سردبیر محترم، پاندمی ها و بحران های بهداشتی جهانی، چالش های عظیمی را برای نظام های بهداشتی و مراقبتی ایجاد کرده اند که می توانند با پیامدهای وسیع اخلاقی و عملی همراه باشند. ازجمله این چالش ها می توان به مدیریت مراقبت های بیهوده در شرایطی اشاره کرد که منابع محدود و تقاضا بیش ازحد است (1). به عنوان مثال پاندمی COVID-19 به عنوان یکی از بزرگ ترین بحران های بهداشتی از زمان جنگ جهانی دوم، تجربه ای بی سابقه در مقیاس جهانی به جا گذاشت که موجب شد، سازمان های بهداشتی و رهبران مراقبتی با تصمیم گیری های دشواری درباره نحوه تخصیص منابع، معیارهای تریاژ، و سطح مراقبت مواجه شوند (2). بر اساس تجارب به دست آمده از پاندمی ها و سایر بحران های بهداشتی، در هر پاندمی، چالش های اخلاقی متعددی پیش روی کارکنان بهداشتی، به ویژه کارکنان خط مقدم به وجود می آید. تصمیم گیری درباره پذیرش یا ترخیص بیماران، سقف خدمات قابل ارائه، و تخصیص منابع در شرایطی که کمبودها و فشارها بیداد می کند، اغلب فاقد راه حل ساده و سریع است. این بحران ها نه تنها رهبران و مدیران بخش های بهداشتی بلکه کارکنان درمانی و به ویژه پرستاران را نیز با فشارهای بی سابقه ای مواجه می کنند. ترکیب تقاضای بالا برای مراقبت، کمبود تجهیزات حیاتی مانند تخت های مراقبت ویژه، محدودیت منابع، و عدم قطعیت های علمی و اطلاعات کافی درباره درمان های مؤثر، بار عاطفی و روانی عظیمی را بر دوش پرستاران و تیم های بهداشتی می گذارد (1, 3). در شرایط بحران های بهداشتی، تصمیم گیری در مورد تخصیص منابع کمیاب می تواند نیازمند اولویت بندی شدید باشد. مثالی از این شرایط می تواند شامل اکستوباسیون بیماری که امیدی به زنده ماندن او به وضوح نیست و انتقال دستگاه های تهویه به بیمارانی باشد که شانس بیشتری برای بقا دارند (4). این شیوه که در آن نگاه کل نگر جایگزین رویکرد فردمحور می شود، گاهی مستلزم آن است که مراقبت های خاصی محدودشده یا به صورت سهمیه بندی ارائه شوند. بسیاری از مراقبان، این تغییر رویکرد را ازنظر اخلاقی ناراحت کننده تلقی می کنند، چراکه خلاف اصول بنیادین مراقبت بیمارمحور است و ممکن است درجاتی از احساس ناتوانی و درماندگی را در پی داشته باشد (5). این موقعیت ها باعث شکل گیری پدیده ای به نام مراقبت بیهوده می شود. مراقبت بیهوده به مراقبتی اطلاق می شود که شانس موفقیت اندک دارد یا حتی ممکن است به دلیل شرایط بیمار، کاملاً غیرممکن و غیر مؤثر باشد. به عبارت دیگر، این نوع مراقبت شامل مداخلاتی است که نه به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک می کنند و نه بیمار را از وابستگی به مراقبت های پیچیده پزشکی رها می سازد (6, 7). مراقبت بیهوده را می توان شبیه تلاش برای حمل آب به کمک یک سطل دارای نشتی و سوراخ دانست! همچنان که تلاش برای کاربرد دفیبریلاسیون برای آسیستول نیز می تواند به همان اندازه بیهوده باشد (8). باوجود دستاوردهای علمی و تجارب انباشته در مراقبت از بیماران در طول پاندمی ها، همچنان عدم قطعیت درباره نتایج برخی درمان ها در شرایط بحرانی به قوت خود باقی است. این امر، تیم های درمانی را در وضعیتی دشوار قرار می دهد؛ جایی که تصمیم گیری درباره ادامه یا قطع درمان ها برای بیماران مبتلا به بیماری های ناشناخته با پیش آگهی نامشخص چالشی جدی است (3, 4). یکی