توسعه محلی (روستائی ـ شهری)
سال:1400 | دوره:13 | شماره:2 |تعداد مقالات:12

خرید زمین های مرغوب در نواحی روستایی شمال کشور و ساخت ویلاهای مجلل توسط ساکنان غیربومی در سال های اخیر رشد چشمگیری داشته است. این ساخت وسازها در کنار حضور غریبه ها به عنوان ساکنان جدید در روستاها و زندگی آنان با بومیان، به تغییرات چشمگیری در سبک زندگی روستا منجر شده است. این تغییرات، پیامدها و آثار گوناگونی بر زندگی روستاییان داشته است؛ به طوری که آنان احساسات و ادراک متفاوت یا متضادی از تداوم حضور غریبه ها در روستاهای خویش تجربه می کنند. بر این اساس، این پژوهش با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی به دنبال درک احساس های مختلف در بین روستاییان از حضور غربیه ها در روستا است. این مطالعه از طریق مصاحبه با 32 نفر از مشارکت کنندگان پژوهش که براساس دو نوع نمونه گیری در دسترس و نمونه گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند، به تجربۀ زیستۀ ساکنان هشت روستا از روستاهای تابعۀ شهرستان فومن در استان گیلان پرداخت تا از این طریق امکان تحلیل احساسات تجربه شدۀ آنان در برابر غریبه های ساکن موقت یا دائم در روستا فراهم شود. نتایج یافته های این پژوهش نشان داد حضور غریبه ها در روستا سبب بروز احساسات ناخوشایند در بین روستاییان شده است؛ به گونه ای که حضور آنان در روستا موجب شده احساسات ناخوشایندی نظیر تضاد، تبعیض، خشم، حقارت، پشیمانی و نارضایتی در بین ساکنان روستایی ادراک شود. همچنین نتیجۀ این احساس های ناخوشایند، پیامدهایی نظیر دوگانه شدن الگوی زیست روستایی، نمایش های مالکانۀ غریبه ها، تشدید نابرابری های اجتماعی، فروپاشی اقتصاد رایج روستایی و افزایش میل به مهاجرت در جوانان را به دنبال داشته است.

سیاست گذاری فرهنگی مفهومی بین رشته ای است که از یک سو یکی از حوزه های رشتۀ سیاست گذاری عمومی است و از سوی دیگر ماهیتاً رویکردی جامعه شناسانه دارد و می تواند موضوع مطالعات شهری باشد. موضوع این مقاله، صورت بندی مفهوم سیاست گذاری فرهنگی شهری است که در منابع علمی کمتر به آن پرداخته شده است؛ این در حالی است که شهرداری ها در کشورهای مختلف همواره در حال سیاست گذاری و اجرای برنامه های فرهنگی هستند. مدیریت شهری تهران نیز در عمل، موضوعات فرهنگی را در دستورکار خود قرار داده است. نبود صورت بندی مفهوم سیاست گذاری فرهنگی شهری عامل سردرگمی پژوهشگران در مواجهه با هر فعالیتی است که مدیران و کارگزاران مدیریت شهری آن را به عنوان دستورکار و برنامۀ فرهنگی معرفی می کنند. در این پژوهش ضمن صورت بندی این مفهوم، مصادیق آن در فعالیت های مدیریت شهری تهران نشان داده شده است. این پژوهش با روش اسنادی و تحلیل مضمون و با استفاده از تکنیک کدگذاری انجام شده است. اسناد مورد بررسی شامل گزارش پژوهش ها، آمارنامه ها، گزارش های مطبوعاتی و قوانین حوزۀ شهری است. در خلق مفهومی اولیه، سیاست گذاری فرهنگی شهری شامل ترویج و تحکیم ایدئولوژی، توسعۀ شهری، ارتقای سرانه ها، گسترش فضاهای عمومی، سیاست های زمانی، صنایع فرهنگی، آموزش شهروندی و تشخص شهری است. مطابق بررسی تجربۀ تحقق یافتۀ مدیریت شهری تهران، از دی ماه سال 1368 تا شهریور سال 1396 که چهار دورۀ سازندگی، اصلاح طلبان، آبادگران و اصول گرایان را دربرمی گیرد، این مفهوم علاوه بر این هشت دستورکار، دست کم شامل چهار دستورکار دیگر نیز می شود که عبارت‎اند از: ایجاد ساختار و تشکیلات برای مدیریت فرهنگی، شبکه سازی و نشاط اجتماعی، اوقات فراغت و حمایت از نهادهای فرهنگ ساز.

