برای دفاع از شهرها حفاظت از شبکه معابر، امری لازم و ضروری است. جهت دفاع از معابر شهری در ابتدا لازم است که نقاط آسیب پذیر این معابر مشخص شده و برای این نقاط تمهیدات ویژه در نظر گرفته شود. جهت شناسایی آسیب پذیری معابر در مقابل تهدیدات طبیعی کارهای زیادی در کشورهای مختلف انجام شده است، و در بسیاری از موارد از بررسی مخاطرات انسان ساخت صرف نظر شده است. با توجه به اهمیت تهدیدات انسان ساخت لازم است، این دسته از تهدیدات نیز در بررسی آسیب پذیری معابر مورد بررسی قرار گیرد، که در این پژوهش این امر انجام شده است. به عنوان نمونه موردی یکی از مهم ترین شریان های مواصلاتی شمال شهر تهران یعنی بزرگراه طبقاتی صدر مورد مطالعه قرار گرفت. برای یافتن میزان آسیب پذیری این معبر ابتدا شاخص های موثر بر آسیب پذیری این معابر شناسایی و وزن دهی شد. شاخص های کلی موثر در آسیب پذیری معابر طبقاتی در سه گروه عمده شاخص های دفاعی، شهری و طبیعی تقسیم بندی شده و هر یک از شاخص ها و زیر شاخص ها به روش سلسله مراتبی و روش TOPSIS امتیا زدهی شد. پس از امتیا زدهی شاخص ها، لایه های جغرافیایی مربوط به آن شاخص و برای محدوده مطالعاتی در نرم افزار ArcGIS ایجاد شد. سپس لایه های ایجاد شده با توجه به وزن تاثیرگذاری شاخص مورد نظر، در نرم افزار مذکور ترکیب و نقشه آسیب پذیری معبر طبقاتی مورد مطالعه، تهیه شد و با تولید نقشه آسیب پذیری میزان ریسک در امتداد مسیر تعیین خواهد شد. لذا پس از انجام مراحل فوق و تهیه این نقشه، آسی بپذیر ترین نقطه در مسیر بزرگراه مورد مطالعه مشخص شد. با توجه به پژوهش انجام شده تقاطع ها از مهم ترین نقاط آسیب پذیر محدوده می باشند. در انتها عوامل ایجاد خطر در آسیب پذیرترین تقاطع در طول مسیر مورد بررسی قرار گرفت.

ارزیابی از روش های مهم در تحلیل دست یابی به اهداف توسعه پایدار بوده و می تواند به عنوان یکی از الزامات برنامه ریزی، اثرات بالقوه و بالفعل زیست محیطی که در نتیجه اجرای پروژه های عمرانی و توسعه، پدیدار می شوند را شناسایی و گزینه های منطقی جهت حل آن ها را ارایه نماید. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اثرات زیست محیطی بزرگراه طبقاتی صدر بر محلات مجاور آن است که به لحاظ هدف از نوع کاربردی و به لحاظ ماهیت روش، توصیفی-تحلیلی می باشد. به علاوه این تحقیق به لحاظ نظری نیز مبتنی بر مکاتب محیط گرا و توسعه پایدار است. برای تجزیه تحلیل داده ها 8 محله مجاور پل صدر (محله های تجریش، قیطریه، چیذر، زرگنده، صدر، رستم آباد، اختیاریه-رستم آباد و پاسداران-ضرابخانه) به عنوان واحد تحلیل انتخاب شدند. شاخص های ارزیابی نیز در 7 بعد از ابعاد اجتماعی، کالبدی، بصری، سلامتی-بهداشتی، اقتصادی، اکولوژیک و ایمنی-امنیت شناسایی و مورد سنجش قرار گرفتند. از روش های کمی و آماری از جمله آزمون تی تک نمونه ای و آزمون فریدمن جهت رتبه بندی ابعاد و از روش های تحلیل فضایی (آمار فضایی) برای نشان دادن وضعیت موجود محله ها استفاده شده است. همچنین برای رتبه بندی محله ها از نظر اثرات زیست محیطی پل طبقاتی صدر نیز از تکنیک تاپسیس و از روش لیوپولد ایرانی نیز استفاده شد. نتایج ماتریس ارزیابی منتخب نشان داد که پروژه طبقاتی صدر با ارایه گزینه های اصلاحی در فعالیت هایی که اثر تخریبی آن ها زیاد و خیلی زیاد است، پروژه مورد تایید قرار می گیرد و همچنین با توجه به یافته های پژوهش، مشخص شد که محله های مجاور بزرگراه صدر با توجه به ابعاد مورد بررسی هر کدام تاثیر پذیری متفاوتی از پل طبقاتی صدر داشته اند، به این صورت که، بعد اکولوژیک و بعد کالبدی بیشترین تاثیر پذیری و بعد امنیت کم ترین تاثیرپذیری را داشته است و در رتبه بندی محله ها نیز محله رستم آباد بیشترین تاثیر پذیری و در مقابل محله زرگنده کمترین تاثیر پذیری را از پل طبقاتی صدر داشته است.

