علوم و فناوری رنگ
سال:1402 | دوره:17 | شماره:1 |تعداد مقالات:6

در هنر کاشی کاری رنگ فیروزه ای و سبز از رنگ های مورد توجه معماران سنتی بوده است که زیبایی آنها به مواد رنگزا به عنوان یکی از مواد مهم لعاب بستگی دارد. هدف از پژوهش حاضر، دستیابی به اطلاعات فنی لعاب های تاریخی قبه سبز کرمان است. برای دستیابی به این هدف، منابع مکتوب و بررسی های میدانی جهت تهیه نمونه ها انجام پذیرفت و مولفه­های رنگ لعاب ها با استفاده از سیستمCIE L*a*b* اندازه­گیری شد. برای معین شدن عناصر تشکیل دهنده در لعاب های موجود از روش طیف سنجی پراش انرژی پرتو ایکس(EDS)  استفاده شد. نتایج نشان می­دهد که تنالیته رنگ­ لعاب­های سبز مورد بررسی به واسطه اکسید کرم، مس، وانادیم، نیکل و آهن موجود در لعاب ایجاد شده است. نتایج آنالیز نمونه لعاب­های فیروزه­ای نشان می­دهد که عامل رنگ فیروزه­ای در لعاب­ها اکسید مس بوده است و علاوه بر مس، اکسید پتاسیم و سدیم در شدت رنگ فیروزه­ای نقش داشته­اند.

سال­های طولانی است که از رنگزا­های گیاهی برای رنگرزی فرش ایرانی استفاده می­شود. در این مطالعه، عناب به عنوان یک رنگزای گیاهی جدید معرفی شد و شرایط رنگرزی پشم با آن مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که عناب دارای ترکیبات زیست فعال متعددی بوده و می­تواند یک رنگزای مناسب برای رنگرزی پشم بدون استفاده از دندانه­های معدنی باشد. از روش آماری رویه پاسخ برای بهینه­سازی فرآیند رنگرزی و بررسی اثر هر یک از مشخصه های فرآیند به صورت مجزا و به صورت دو به دو استفاده شد. نتایج نشان داد که ضریب همبستگی مدل بالا بوده (97.60 درصد) و اختلاف کمی میان مقدار قدرت رنگی به دست آمده از طریق تجربی و مقدار پیش­بینی شده توسط مدل وجود دارد (0.64 درصد). بنابراین روش رویه پاسخ می­تواند فرآیند رنگرزی پشم با عناب را با تعداد کمی آزمایش، پیش­بینی و بهینه نماید. بررسی ثبات­های رنگی نشان داد که استفاده از رنگزای عناب به تنهایی و بدون استفاده از دندانه، سبب ایجاد ثبات­های رنگی مناسبی روی نمونه های پشمی می­شود.

حذف هم زمان رنگزاهای متیلن آبی و بلور بنفش با استفاده از جاذب­های نانوکامپوزیت کلینوپتیلولیت/Fe3O4 (Clin/Fe3O4­) و نانوکامپوزیت دانه­ای آلژینات/کلینوپتیلولیت/Fe3O4 (Alg/Clin/Fe3O4) مورد بررسی قرار گرفت. تاثیر عوامل محیطی موثر در فرآیند جذب شامل pH، مقدار جاذب، دما، زمان تماس و غلظت رنگ بررسی شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان جذب رنگزاها با استفاده از هر دو جاذب در شرایط 8=pH، دوز جاذب g/l 2، زمان تماس 60 دقیقه، دما 25 درجه سانتی گراد و غلظت رنگ ppm 10 به دست آمد. تحت شرایط بهینه، درصد جذب رنگزای متیلن آبی 80.36 و 74.51 درصد و درصد جذب رنگزای بلور بنفش 7.83 و 70.19 درصد به ترتیب با استفاده از جاذب­های Clin/Fe3O4­ و Alg/Clin/Fe3O4  به دست آمد. بررسی مدل­های ایزوترم نشان داد که فرآیند جذب هر دو ماده رنگزا، عمدتا به صورت فیزیکی و مطلوب می­باشد. داده­های تجربی مربوط به جذب رنگزاها با استفاده از هر دو جاذب با مدل ایزوترم لانگمویر و مدل سینتیکی شبه درجه دوم بیشترین تطابق را داشت. بررسی ترمودینامیکی نشان داد که فرآیند جذب گرمازا و خود به خودی بوده است.