غذای محلی نماد فرهنگ و سبک زندگی مردم یک منطقه است که از نظر ارزش تغذیه ای و سلامت غذایی جایگاه بالایی دارد، اما در چند سال اخیر به دلایل مختلف، مصرف این غذاها به فراموشی سپرده شده و بخش اعظمی از آن ها منسوخ شده اند. در این راستا، برای حفظ و نگهداری آن ها در فرهنگ غذایی مردم نیاز است به دلایل و چرایی حذف آن ها پرداخته شود تا برنامۀ اصولی برای احیای غذاهای سنتی و بومی فراموش شده تدارک دیده شود. هدف این مطالعه که در پارادایم تحقیقات کیفی قرار دارد، بررسی تعاریف و موانع ترویج و مصرف غذاهای محلی در جوامع روستایی شهرستان دشتستان است. از این رو افراد مطلع و خبرگان نظری در مناطق روستایی شهرستان دشتستان، میدان مورد مطالعۀ تحقیق را تشکیل دادند که در این میدان مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته صورت گرفت. به منظور تعیین تعداد نمونه ها، از تکنیک گلوله برفی استفاده شد و مصاحبه ها تا اشباع داده ها ادامه یافت. درنهایت شمار شرکت کنندگان در تحقیق به 25 نفر رسید. داده ها براساس دو روش پدیدارشناسی و گرندد تئوری گردآوری و تجزیه و تحلیل شدند. بر پایۀ نتایج، جوامع روستایی مورد مطالعه درک متفاوتی از مفهوم غذای محلی داشتند. پس از جمع آوری تعاریف و دانسته ها، بحث درمورد موانع استفاده و ترویج غذاهای محلی موجب شناسایی 53 مفهوم شد. فراموش شدن آداب و رسوم، فراموش شدن دستورپخت های قدیمی، تغییر ذائقه فرهنگی، ازبین رفتن نسل برخی از گیاهان، نکردن استقبال نسل جدید، زندگی مدرنیته، آشنانبودن نسل جدید با طرز تهیۀ غذاهای قدیمی، پذیرش نکردن غذاهای محلی توسط فرزندان و پیدایش غذاهای نیمه آماده و فست فود به عنوان مهم ترین موانع از دیدگاه جوامع روستایی شناسایی شدند. درنهایت دوازده سازوکار به منظور برون رفت از این موضوع طراحی شد. این سازوکارها شامل سازوکار دولتی، رسانه ای، تکنولوژیکی، آموزشی، اطلاعاتی، اقتصادی، انگیزشی، محیطی، فرهنگی، اجتماعی و انسانی بودند که در قالب نظریۀ استراوس و کوربین جایگذاری شدند.