از دلایل افزایش مراقبت های بیهوده در بحران های بهداشتی، انتظار بیش ازحد برای بهبودی و درخواست های غیرواقع بینانه بیماران یا خانواده هایشان برای دریافت مراقبت های خاص است. بررسی ها نشان می دهند که درخواست های خانواده ها برای درمان های غیرضروری و مراقبت های بیهوده می تواند ناشی از بی اعتمادی به تشخیص های پزشکی، باورهای مذهبی، و یا امید به وقوع معجزه باشد (6, 9). در چنین شرایطی، توجیه خانواده ها و توضیح واقعیت ها به شکلی قابل درک و با توجه به میزان تحمل آنان ضروری است. در مواردی، حتی ممکن است مداخله قانونی برای جلوگیری از ادامه مراقبت های بیهوده موردنیاز باشد. مراقبت بیهوده همواره موضوعی پرتنش و محل بحث بین تیم های بهداشتی، بیماران و خانواده ها بوده است. در یک سو، خطر محرومیت فردی از خدمات ضروری و حفظ حیات وجود دارد، و در سوی دیگر، اتلاف منابع محدود که می تواند سلامت و حیات سایر بیماران را به خطر اندازد. ارائه این خدمات تنها در صورتی می تواند اخلاقی تلقی شود که منافع بالقوه آن بیشتر از خطرات احتمالی آن باشد (10). مراقبت های بیهوده، به ویژه زمانی که پرستاران و مراقبان به ناچار مجبور به اجرای آن ها هستند، می تواند فشار عاطفی قابل توجهی را به آن ها تحمیل کند. این نوع مراقبت ها علاوه بر ایجاد بی تفاوتی و کاهش کیفیت مراقبت، باعث به هدر رفتن زمان، انرژی و منابع مالی قابل توجهی می شود (6, 11). مراقبت های بیهوده نه تنها هزینه های زیادی به سیستم بهداشتی تحمیل می کنند، بلکه می توانند منجر به عوارضی نظیر مقاومت آنتی بیوتیکی، زخم فشاری، پنومونی ناشی از ونتیلاتور، و عفونت های مرتبط با کاتتر شوند. در شرایط بحرانی که وقوع این نوع مراقبت ها غیرقابل انکار است (12)، انجام مداخلاتی برای کاهش عوارض طولانی مدت آن ها ضروری به نظر می رسد. ازجمله راهکارهای پیشنهادی برای کاهش مراقبت های بیهوده و پیامدهای آن، حرکت به سوی مراقبت های تسکینی و تمرکز بر کاهش درد و علائم است (10). مراقبت های تسکینی در بحران های بهداشتی، ضمن فراهم آوردن کنترل علائم و حمایت عاطفی، تصمیم گیری های تیم درمانی را آسان تر می کند (13). این نوع مراقبت با اولویت دادن به نیازهای عاطفی، معنوی و اجتماعی بیمار و خانواده اش می تواند به کاهش تنش ها و پذیرش واقعیات از سوی بیماران و خانواده ها کمک کند. تدوین پروتکل های مراقبت بیهوده با مشارکت خانواده های بیماران و آگاهی بخشی به آن ها درباره تأثیرات این نوع مراقبت ها می تواند از بار عاطفی و رنج ناشی از این شرایط برای بیماران و خانواده ها بکاهد. تشکیل تیم های مراقبت تسکینی متشکل از پزشک، پرستار، مددکار اجتماعی، روان شناس، روان پزشک و دیگر متخصصان، می تواند به برقراری ارتباط بهتر با بیماران و ارائه مراقبت های متناسب کمک کند. در نظام سلامت، هیچ مراقبتی ذاتاً بیهوده نیست، بلکه شرایط بیمار و بحران است که به مراقبت ها مفهوم بیهودگی می بخشد. تصمیم گیری درباره تداوم یا قطع مراقبت، نیازمند معیارهای عینی درباره وضعیت بیمار و هم راستایی با شرایط بحران است. به اشتراک گذاری سریع تجارب بین المللی، تدوین پروتکل های درمانی متناسب با اوضاع بالینی بیماران، و رویکردهای تسکینی مؤثر می تواند به کاهش مراقبت های بیهوده، کاستن از فشارهای اخلاقی بر مراقبان، و بهبود کیفیت زندگی بیماران منجر شود.