ابرپروژه ها، با هدف نوسازی و بهبود شرایط شهرها انجام می شوند. از جمله ابرپروژه هایی که در زمینه حمل ونقل به منظور حل معضل ترافیک در شهرهای بزرگ ایجاد می شوند، بزرگراه ها هستند. بزرگراه طبقاتی صدر در کلان شهر تهران نیز یکی از این ابرپروژه های شهری است که به منظور بهبود شرایط رفت وآمد وسایل نقلیه شخصی در کریدور شمال شرقی- شمال غربی شهر تهران، در سال 1392 بهره برداری شده است. تحقیق حاضر، تاثیر این ابرپروژه بر قیمت مسکن محلات مجاور آن را بررسی کرده است. پهنه های اطراف بزرگراه به ویژه جداره های نزدیکتر آن، از احداث پروژه متاثر هستند. از این رو برای سنجش این تاثیر، از شاخص قیمت مسکن و زمین -که جامع ترین شاخص دربردارنده کیفیت و کمیت تحولات یک بافت است- و نیز با بررسی تغییرات آن در فواصل مختلف از محور بزرگراه طبقاتی صدر، استفاده شده است. به نظر می رسد قیمت زمین و مسکن در فاصله نزدیک بزرگراه، رشد کمتری نسبت به حوزه تاثیر پروژه داشته است. صحت این فرضیه در قالب مطالعات میدانی تغییرات قیمت زمین و مسکن در حوزه نفوذ بزرگراه طبقاتی صدر، از طریق سنجش تغییرات شاخص قیمت زمین و مسکن بررسی شد. روش گردآوری داده ها در این پژوهش، میدانی و استفاده از داده های زمین مرجع و همچنین روش تحقیق در این پژوهش، تحلیل همبستگی داده ها با مناطق فرادست است. مقایسه تاثیر احداث بزرگراه طبقاتی صدر بر ارزش املاک مسکونی مجاور، به سه دوره زمانی قبل، حین و بعد از احداث و به میزان فاصله آن از محور بزرگراه بستگی دارد، به طوری که در فاصله 0 تا 60 متری، نرخ رشد قیمت، کمتر و در فاصله 60 تا 120 متری، نرخ رشد قیمت، بیشتر است. از فاصله 120 متری تا 1000 متری، تفاوت محسوسی در تغییرات قیمت املاک مسکونی نسبت به مناطق بالادست مشاهده نمی شود.

تصادفات ترافیکی در حال حاضر به صورت یک معضل اجتماعی در سطح جهان مطرح است که همه ساله جان تعداد زیادی از مردم را گرفته و هزینه های اقتصادی بزرگی را به جامعه وارد می کند. در کشور ما نیز این موضوع به مشکلی بزرگ و مهم تبدیل شده است؛ به گونه ای که ایران به لحاظ تصادف ها و سوانح جاده ای و ترافیکی به عنوان یکی از کشورهای دارای بیشترین موارد تصادف و مرگ و میر ناشی از آن معرفی شده است. با توجه به این که بزرگراه های شهری سهم بسزایی از تردد و سفرهای شهری را به خود اختصاص می دهند، بنابراین در این تحقیق علل تصادفات بزرگراه های شهر اصفهان در سال های 88 و 89 مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی علل تصادفات در بزرگراه های درون شهری اصفهان است و هدف دیگر آن تعیین سهم هر یک از عوامل موثر در بروز تصادفات در بزرگراه ها، تحلیل توزیع و پراکنش فضایی تصادفات رخ داده در بزرگراه های مورد مطالعه و ارائه راهکارهایی برای کاهش عوامل تاثیرگذار در بروز تصادفات است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی از نوع پیمایشی بوده که در قالب تحلیل های همبستگی و خی دو و تحلیل فضایی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به انجام رسیده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که بیشترین دلایل تصادف در بزرگراه های درون شهری اصفهان، عدم توجه به جلو (14.6 درصد)، عدم رعایت حق تقدم (12.2 درصد) و عدم رعایت فاصله طولی (9 درصد) است. در این میان سبقت و سرعت غیر مجاز بیشترین تصادفات فوتی در بزرگراه ها را به خود اختصاص داده اند.