فعالیت سازمان های مردم نهاد (سمن) در حوزه های شهری و به ویژه در حوزۀ اجتماعی و فرهنگی، با برخی از فعالیت های شهرداری هم پوشانی دارد و در مواردی، موازی کاری های موجود ممکن است به عنوان نکته ای منفی قلمداد شود؛ درحالی که با ایجاد تعامل و هم افزایی بین شهرداری و سازمان های مردم نهاد می توان از آن ها انتظار عملکرد بهتری داشت. هدف اصلی مطالعۀ حاضر، شناسایی مسائل و مشکلات موجود در مسیر تعامل متقابل شهرداری تهران با سازمان های مردم نهاد و ارائۀ را هکارها و پیشنهادهایی به منظور بهبود تعاملات موجود است. مطالعه با استفاده از رویکرد کیفی، اجرا شده و برای گردآوری اطلاعات، از مصاحبۀ نیمه ساختاریافته با چهارده سازمان مردم نهاد فعال در سطح شهر تهران و افراد مطلع در سازمان های مرتبط (شهرداری تهران، وزارت کشور و ستاد توان افزایی) استفاده شد. همچنین برای توصیف و تحلیل یافته ها، از تحلیل مضمون و الگوی سه گانۀ براون و کلارک بهره گرفتیم. براساس یافته های مطالعه، مهم ترین مشکلات موجود در تعامل بین سازمان های مردم نهاد و سازمان های دولتی نظیر شهرداری عبارت اند از: 1. وجود بوروکراسی پیچیدۀ اداری؛ 2. تعدد متولیان در امر سمن ها و موازی کاری سازمان های حاکمیتی؛ 3. عدم درک جایگاه و نبود شناخت از توانایی و قدرت سمن ها؛ 4. عدم نظارت و ارزیابی بر عملکرد سمن ها؛ 5. نگاه سلیقه ای برخی از مدیران در برخورد با سمن ها؛ 6. بی اعتمادی؛ 7. عدم مسئولیت پذیری هردو سازمان در مقابل تعهدات خود؛ 8. ضعف در وضع و اجرای قوانین و مقررات؛ 9. نبود دانش و تخصص کافی در مدیریت سمن ها؛ 10. ضعف در کار گروهی؛ 11. عدم شفاف سازی سمن ها در فعالیت های خود؛ 12. ضعف در هماهنگی درون سازمانی شهرداری (شهرداری مناطق و سازمان های تابعه) و برون سازمانی (سازمان ها و نهادهای دولتی با یکدیگر)؛ 13. عدم برخورداری سمن ها از قدرت حقوقی.

با توجه به قرارگیری منشأ جریان های ورودی آب به سیستان در کشور افغانستان، کمبود آب یکی از عوامل اصلی محدودکنندۀ توسعۀ فعالیت های کشاورزی در این منطقه به شمار می رود؛ به طوری که خشکسالی های اخیر به خشک شدن شریان های حیاتی، نابودی بنیان های تولیدی و تشدید مهاجرت های گسترده به سایر نقاط ایران منجر شده است. در این راستا، طرح آبیاری 46 هزار هکتار از اراضی کشاورزی سیستان به منظور انتقال سیلاب های جاری از کشور افغانستان به گودال های طبیعی معروف به مخازن چاه نیمه ها و امکان بهره برداری مناسب از سیلاب های مذکور، برای توسعۀ کشاورزی و پایداری منطقه تصویب و اجرا شد. در این پژوهش تلاش شده است تا تأثیر طرح 46 هزار هکتاری آبیاری دشت سیستان بر پایداری اجتماعی روستاها مطالعه شود. جامعة آماری پژوهش، ساکنان 40 روستای شهرستان هامون بودند که با استفاده از فرمول کوکران، از بین 19،133 خانوار، با 346 نفر مصاحبه صورت گرفت. برای تجزیه وتحلیل داده ها، از نرم افزارهای سوارا، ماباک، جی.آی.اس. و نیز از آزمون های ویلکاکسون در نرم افزار SPSS برای تحلیل های آماری استفاده شد. براساس آزمون ویلکاکسون، پایداری اجتماعی روستاهای مورد مطالعه، با اجرای طرح انتقال آب به اراضی کشاورزان نسبت به قبل از اجرای طرح افزایش یافته است. نتایج تحلیل فضایی تأثیرگذاری طرح 46 هزار هکتاری بر پایداری اجتماعی روستاها با استفاده از مدل ماباک نشان داد با اجرای طرح انتقال آب، 12 روستا در وضعیت مطلوب، 10 روستا در وضعیت متوسط و 18 روستا در وضعیت نامطلوب یا تأثیرگذاری اندک طرح بر پایداری اجتماعی قرار گرفته اند. بیشترین تأثیرگذاری اجرای طرح 46 هزار هکتاری آبیاری بر پایداری اجتماعی روستاها، مربوط به مؤلفه های افزایش تمایل ماندگاری روستاییان در منطقه و انتظارات خوش بینانه به آیندۀ سیستان است.

