علوم و تحقیقات بذر ایران
سال:1401 | دوره:9 | شماره:1 |تعداد مقالات:6

این پژوهش با هدف بررسی اثر پیری تسریع­شده (AA) بر شاخص های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی بذر کلزا در قالب آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح کاملاً تصادفی با دو عامل رقم (مودنا و اوکاپی)، سطح پیری (صفر، 24 و 72 ساعت دمای 40 درجه سلسیوس و رطوبت اشباع) و چهار تکرار در سال 99-1398 در دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. نتایج نشان داد که بذرهای پیر شده ارقام اوکاپی و مودنا، کاهش معنی داری در شاخص های جوانه زنی داشتند. در تیمار 72 ساعت پیری در مقایسه با شاهد، محتوای روغن، پروتئین و فعالیت مهار آنتی­اکسیدانت، به­ترتیب، 89/9، 14/4 و 61/28 درصد کاهش یافت. اما نشت الکترولیت ها 64/84 درصد نسبت به شاهد افزایش یافت. پیری، محتوای آنتی اکسیدانت های غیر آنزیمی را نیز تحت تأثیر قرار داد. در رقم اوکاپی، فلاونوئیدها 79/73 درصد، پرولین 15/47 درصد و فنل 13/17 درصد در مقایسه با بذرهای پیر نشده کاهش یافت. رقم اوکاپی، هر چند دارای خصوصیات کیفی مانند درصد روغن، فعالیت سیستم های آنتی اکسیدانت بالاتری بود، اما به انبارداری بسیار حساس بود، چرا که پیری باعث افت شدید کیفیت بذرهای رقم اوکاپی شد. بنابراین برای جلوگیری از خسارت های اقتصادی، باید به شرایط محیطی نگهداری بذرهای این رقم، توجه بیش تری گردد. به­طورکلی، کنترل شرایط انبارداری برای به حداقل رساندن پیری و زوال بذر کلزا، امری حیاتی است.

تحقیق حاضر با هدف استفاده از توانمندی ارقام پر محصول معرفی­شده برای تولید دورگ های جدید و ارزیابی صفات مورفولوژیک و آناتومیک نهال های دورگ بین­گونه ای P. nigra و P. deltoides انجام شد. در پروژه حاضر از پایه های نر و ماده کلن های برتر صنوبر نیگرا و دلتوئیدس که به لحاظ عملکرد تولید چوب و کیفیت تنه مناسب، عملکرد مناسبی داشته و به بخش اجرا معرفی شده اند، استفاده شد. در زمستان 97 جوانه های حامل گل از شاخه های گلدار پایه مــاده به­طول حدود 60 الی 100 سانتی متر از شاخه های انتهایی درخت جدا و در گلدان های 20 لیتری حاوی مخلوط خاک، ماسه و کود دامی کاشته شدند. برای تهیه دانه گرده، تعداد کافی از شاخه های گل دار از شاخه درخت نر هر یک از گونه های P. nigra و P. deltoides جدا و در داخل ظرف آب قرار داده شده و با باز شدن شاتون های گل نر، گرده ها جمع آوری شدند. عمل گرده افشانی به وسیله قلموی آغشته به گرده به صورت گرد و غبار انجام شد. پس از رسیدگی کامل کپسول ها، خوشه ها (کاتکین) جمع آوری شده و تمامی کپسول های دورگ و آزاد گرده افشان سترون شده، به صورت شکاف­داده­شده در شرایط محیط کشتMS  ½ فاقـد هورمون، کشت شدند. گیاهچه های تولیدشــده در اندازه بلندتر از 1 تا 2 سانتی متری به جی فی پات با مخلوطی از پرلیت و پیت ماس و ماسه منتقل و در گلخانه نگهداری شدند و مشخصه های درصد آلودگی و ارتفاع گیاهچه های درون شیشه و تعداد گیاهچه های منتقل­شده به جی فی پات یادداشت شد. پس از سازگاری تدریجی، نهال های دورگ به گلدان های بزرگ انتقال یافتند و پس از دو سال بر اساس صفات کمی مانند ارتفاع، قطر یقه، شاخه و مشخصه های کمی و آناتومی برگ مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بیش­ترین ارتفاع شاتون، تعداد و وزن کپسول در تلاقی آزادگرده افشان وجود داشت. تعداد 28 نتاج از تلاقی های مختلف صنوبر به دست آمد. بیش­ترین ارتفاع ساقه در تلاقی هایPD♀xPS♂ (P. deltoides Marquette x P. deltoides Samsun) و PD♀xPB♂ (P. deltoides Marquette x P. nigra betulifolia 17/13) و بیش­ترین زاویه شاخه، سطح برگ و سطح ویژه برگ در تلاقی آزادگرده افشان PD♀ (P. deltoides Marquette) مشاهده شد.

