مهندسی صنایع و مدیریت شریف
سال:1402 | دوره:39 | شماره:1 |تعداد مقالات:11

تعمیرات فرصت طلبانه یک راه حل کلیدی برای کاهش هزینه های نگهداری و تعمیرات )نت( و/یا بهبود عملکرد سیستم است. با این وجود، سیاست های نت فرصت طلبانه تنها برای رده ی خاصی از سیستم ها توسعه یافته اند که انتظار می رود به صورت یکپارچه عمل کنند. هدف این پژوهش توسعه ی رویکردهای نت فرصت طلبانه پویای موجود برای سیستم های تولیدی منعطف است که به صورت منقطع عمل می کنند. یک مدل برنامه ریزی غیرخطی مختلط به منظور تصمیم گیری هم زمان در رابطه با گروه بندی فعالیت های تعمیراتی و همچنین تعیین اندازه دسته های تولیدی و زمان بندی آنها توسعه داده شده است. مدل پیشنهادی قادر به در نظر گرفتن 1. تعداد محدود تیم های تعمیراتی؛ 2. موجودی اولیه؛ 3. عملیات مونتاژ و 4. تقسیم اندازه کارهاست. تابع هدف شامل هزینه های فعالیت های تعمیرات پیشگیرانه و اصلاحی و همچنین هزینه های مختلف تولید متشکل از هزینه های تولید و آماده سازی، تأخیر سفارش ها و جریمه ی ذخیره ی اطمینان است. اعتبار و کارایی مدل پیشنهادی از طریق پیاده سازی در یک مثال عددی مورد تحلیل قرار گرفت.

در این پژوهش تلاش شده است تا با ارائه ی الگوریتمی بهبودیافته و مبتنی بر خوشه بندی، بازشناسی اعداد دست نویس فارسی با دقت قابل توجهی صورت پذیرد. بر این اساس، آموزش و بازشناسی الگوها به کمک شبکه ی عصبی احتمالاتی و چندلایه ی پرسپترون میسر شده است، به این صورت که پس از استخراج دو دسته ویژگی مکان مشخصه و ناحیه یی از داده های آموزشی، داده های هریک از کلاس های دهگانه بر اساس هر ویژگی با استفاده از روش های پیوند کامل، P A M و F C M خوشه بندی شده و کلاس های دهگانه ی جدید حاصل از خوشه بندی، توسط یکی از دو الگوریتم طبقه بندی کننده آموزش می بینند. تعداد بهینه خوشه های هر کلاس با استفاده از الگوریتم بهینه سازی جست وجوی ممنوعه با تابع برازندگی نرخ بازشناسی تعیین می شود. میزان دقت الگوریتم در نهایت با استفاده از داده های آزمایش مورد سنجش قرار می گیرد و با توجه به نتایج ملاحظه می شود که الگوریتم پیشنهادی، بازشناسی اعداد دست نویس فارسی را با دقت بالایی انجام می دهد.

در این مطالعه، مسئله ی برنامه ریزی هم زمان تولید، موجودی، حمل ونقل و قیمت گذاری محصولات فاسدشدنی در یک زنجیره ی تأمین دوسطحی مورد بررسی قرار می گیرد. برای رسیدن به جواب بهینه ی سراسری، حل تمام این زیرمسائل در قالب یک مدل یکپارچه ضروری است. پارامترهای تأثیرگذار بر تصمیمات مذکور قطعی نیستند و این عدم قطعیت نیز باید کنترل شود. به علاوه اهمیت موضوع هنگامی که محصول فاسدشدنی باشد بسیار بیشتر خواهد بود. در این پژوهش، برنامه ریزی امکانی استوار برای مواجهه با عدم قطعیت به کار گرفته شده و برای اعتبارسنجی مدل از داده های یک مطالعه ی موردی )ملات سبز که در صنعت فولاد کاربرد دارد( استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که با تصمیم گیری یکپارچه می توان هزینه های زنجیره ی تأمین را به طور متوسط 16\٪ کاهش داد. همچنین در مقایسه ی رویکرد امکانی استوار با رویکرد اسمی در کنترل عدم قطعیت، ملاحظه می شود که بیشینه و میانگین انحراف از بهینگی به ترتیب 46\٪ و 11\٪ کاهش می یابد.

اگر فرایند به قابلیت بالایی رسیده باشد می توان با در نظر گرفتن سطح انتظارات، تا حدودی تغییرات در میانگین را مجاز دانست. برای چنین وضعیتی نمودار کنترل پذیرش (A C C) ایجاد شده است که از مهم ترین مفروضات آن می توان به نرمال بودن و استقلال داده های مورد پایش اشاره کرد. با این وجود، تحت شرایطی در عمل، الگوهای همبستگی خاصی از میان اطلاعات نمونه یی قابل استخراج است که نقض فرض استقلال را در پی دارد. هدف اصلی این پژوهش معطوف به توسعه ی نمودار کنترل پذیرش در شرایطی است که داده های پرکاربردترین فرایند خودهمبسته، یعنی فرایند خودبرگشتی مرتبه ی اول A R(1)، مورد پایش قرار می گیرد. پس از ارزیابی عملکرد روش های پایش با استفاده از معیار متوسط طول دنباله(A R L)، مشخص می شود که نمودار پیشنهادی E W M A نتایج بهتری دارد. علاوه بر این، طراحی اقتصادی ـ آماری نمودار مذکور با هزینه ی کم تری میسر می شود.