مقالۀ حاضر در پی بازنمایی درک و تجربۀ نخبگان از نابرابری اجتماعی-سیاسی در استان کردستان و تصوری است که از شرایط علی، زمینه ای، مداخله گر، سازوکارها و پیامدهای آن دارند. در این مقاله با بهره گیری از رویکرد کیفی و روش گرانددتئوری و نیز بهره گیری از تکنیک مصاحبۀ عمیق و نیمه ساختاریافته، به جمع آوری داده های کیفی پرداخته شد. برای این منظور، با استفاده از نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، با 20 نفر از کنشگران کرد اهل سنت شامل چهار طیف نمایندگان مجلس، مدیران، فعالان فرهنگی و اعضای هیئت علمی مصاحبه شد. یافته ها به کمک رویکرد استراوس و کوربین در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و تبیین شدند. سپس با استناد به نظرات پاسخگویان، در شش مقولۀ اصلی پژوهش شامل تعریف در سه مقولۀ هسته ای و نه زیرمقوله، شرایط علی در سه مقولۀ هسته ای و هفت زیرمقوله، شرایط زمینه ای در سه مقولۀ هسته ای و ده زیرمقوله، شرایط مداخله گر در دو مقولۀ هسته ای و هفت زیرمقوله، سازوکار در سه مقولۀ هسته ای و هفت زیرمقوله، و پیامدها در سه مقولۀ هسته ای و دوازده زیرمقوله استخراج شدند. در پایان نیز مدل پارادیمی ارائه شده است که گویای تأثیر تعریف بر شرایط علی، زمینه ای و مداخله گر و نیز تأثیر مستقیم شرایط علی روی پدیدۀ نابرابری و تأثیر غیرمستقیم شرایط زمینه ای و شرایط مداخله گر بر شرایط علی و سازوکارها از یک سو و تأثیر غیرمستقیم شرایط زمینه ای و شرایط مداخله گر روی پدیدۀ نابرابری اجتماعی-سیاسی است. همچنین طبق یافته های نهایی، پدیدۀ نابرابری اجتماعی-سیاسی، محصول انتخاب کردهای اهل سنت در استان کردستان نیست، بلکه به واسطة مقوله های گفته شده برساخت شده است.

مطالعاتی که تاکنون در حوزۀ کشاورزی خانوادگی انجام شده، به طورکلی برمبنای دو دیدگاه متفاوت بوده است: دیدگاه اول روی ساختارهای مادی متمرکز و برجسته کنندۀ نقش انواع مزرعه و پویایی های اکولوژیکی است و دیدگاه دوم بر کنشگران اجتماعی متمرکز و برجسته کنندۀ عاملیت کشاورز است و نیروهای اجتماعی گسترده تر نیز نقش مهمی در آن دارند. در مقابل، پیشنهاد دارنهوفر و همکاران (2016) دیدگاه سوم با تمرکز روی روابط است که پتانسیل غلبه کردن بر دوگانگی اکولوژیکی/اجتماعی و ساختار/عاملیت را دارد. با حاکمیت این رویکرد در این مطالعه، برای ساختن چارچوب مفهومی و افزایش حساسیت نظری، از نظریۀ جامعه شناختی رابطه-محور کانتزن و فورنی استفاده شد. این کار با استفاده از روش گونه شناسی و راهبرد عملیاتی (ترکیبی از راهبرد تجربی و مفهومی) به انجام رسید. به این ترتیب که براساس رویکردی استقرایی، ابتدا مشاهده های مکرر و عمیق، در کنار مصاحبه های نیمه ساختاریافته با اعضای 19 خانوار (43 مصاحبه) در روستای قودجان که در آن صددرصد واحدهای بهره برداری کشاورزی به صورت خانوادگی اداره می شدند، انجام گرفت. سپس در یک فرایند مستمر رفت وبرگشتی، مفاهیم براساس یک مفهوم کلی تر، برچسب های مفهومی مناسب به عنوان گونه ها دریافت کردند و گونه ها به تدریج شکل گرفتند (تجربی). یافته ها نشان می دهد چگونگی و میزان مشارکت اعضای خانواده های بهره بردار در تصمیم گیری و نحوۀ عملکرد آن ها در ساختار کار در واحد بهره برداری، به شکل گیری پیکربندی های مختلفی از خانواده های کشاورز می انجامد که شامل چهار نوع پیکربندی «مکمل سنتی»، «همکاری»، «فردگرایی درون مزرعه» و «فردگرایی تخصصی» می شود. در روستای قودجان مکمل سنتی به رغم وجود پیکربندی های خانوادگی دیگر، نوع غالب است که در آن مرد مالک و سرپرست رسمی واحد بهره برداری خانوادگی است. همچنین نتایج نشان می دهد احتمال پایداری نسلی واحد بهره برداری خانوادگی با پیکربندی فردگرایی درون مزرعه، بیشتر از دیگر انواع پیکربندی است. بازسازی الگوهای تقسیم کار در خانوادۀ بهره بردار می تواند انعطاف پذیری آن را افزایش دهد و درنتیجه چشم انداز آتی کسب وکار کشاورزی خانوادگی را بهبود ببخشد.