یکی از گونه­های با ارزش جنگل­های ایران در مناطق ایران و تورانی گونه پسته وحشی است و از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار می­باشند. تولید بذر از موضوعات مهم جنگل­شناسی و برنامه­های احیایی و جنگل­کاری با بذر و نهال بوده و به همین جهت نیاز به کسب اطلاعات لازم درباره کیفیت و کمیت بذر این گونه بیش از پیش احساس می­گردد. ابتدا برای جمع آوری نمونه بذر، نقشه فرم زمین پس از روی هم اندازی نقشه های جهت، شیب و ارتفاع تهیه و اقدام به جمع­آوری بذر پسته از مناطق تعیین شده،گردید. بذور از 23 منطقه نمونه­گیری جمع آوری گردید. درصد قوه نامیه، سرعت جوانه­زنی، ارزش جوانه­زنی و میانگین مدت روز برای جوانه­زنی برای هر یک از توده­های بذری بر اساس فرمول­ها و محاسبات آزمایش بذر و قوانین سازمان بین­المللی بذر (ایستا) تعیین گردید. نتایج حاصل از آزمایشات نشان داد که عامل جهت‏‏، ارتفاع و شیب در سطح یک درصد بر روی قوه نامیه، ارزش جوانه­زنی، میانگین مدت روز برای جوانه­زنی و سرعت جوانه­زنی بذر اثر معنی داری نشان می دهد. نتایج مقایسه میانگین­ها حاکی از آن بود که در ارتفاعات بالا و جهت شمال و جنوب و شیب بالای 60 درصد، بذر پسته دارای بیش­ترین درصد قوه نامیه بود. همچنین نتایج مقایسه میانگین ارزش جوانی­زنی بذر پسته نشان داد که در ارتفاع پائین، جهت شمال و شیب 0-30 درصد دارای ارزش بالای جوانی­زنی بذر پسته بود. مدت روز جوانه­زنی در جهت جنوب و شیب بالای 60 درصد، بیش­ترین میانگین مدت روز جوانه­زنی و همچنین در دو طبقه ارتفاعی و جهت شرق و غرب و شیب بالای 60 درصد دارای بیش­ترین سرعت جوانه­زنی بذر پسته بود.

این آزمایش با هدف تعیین چگونگی تاثیر غلظت‏های مختلف هورمون‏های جیبرلین و اکسین بر خصوصیات جوانه‏زنی و گیاهچه‏ای ذرت در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‏ای در دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد واحد شوشتر در سال زراعی 98-97 انجام گرفت. هر دو آزمایش بر پایه طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. تیمارهای آزمایش شامل هفت تیمار، غلظت‏های مختلف (20، 40 و 60 پی‏پی‏ام) از دو هورمون‏ جیبرلین و اکسین و آب مقطر به‏عنوان شاهد و مدت زمان خیساندن 24 ساعت بود. در بخش آزمایشگاهی اختلاف معنی‏داری در رابطه با صفات اندازه‏گیری­شده بین تیمارها مشاهده شد. بیش‏ترین و کم‏ترین شاخص جوانه‏زنی به‏ترتیب با 98/39 و 22/19 در تیمارهای هورمون اسید‏ جیبرلیک و اکسین 20 و 60 پی‏پی‏ام یافت شد. بالاترین درصد نهایی جوانه‏زنی در تیمار20 مصرف جیبرلین مشاهده شد که 24 درصد بیش­تر از شاهد بود. بیش‏ترین طول ریشه‏چه و ساقه‏چه به‏ترتیب با 73/92 و 97/13 میلی‏متر به تیمار 40 پی‏پی‏ام جیبرلین تعلق داشت. در بخش گلخانه‏ای نیز اثر تیمارهای هورمونی بر صفات بررسی­شده معنی‏دار بود. بیش‏ترین وزن تر و خشک گیاهچه با افزایش 38 و 18 درصدی نسبت به شاهد در تیمار 20 پی‏پی‏ام جیبرلین مشاهده شد. بیش‏ترین میزان قندهای محلول و احیایی به‏ترتیب با 90 و 54 میلی‏گرم بر گرم بذر در تیمار هورمونی 20 پی‏پی‏ام جیبرلین و کم‏ترین مقدار با 33 و 22/4 میلی‏گرم بر گرم بذر در تیمار شاهد به‏دست آمد. بیش‏ترین فعالیت آنزیم آلفاآمیلاز نیز با 30/1 نانومول بر بذر در دقیقه در تیمار20 پی‏پی‏ام جیبرلین ثبت گردید. این تحقیق نشان داد که تیمار پرایمینگ 20 پی‏پی‏ام جیبرلین تیماری موثر در افزایش بنیه بذر ذرت هیبرید فجر بود.