مسیریابی وسایل نقلیه، مسئله یی است که تاکنون توسط پژوهشگران متعددی مطالعه شده و توسعه یافته است. در سال های اخیر با توسعه ی فروش های اینترنتی مسئله ی مسیریابی وسائط نقلیه با در نظر گرفتن مکان ـ زمان های پیشنهادی مشتریان، که یکی از زیرشاخه های مسئله ی مسیریابی عمومی وسائط نقلیه است مورد توجه محققین قرار گرفته است. در این مقاله دو مدل ریاضی مبتنی بر گره و مبتنی بر جریان برای مسئله ارائه شده است. نتایج حل مدل نشان می دهد که مدل ریاضی مبتنی بر جریان کارایی بالاتری نسبت به مدل مبتنی بر گره دارد. در ادامه چهار الگوریتم ابتکاری شامل الگوریتم مبتنی بر صرفه جویی سری و موازی، الگوریتم مبتنی بر درج کردن و الگوریتم مبتنی بر نزدیک ترین مشتری بازدید نشده برای مسئله ی طراحی شده است. الگوریتم مبتنی بر درج کردن، در نمونه های کوچک نسبت به جواب بهینه، شش درصد خطا داشته است. در نمونه های بزرگ نیز، عملکرد مناسبی در مقایسه با سایر الگوریتم ها داشته است.

هدف از این تحقیق، توسعه ی یک مدل زنجیره ی تأمین چندمحصولی چنددوره یی با در نظر گرفتن ضایعات مواد اولیه ی موجود در محموله ی خریداری شده از تأمین کننده، ضایعات مواد اولیه حین تولید و کارایی نیروی انسانی است. این مدل به صورت برنامه ریزی عدد صحیح مختلط دوهدفه، با اهداف کمینه سازی هزینه ها و کمینه سازی ضایعات مواد اولیه در شرایط عدم قطعیت است. در دنیای واقعی برخی پارامترهای زنجیره ی تأمین مانند تقاضا با عدم قطعیت مواجه اند، بنابراین رویکرد بهینه سازی استوار سناریومحور برای مواجهه با این عدم قطعیت به کار برده شده است. برای حل مدل، ابتدا مدل مذکور با روش محدودیت اپسیلون و دو الگوریتم N S G A-I I و 2S P E A حل شده است. سپس کیفیت جواب و زمان حل آنها با یکدیگر مقایسه شده است. برای اتخاذ تصمیم از میان پاسخ های پارتو از شاخص ارزیابی عملکرد M I D و روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی )A H P( استفاده شده است.

در مکان یابی احداث بیمارستان ها رعایت نکاتی از جمله میزان جمعیت منطقه ی تحت پوشش، هزینه های حمل ونقل و فاصله ی فیزیکی بیمارستان هابسیار مهم است. در پژوهش حاضر، یک مدل پویای استوار تصادفی برایمکان یابی و تخصیص شبکه ی خدمات سلامت با ظرفیت محدود و شرایط اختلالتوسعه داده شده، تا علاوه بر در نظر گرفتن شرایط واقعی در طراحیاز جمله اختلال، ظرفیت محدود و پویایی، منجر به کاهش هزینه ها نیزشود. تعریف ظرفیت محدود برای بیمارستان ها نشان داد که شبکه ی خدماتسلامت در شرایط اختلال نیاز به باز تعریف تعداد لایه های مختلف اینشبکه دارد. برای حل مدل توسعه داده شده از دو روش فراابتکاری الگوریتم ژنتیک با مرتب سازی نامطلوب و الگوریتم ازدحام ذرات استفاده شده است.مقایسه ی نتایج حاصل از الگوریتم های فوق با جواب های دقیق، کارایی الگوریتم های فوق را نشان داد.