برنامه های توسعۀ روستایی در روند تغییرات خود همواره به دنبال ارائۀ راه حل مناسب تری برای حفظ زیستگاه های روستایی و افزایش کیفیت زندگی در عرصه های روستایی بوده اند؛ بنابراین با توجه به تغییرات ساختارهای روستایی و مفهوم روستا در ایران و جهان، نیازمند تغییر در رویکردهای توسعۀ روستایی هستیم. توسعۀ نودرون زا به عنوان یکی از رهیافت های نوین توسعۀ روستایی، با عبور از رهیافت های درون زا و برون زا در پی ارائۀ رهیافتی جامع برای ایجاد شرایط بهروزی و افزایش کیفیت زندگی در عرصه های روستایی است. این رهیافت با تأکید بر اقتصاد اجتماعی و شبکه سازی و همچنین استفاده از سرمایه های انسانی و اجتماعی در درون اجتماعات محلی، همراه با تعامل و همکاری با نهادهای دولتی و تلفیق رویکردهای بالا به پایین و پایین به بالا تدوین و مفهوم سازی شده است. رهیافت نودرون زا در این شرایط راه حلی برای واردکردن جوامع محلی و تقویت نهادهای نوع سوم در فضاهای قلمروی شهری و روستایی و همچنین شبکه سازی در بین نهادهای سه گانه است (دولتی، خصوصی و نوع سوم) تا بتوان سازوکارهای تصمیم سازی را با همکاری سطوح مختلف قدرت سیاسی-اداری و همکاری اجتماعات محلی و با نقش تسهیل گری و مداخله گری نهادهای مدنی از قبیل سازمان های مردم نهاد و دیگر سازمان های مردمی به گونه ای متعاملانه، تصمیم گیری و اجرا کرد. با توجه به تغییرات ایجادشده در روستاهای کشور و همچنین وجود ظرفیت های متعدد مانند سرمایه های انسانی و اجتماعی و وجود روستاییان تحصیلکرده و متخصص و همچنین اجرای طرح های توانمندسازی و مشارکتی توسط نهادهای مدنی در عرصه های توسعۀ روستایی که در سال های اخیر شاهد اجرای آن هستیم، رهیافت توسعۀ روستایی نودرون زا قابلیت ایجاد الگوی مناسبی برای اجرای برنامه های توسعۀ روستایی در کشور را دارد.

حاشیه نشینی به عنوان ابرچالش اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و حتی سیاسی کشور دارای ابعادی پیچیده و متداخل است که متمرکزشدن بر بعد فرهنگی آن به شناخت و مداقۀ مضاعف و جامع نیاز دارد. پژوهش حاضر با تمرکز بر پدیدۀ حاشیه نشینی در خوزستان، به عنوان یکی از پرچالش ترین استان های کشور، سعی دارد تا با شناخت عمق و زوایای پنهان و آشکار این پدیده، برمبنای ارزیابی سیاست های گذشته، اعمال دیدگاه های ذی نفعان و مطلعان محلی، مقتضیات میدان و مقوله های تأثیرگذار بر ساحت حاشیه نشینان را شناسایی و مدل خط مشی گذاری متناسب با اقتضائات آن را طراحی کند. در این پژوهش از روش کیفی مبتنی بر رویکرد نظریۀ داده بنیاد استفاده شده است. جامعۀ مورد مطالعه، محله های حاشیه نشین (ملاشیه، عین