جوانه­زنی بذر از خصوصیات بارز و مهم یک رقم زراعی توصیف می­شود. به­منظور شناساییQTLهای مرتبط با جوانه­زنی جو تحت شرایط نرمال، شوری و خشکی، 103 خانواده F8 حاصل از تلاقی دو رقم بادیا×کویر در قالب طرح کاملا تصادفی در سال 1398-1399 در آزمایشگاه گیاه­شناسی دانشگاه گنبدکاووس در دو تکرار بررسی شدند. تعداد ریشه­چه، طول ریشه­چه، وزن ریشه­چه، طول کلئوپتیل، طول ساقه­چه، وزن ساقه­چه و درصد جوانه­زنی مورد اندازه­گیری قرار گرفتند. نقشه پیوستگی بر اساس 152 آلل چند شکل SSR، 72 آللISSR ، 7 آلل IRAP، 29 آللCAAT ، 27 آلل Scot و 15 آلل iPBS تهیه شد. نشانگرهای مولکولی استفاده شده هفت کروموزوم جو با طول نقشه 2/999 سانتی­مورگان منتسب شد. میانگین فاصله بین دو نشانگر مجاور برابر 387/3 سانتی­مورگان شد. تجزیه QTL به­روش نقشه­یابی فاصله­ای مرکب (CIM) برای هر صفت در هر محیط انجام شد. در این پژوهش در هر سه شرایط کروموزوم­های 4، 5 و 7 به­دلیل قرارگرفتن بیش­ترین­QTLها به­عنوان مهم­ترین کروموزوم­ها بودند. در شرایط نرمال دوQTL  بزرگ اثر برای طول کلئوپتیل (qCLN-5a) و درصد جوانه­زنی (qGPN-4b) ردیابی شد، در شرایط تنش خشکی سهQTL  بزرگ اثر برای طول ریشه (qRLD-4b) و (qRLD-5) برای وزن ساقه­چه (qPWD-4) ردیابی شد. از نتایج این پژوهش بعد از تعیین اعتبار می­توان در برنامه­های انتخاب به کمک نشانگر استفاده نمود.

به منظور بررسی اثر کشت مخلوط ماشک و گشنیز در شرایط استفاده از کودهای زیستی و ورمی کمپوست بر زیست توده علف های هرز، آزمایشی به صورت کرت خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران (کرج) در سال زراعی1390-1389  انجام شد.  عامل اصلی با چهار سطح کودی شاهد (عدم مصرف کود)، ورمی کمپوست، کود زیستی، کودزیستی+50% ورمی کمپوست و عامل فرعی در هفت سطح کشت مخلوط افزایشی شامل: 1. کشت خالص ماشک بدون وجین علف هرز (Vw)، 2. کشت خالص ماشک با وجین علف هرز (V0)،  3. کشت خالص گشنیز بدون وجین علف هرز (Cw)، 4. کشت خالص گشنیز با وجین علف هرز (C0)، 5. ماشک 100%+گشنیز 50% (VC50) ،  6. ماشک 100% + گشنیز 75% (VC75)،  7. ماشک 100% + گشنیز 100%  VC100))، مورد بررسی قرار گرفتند.  در این آزمایش صفت زیست توده علف هرز مطالعه قرار گرفت.  نتایج آزمایش نشان داد تیمار ورمی کمپوست در تمام سطوح کشت مخلوط بیشرین اثر را بر کاهش زیست توده علف هرز داشت.  همچنین سطوح کشت مخلوط افزایشی ماشک +75% گشنیز و ماشک + 100% گشنیز اثر بسزایی در کاهش زیست توده علف هرز داشت. بر اساس نتایج این تحقیق به طور کلی به منظور کاهش مصرف علف کش ها شیمیایی به لحاظ زیست محیطی و افزایش سطح سلامتی، استفاده از الگوی کشت مخلوط و کودهای با منشا طبیعی قابل توصیه است.