در پژوهش حاضر مدلی برای شناسایی افراد مؤثر در رفتار و تصمیم خرید دیگران در صنعت سینما و تئاتر ارائه و ارزش مشتریان این صنعت براساس نقش متفاوت مشتری در درون شبکه ی مخاطبان اندازه گیری شده است. در گام نخست ارزش طول عمر مشتریان محاسبه و با رسم شبکه ی ارتباطی، مشتریان براساس پارامترهای شبکه یی کاربران، خوشه بندی شدند. سپس مدلی برای شناسایی و اندازه گیری ارزش کلامی مشتریان بر اساس تعریف روابط استخراجی ارائه و شبکه ی تأثیرگذاری و تأثیرپذیری بر اساس نقش تعریف شده ی کاربران (تأثیرگذار مثبت، تأثیرگذار منفی، مراجعه کننده ی نوع اول، مراجعه کننده ی نوع دوم، رویگردان مثبت و رویگردان منفی) ترسیم و ارزش طول عمر و ارجاعی در جریان هر شبکه محاسبه شد. بر این اساس، مشتریان در چهار بخش قهرمانان، دولتمندان، تبلیغ گران و خسیس ها بخش بندی شدند. مقایسه ی ارزش ارجاعی با ارزش طول عمر و ارزش شبکه یی، نشان دهنده بالا بودن سهم ارزش ارجاعی مشتری در سودآوری یک محصول، سازمان و صنعت پویاست.

قیمت گذاری سازوکاری مرسوم برای جذب مشتریان بیشتر است. تقاضای محصولات تازه علاوه بر قیمت به میزان تازگی و سطح نمایش داده شده در قفسه نیز بستگی دارد. به دلیل وابستگی تقاضا به سطح موجودی نمایش داده شده، صفر بودن موجودی در پایان دوره لزوماً بهینه نیست و به عنوان یک متغیر تصمیم در نظر گرفته می شود. این پژوهش یک مدل موجودی و قیمت گذاری برای محصولات فاسدشدنی انبارشدنی با هزینه ی نگهداری خطی ـ افزایشی نسبت به زمان ارائه می کند که در آن تقاضا تابعی حاصل ضربی از قیمت، تازگی و سطح موجودی نمایش داده شده است. متغیرهای تصمیم این مدل عبارت اند از: مقادیر بهینه ی زمان بازپرسازی، موجودی پایان دوره و نرخ شکست قیمت، مقدار بهینه ی سفارش و زمان اعمال شکست قیمت. نشان داده می شود که تابع هدف بیشینه سازی سود شبه مقعر است و یک الگوریتم جست وجو بر این اساس ارائه می شود و در نهایت مثالی برای نمایش نتایج نظری و بیان جنبه های مدیریتی ارائه خواهد شد.

این مقاله به مدل سازی و حل مسئله ی جدول بندی زمانی دروس دانشگاهی می پردازد. در مدل سازی ریاضی این مسئله، دو قسمتی بودن برخی دروس 3 و 4 واحدی در طول هفته و همچنین تعلق برخی کلاس ها به برخی گروه های آموزشی در نظر گرفته شد. برای حل این مسئله، یک الگوریتم ابرابتکاری براساس الگوریتم رقابت استعماری توسعه داده شد که شامل 9 ابتکاری سطح پایین است و در آن با پنج استراتژی نحوه ی تخصیص مشخص می شود. الگوریتم ابرابتکاریِ پیشنهادی با داده های واقعی از دانشگاه شیراز آزمون شد. نتایج نشان داد که این الگوریتم قادر به تولید 10 جدول زمانی متفاوت طی 17 ساعت اجرا و بدون دخالت انسان است. بهترین جدول زمانی تولید شده به وسیله ی ابرابتکاری توسعه داده شده قادر است حدود 11 درصد بهره برداری از کلاس را افزایش داده و زمان انتظار دانشجویان برای شروع کلاس بعدی را به طور متوسط حدود 1 ساعت در هفته کاهش داده است.

سیستم سلامت از نظر ماهیتی سلسله مراتبی است که وجود پیوند ارتباطی بین سطوح مختلف آن، حل مسئله ی مکان یابی را برای هریک از سطوح به طور مجزا غیرممکن می سازد. هدف این پژوهش، ایجاد یک شبکه ی خدمات سلامت سه سطحی است. بدین منظور، هریک از مکان های داوطلب به عنوان یک واحد تصمیم گیرنده در نظر گرفته شده اند و کارایی هر یک از مکان های داوطلب محاسبه شده است. همچنین یک مدل خطی عدد صحیح مختلط دوهدفه توسعه داده شده که به دنبال کمینه سازی زمان جابه جایی و بیشینه سازی کارایی از طریق انتخاب مکان های با کارایی بالاتر است. از روش حدی اصلاح شده برای حل مدل دوهدفه پیشنهادی استفاده شده است. به منظور ارزیابی مدل پیشنهادی یک مطالعه ی واقعی روی منطقه ی 1 شهر تهران انجام گرفت. نتایج حل مدل نشان دهنده ی وجود ناسازگاری بین اهداف است. همچنین تأثیر پارامتر ارجاع روی جریان بیماران در سیستم به وضوح مشخص است. مقایسه ی شبکه ی موجود با شبکه ی پیشنهادی حاکی از بهبود در وضعیت موجود از نقطه نظر اهداف ارائه شده است.