دو، سیاحی، حصیرآباد و زویه) شهر اهواز بود و روش جمع آوری داده ها، از طریق مصاحبه با چهل نفر از مطلعان محلی و مدیران اجرایی مرتبط انجام شد. یافته های پژوهش (ویژگی های اصلی حاشیه نشینی در محله های هدف) شامل بی اعتمادی نهادی، احساس تبعیض مضاعف، عادت وارۀ دوگانۀ شهری و روستایی، محرومیت نسبی ادراک شده، تحولات بنیادی منطقه، سرمایۀ اجتماعی درون گروهی (زیست کلونی)، نارضایتی عمومی، انباشتگی مشکلات کالبدی، فقر فرهنگی، درهم تنیدگی حاشیه نشینی و قومیت گرایی، تعارض منافع ذی نفعان، دولت محوربودن توقعات و انتظارات و واگرایی مذهبی است که ساحت حاشیه نشینان در شهرستان اهواز را تشکیل داده و درنهایت در سه بعد پارادایمی شرایطی-ایجابی، کنش/تعامل و پیامدی ترسیم شده است. مطابق با مختصات اجتماعی و فرهنگی، و کالبدی احصاشده، مدل خط مشی گذاری اقتضایی-فراگردی-تعاملی سیال با محوریت اقتضائات محلی، نظرات ذی نفعان و تعامل گرا (فرایندی) ارائه شد. مدل طراحی شده، بر اشتراکات فرهنگی، مطالبات ذی نفعان، تعامل بین ذی نفعان و مدیران و متمرکز بر اقتضائات محیطی استوار شده است.

در قدیم مردم برای حفاظت از خود و تأمین امنیت، دور شهرها حصار می کشیدند، اما با گذشت زمان و در دهه های اخیر، فرهنگ جدایی گزینی اجتماعی و خصوصی سازی، فرم و محتوای حصارها را تغییر داده و آن را با مزرعۀ شخصی، باغ ویلا و منازل خصوصی گره زده است. هدف این پژوهش، تأملی جامعه شناختی بر دوگانگی نشانه شناختی حصار و حصارکشی در میان مردم سوادکوه استان مازندران است تا بتوان به فهم معنای اجتماعی از یک سازۀ فیزیکی دست یافت. روش مورد استفاده در این تحقیق، کیفی و مردم نگاری انتقادی است و بیست نفر از شهروندان سوادکوه به شیوۀ نمونه گیری هدفمند انتخاب و با آن ها مصاحبه شد. نتایج این تحقیق نشان دهندۀ دوگانگی و استحالۀ معنایی حصار و حصارکشی در شهر سوادکوه است و با رویکرد نشانه شناختی و تصور از شهر در قالب دو مضمون اصلی «حصارکشی به مثابۀ مظهر زیست سنتی و هویت بخش» و «حصارکشی به عنوان مظهر غلبۀ ارزش های ابزاری مدرن، غریبگی و فردگرایی» مشخص شد. مقوله های محوری در بحث حصارکشی شامل «فقدان یا محدودیت حصار در گذشته»، «حصار نشانۀ مرزبندی و مراقبت از محصول و زمین کشاورزی»، «مظهر امنیت»، «مظهر سادگی و فقر حیات روستایی» و همچنین «نشانۀ ارزش یافتن زمین»، «مظهر مدرن شدگی و تفکیک»، «مظهر عقلانیت و شخصی سازی حریم» و «مظهر آسیب شناختی و بدبینی اجتماعی» هستند. درنهایت این دوگانگی در سازه ها و نمادهای شهری تصویری از دوگانگی و نابرابری فضایی و اجتماعی در گسترۀ وسیع محیط شهری دارد.