همواره بتن یکی از مصالح شاخص و پر کاربرد در حوزه راه و ساختمان است، بهره مندی از بتن رنگی در پروژه های شهرسازی می تواند در بهبود زیباسازی شهری نقش بسزایی داشته باشد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر رنگدانه گل ماش (رنگدانه معدنی زرد رنگ و بومی ایران) بر مقاومت فشاری، کششی و سایشی بتن با تاکید بر زیباسازی شهرهای معاصر است. بدین منظور نمونه هایی از بتن رنگی با استفاده از رنگدانه گل ماش در نسبت های مختلف وزنی 5، 10، 15 و 20 درصد جایگزین سیمان در بتن گردید و مورد آزمایش های مقاومت فشاری، کششی و سایشی قرار گرفت. نتایج آزمایش مقاومت فشاری نشان می دهد که اکسید آهن موجود در رنگدانه گل ماش می تواند مقاومت فشاری بتن را افزایش دهد اما نتایج آزمایش مقاومت کششی و سایشی بتن نشان می دهد افزودن 5، 10، 15و 20 درصد رنگدانه می تواند مقاومت کششی را به میزان 19، 8، 4 و 29 درصد و مقاومت سایشی را به میزان 9، 19، 28 و 38 درصد کاهش دهد. بنابراین جهت استفاده از بتن رنگی با مقادیر بالای 15درصد رنگدانه گل ماش در بهبود زیباسازی فضاهای شهری همچون کف سازی، المان های شهری و معابر شهری باید از سایر افزودنی های پوزولانی مانند میکروسیلیس، خاکستر بادی و همچنین  الیاف فولادی و پلی پروپیلن استفاده نمود تا موجب افزایش مقاومت سایشی بتن شود.

پسماند کارخانجات چای سازی منبع مناسبی برای استخراج رنگ خوراکی هستند که می توانند جایگزین رنگ های غیرطبیعی در صنایع غذایی شوند. این مطالعه با هدف تکمیل نتایج  به دست آمده از پژوهشی که قبلا برای تعیین بهترین روش استخراج با بالاترین عملکرد و پایداری رنگ از ضایعات چای سیاه در مقیاس آزمایشگاهی انجام شده بود، در سطح نیمه صنعتی طراحی و اجرا گردید. استخراج رنگ از پسماند کارخانه چای و با استفاده از سیستم کندانس برگشتی با حلال آب: اتانل، زمان 30 دقیقه و در دمای جوش حلال انجام گردید. عصاره استخراج شده پس از تصفیه و پاستوریزه کردن، تغلیظ شد و بخشی از آن در دستگاه خشک کن پاششی به عصاره خشک شده تبدیل گردید. سنجش کیفیت شامل آزمون های میکروبی، فیزیک و شیمیایی و بازارپسندی روی نمونه انجام شد. نتایج نشان داد تعداد کل میکروارگانیزم ها و عناصر سنگین فلزی در رنگ چای از حد مجاز استاندارد تجاوز نکرده است. میزان فعالیت آنتی اکسیدانی، پلی فنل کل و کافئین در رنگ جامد به ترتیب 94.5، 18.3 و 4.7 درصد و در رنگ مایع 49.7، 2.8 و 0.4 درصد بود. در آزمون حسی، کاربرد مخلوط رنگ جامد و مایع در پاستیل امتیاز بالاتری (0.05≥p) از ارزیاب ها کسب کرد و از نظر آنها تفاوت معنی داری بین سرکه با رنگ چای و سرکه با رنگ موجود در بازار دیده نشد. رنگ استخراج شده می تواند به هر دو صورت مایع و جامد تهیه گردد که قابلیت استفاده آن را در دامنه وسیعی از محصولات غذایی افزایش می دهد.

در این مقاله با تغییر میزان اکسید شدن سطحی اکسید گرافن ضخامت ناحیه میان فازی تغییر داده شد و به بررسی اثر این ناحیه بر روی خواص رسانایی پرداخته شد. به دلیل شباهت شیمیایی مناسب رزین اپوکسی پایه آب مورد استفاده با گروه های اکسیژنی اکسید گرافن، ناحیه میان فازی بین پلیمر نارسانا و پرکننده رسانا تقویت گردید. طیف سنجی زیر قرمز و وزن سنجی حرارتی به منظور بررسی موفقیت آمیز بودن اکسید شدن گرافن و همچنین طیف سنجی رامان به منظور بررسی نقص ساختاری به وجود آمده بر روی صفحات اکسید گرافنی، انجام شدند. در دید اول، با تکیه بر تئوری ناحیه میان فازی انتظار می رود که با افزایش میزان اکسید شدن نانوصفحات گرافن، رسانایی الکتریکی پوشش های پلیمری افزایش و آستانه فراگیری کاهش یابد. از طرف دیگر، با افزایش اکسید شدن، نقص ساختاری بر روی نانوصفحات اکسید گرافنی افزایش می یابد که به تبع آن انتظار می رود رسانایی پوشش ها با افزایش میزان اکسید شدن اکسید گرافن کاهش یابد. در این تحقیق سعی برآن است تا با توجه به تاثیر متضاد دو عامل ذکرشده، میزان تأثیرپذیری نمونه های نانوکامپوزیتی مطالعه و اثرگذاری هر کدام از عوامل مختلف بررسی شود.