مطلوب­تر با ریسک کمتر انتقال یابد. از بین مزارع موجود، مزرعه­ی 1 و 2 واقع در سواحل جویبار و بابلسر، دارای مناسبترین وضعیت و بالاترین مقدار مطلوبیت می­باشند. همچنین نتایج وزن­دهی بین سه گروه پارامترهای کیفیت آب، فیزیکی و اجتماعی-اقتصادی نشان می­دهد؛ گروه کیفیت آب با توجه به اهمیت معیارهای دما، کدورت و کلروفیل در آبزی­پروری دریایی دارای وزن بیشتر نسبت به سایر گروه­ها می­باشد (4034/0) و سپس به گروه فاکتورهای فیزیکی (3808/0) نسبت به فاکتورهای اجتماعی (2168/0) وزن بیشتری داده شده است. یافته­ های این تحقیق، توانایی سیستم اطلاعات جغرافیایی و نیز تصاویر ماهواره­ای را در ارزیابی و مکانیابی آبزی­پروری دریایی نشان می­دهد.

حمایت­های دولت در جلب سرمایه­گذاری­ پرورش ماهیان دریایی خلیج فارس زمینه­های توسعه شیلات ایران را فراهم نموده است. سی­باس به عنوان گونه­ای ارزشمند در بازار جهانی ضمن کمک به امنیت غذایی و صادرات، با پرورش در قفس­های دریایی امنیت فراساحلی را هم برای کشور به ارمغان دارد. تولیدی بالغ بر 26 هزار تن ماهی دریایی در پنجساله منتهی به سال 98 و رشد 45 درصدی آن در جنوب ایران نوید موفقیت­های بیشتری برای آنست. تحقیق با مروری بر جایگاه ایران در تولید ماهیان دریایی سی­باس در آب­های جنوبی کشور نقاط قوت، ضعف و نقاط فرصت و تهدید آن را شناسایی نموده است. بنابراین با خودکفایی در تامین بچه­ماهی و نهاده­ها، تقویت آموزش و تحقیقات در زمینه ماهیان دریایی، ساماندهی بازار داخل و پایش مستمر بازار بین­الملل، سنجش آلودگی و پیامدهای زیست محیطی آن و توسعه زنجیره پشتیبان صنایع پسین و پیشین آن خواهد توانست توسعه پایدار آن را محیا سازد.

در مطالعه حاضر اثرات احتمالی ناشی از فعالیت پرورش ماهی سی باس آسیایی (Lates calcarifer) در قفس بر ساختار جمعیتی ماکروبنتوزها در محدوده استقرار قفس های واقع در منطقه ریگوی جزیره قشم استان هرمزگان طی یک دوره پرورش در سال1397مورد بررسی گرفت. میانگین تغییرات (خطای استاندارد ± میانگین) مربوط به فراوانی کل جمعیت ماکروبنتوز ها در محل استقرار قفس ها و ایستگاه شاهد بترتیب برابر با (19154±52765) و (21002±50642) عدد در متر مربع بوده است. نتایج نشان داد که از بین جنس های شناسایی شده Ammonia sp. با فراوانی نسبی 41/73 صدم درصد در محل استقرار قفس ها نسب به ایستگاه شاهد و جنس های Archasterope sp.، sp. Spirolochulina، sp. Nephtys بترتیب با فراوانی های 9/63، 1/49 و 6/12 درصد درایستگاه شاهد نسبت به محل استقرار قفس ها از فراوانی و غالبیت بیشتری برخوردار بوده اند. نرخ بارگذاری مواد آلی در بستر محل استقرار قفس ها تحت اثر فعالیت های پرورش ماهی قابل توجه بوده و در برخی از زمان ها با ایستگاه شاهد اختلاف معنی داری را از خود نشان داد (P<0. 05). بطور کلی در زمان مورد مطالعه فعالیت های مربوط به پرورش ماهی در قفس برساختار جمعیتی ماکروبنتوز ها در منطقه مورد مطالعه بی اثر بوده است.

اهداف: هدف از این مطالعه ارتقا دانش در زمینه کنترل محیطی چرخه تولیدمثل و بهبود راندمان تولید ماهی سوف سفید (Sander lucioperca) از طریق تعیین اثرات دوره های نوری مختلف بر عملکرد تولیدمثل و کیفیت تخم و لارو بود. روش ها: 3 دوره نوری شامل روشنایی مطلق (L24)، تاریکی مطلق (D24) و 12 ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی (D12L: 12) با شدت نور 630 لوکس در 3 تکرار به مدت 40 روز بر مولدهای سوف سفید با میانگین وزنی 3/55 ± 1367 گرم اعمال گردید. یافته ها: نتایج نشان داد که عملکرد تولیدمثل سوف سفید از دوره های نوری تاثیر می پذیرد. مولدهایی که در دوره نوری L24 قرار داشتند زودتر از مولدهای سایر دوره های نوری تخمریزی کردند. بیشترین تخمریزی مولدها در صبح در دوره نوری L24 (5/3 ± 7/66%) و کمترین تخمریزی در شب متعلق به دوره های نوری D24 و D12L: 12 بود که در شب اقدام به تخمریزی نکردند. اگرچه پارامترهای تکثیر مانند درصد لقاح و تعداد تخمک در گرم تفاوت معنی داری را در تیمارهای مختلف نوری نشان ندادند اما زمانبندی تخمریزی و کیفیت تخم تفاوت معنی داری را به نمایش گذاشتند. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق به کاربرد موثر دوره های نوری در تغییر زمانبندی تخمریزی، تولیدمثل و القای تخمریزی خارج از فصل مولدهای سوف سفید اشاره دارد و به صراحت ثابت می نماید که می توان عملکرد تولیدمثل مولدهای سوف سفید را با استفاده از یک دوره نوری موثر به طور قابل توجهی تحریک و اصلاح نمود.