اگر چه تغییر اقلیم همه جوامع انسانی را تحت تأثیر قرار می­دهد، اما بی شک روستاییان به خصوص در کشورهای در حال توسعه آسیب­پذیرترین قشر در مقابل تغییرات اقلیمی هستند. در سالیان اخیر راهکارهای سازگاری جوامع محلی بسیار مورد توجه و تأکید سازمان های بین المللی و مجامع علمی قرار گرفته اند. با این وجود سازگاری روستاییان با تغییرات اقلیمی در ایران کمتر در مطالعات پیشین مورد بررسی قرار گرفته است. از این رو هدف کلیدی پژوهش حاضر مطالعه درک و شناخت روستاییان شهرستان مشکین شهر استان اردبیل نسبت به تغییرات اقلیمی، شناسایی استراتژی­های سازگاری آنان در مقابل این پدیده و تبیین راهکارهای ارتقای ظرفیت سازگاری آنان است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش از نوع کیفی موسوم به نظریه داده بنیاد است. داده های مورد نیاز به روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با 55 تن از روستاییان شاغلین در بخش های اقتصادی (کشاورزی، دامداری، باغداری) جمع آوری و با بهره گیری از نرم افزار اطلس تی آی (ATLAS.ti) کدگذاری و تحلیل شد. نتایج نشان داد اکثر مصاحبه شوندگان بر این باور هستند که افزایش پدیده های خشکسالی، روزهای گرم، وزش باد و کاهش بارندگی­ها به دلیل تغییرات اقلیمی اتفاق افتاده و بر معیشت آنان اثر گذاشته است که از جمله این پیامدها می توان به کاهش تولید و کیفیت محصولات، افت سطح آب­های زیرزمینی، تخریب و از بین رفتن مراتع، کاهش منابع آب روستاها، کاهش دام، کاهش جمعیت، کمبود و گرانی نهاده ها اشاره کرد. در مقابل روستاییان استراتژی های متعددی برای سازگاری با این شرایط اتخاذ نموده­اند که شامل کاشت محصولات دیمی، صرفه جویی در مصرف آب، توسعه آبیاری قطره ای، پرورش بز، مدیریت مصرف آب، کاهش سطح کاشت محصولات، حفر چاه غیرمجاز، مهاجرت از روستا، کاهش تعداد دام، کاهش دفعات آبیاری و روی آوردن به کارگری بوده است. همچنین مصاحبه شوندگان راهکارهای مختلفی از جمله آموزش، توسعه بیمه محصولات و خدمات روستایی، اعطای تسهیلات و وام های کم بهره، توسعه سیستم­های آبیاری نوین، بازاریابی محصولات کشاورزی و دامی را برای ارتقاء ظرفیت سازگاری روستاییان در مقابل تغییرات اقلیمی ارائه نمودند.

هدف از این پژوهش شناسایی مشکلات و مسائل روستاهای دهستان گچی از نظرگاه روستاییان، آگاهی از نگرش آنها نسبت به ریشه و علت مشکلات مبتلابه خود و همچنین پیامدهای احتمالی این مشکلات در حیات اجتماعی حوزه مورد مطالعه است. برای تحقق این هدف از روش کیفی و به طور خاص از جلسات کانونی، مصاحبه نیمه­ساخت­یافته و مشاهده استفاده شده است. میدان پژوهش شامل روستاهای دهستان گچی است. برای تحلیل داده­های گردآوری شده از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شد. نتایج نشان داد که کمبود چراگاه و تخریب مراتع، کمبود علوفه، کمبود شدید آب شرب و آب دام، بیکاری، تخصص و مهارت پایین، نامناسب بودن راه­های ارتباطی بین روستاها و مرکز شهرستان، نامناسب بودن راه­های بین مزارع، فقدان امکانات خدماتی و پوشش پایین تلفن همراه و اینترنت،  عدم ارائه خدمات بهداشت و سلامت از عمده­ترین مشکلات شناسایی شده در روستاهای دهستان گچی است. ریشه بسیاری از این مشکلات در مواردی مانند فقدان زیرساخت­های آموزشی، رفاهی و خدماتی، نبود زیرساخت­های بهداشتی، کمبود نیروی انسانی ماهر درمانی برای ارائه خدمات بهداشتی، خشکسالی و خشک شدن چشمه­ها، کم­توجهی مسئولین، دور افتادگی و عدم دسترسی به روستاها،  ... نهفته است. فقر،  فرسایش خاک و پایین آمدن کیفیت زمین­های کشاورزی، تشدید بی­سوادی، مهاجرت به شهر، گسترش دزدی، نزاع بین فردی و اختلافات طایفه­ای، سست شدن بندهای خانوادگی، فشار روانی و استرس، پرخاشگری و افزایش خشونت و ... از مهم­ترین پیامدهای مشکلات موجود است که باعث تشدید آسیب ­های اجتماعی، اقتصادی، طبیعی و روانی در دهستان گچی شده است.