تصادفات ترافیکی در حال حاضر به صورت یک معضل اجتماعی در سطح جهان مطرح است که همه ساله جان تعداد زیادی از مردم را گرفته و هزینه های اقتصادی بزرگی را به جامعه وارد می کند. در کشور ما نیز این موضوع به مشکلی بزرگ و مهم تبدیل شده است؛ به گونه ای که ایران به لحاظ تصادف ها و سوانح جاده ای و ترافیکی به عنوان یکی از کشورهای دارای بیشترین موارد تصادف و مرگ و میر ناشی از آن معرفی شده است. با توجه به این که بزرگراه های شهری سهم بسزایی از تردد و سفرهای شهری را به خود اختصاص می دهند، بنابراین در این تحقیق علل تصادفات بزرگراه های شهر اصفهان در سال های 88 و 89 مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی علل تصادفات در بزرگراه های درون شهری اصفهان است و هدف دیگر آن تعیین سهم هر یک از عوامل موثر در بروز تصادفات در بزرگراه ها، تحلیل توزیع و پراکنش فضایی تصادفات رخ داده در بزرگراه های مورد مطالعه و ارائه راهکارهایی برای کاهش عوامل تاثیر گذار در بروز تصادفات است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی از نوع پیمایشی بوده که در قالب تحلیل های همبستگی و خی دو و تحلیل فضایی با استفاده سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به انجام رسیده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که بیش ترین دلایل تصادف در بزرگراه های دورن شهری اصفهان، عدم توجه به جلو (14.6 درصد)، عدم رعایت حق تقدم (12.2 درصد) و عدم رعایت فاصله طولی (9 درصد) است. در این میان سبقت و سرعت غیر مجاز بیشترین تصادفات فوتی در بزرگراه ها را به خود اختصاص داده اند.

به دلیل توسعه شهرها و به ویژه تراکم بافت های مسکونی و شبکه های دسترسی، حرکت افراد پیاده در امتداد بزرگراه های شهری برای انجام سفرهای روزانه و استفاده از مراکز حمل ونقل عمومی چشم گیرتر از گذشته است. در این مورد، منظر بزرگراهی برای مسافران پیاده، به نوعی طبیعت روزانه است که شهروندان همه روزه به واسطه رفتن به محل کار، منزل یا انجام فعالیت خاص با آن مواجهند. البته، مفهوم طبیعت روزانه و آنچه در منظر روزانه درک می شود، از مفهوم یک پارک یا فضایی تفریحی، سرگرمی، ورزشی و هواخوری زمانبندی شده متفاوت است.در این مقاله، مساله چگونگی بهسازی مسیرهای پیاده در امتداد محورهای بزرگراه درون شهری و جنبه های کیفی برنامه ریزی و طراحی آنها بررسی شده است. این موضوع با تکیه بر نمونه موردی قطعه ای از بزرگراه رسالت حدفاصل پایانه های بیهقی و سیدخندان به عنوان یکی از مهم ترین مناطق اسکان جمعیت و حمل و نقل شهر تهران که مسایل زیادی درزمینه تردد پیاده حاشیه بزرگراه دارد، بررسی و آسیب شناسی شده است. چارچوب نظری با ابتناء بر مفهوم اکولوژی منظر فرمن و منظر روزانه کاپلان تدوین شده است. روش کار نیز، نوع تلفیقی راهبرد نمونه موردی-ترکیبی (synthesizing case) است. در این روش بررسی از طریق طراحی و موردپژوهی است که به شناخت موضوع، برنامه ریزی و جستجوی راه حل می پردازد. در این مورد، جمعبندی کلی حاصل تلفیق مفروضات به کمک متون تخصصی و بررسی های میدانی و به ویژه مطالعه موردی است که متکی بر فهم تجربه های پیشین به روش های کمی و کیفی است.دستاوردها و نتیجه نهایی نشان می دهد که در برخی نقاط خاص از شهر، امتداد بزرگراه فرصت مناسبی برای سفرهای کوتاه روزانه به صورت ایمن و سریع است. همچنین در محدوده مورد مطالعه، برای ارتقاء ایمنی، آرامش جسمی - روانی و کیفیت پیاده روی در امتداد نمونه موردی و حدفاصل پایانه ها، ایستگاه مترو و مراکز فعالیت، می تواند مسیر پیاده ای با توجه به مفاهیم منظر روزانه به صورت ترکیب پل، پیاده روهای موجود و اتصال لکه های سبز ایجاد شود. در پایان، تدوین شاخص های چگونگی شناسایی نیاز به بهسازی و همچنین معیارهای چگونگی بهسازی قابل تعمیم به مساله های مشابه در موقعیت های دیگر نیز ارایه شده است.

ایمنی بزرگرا ه های شهری از مسایل مهم در مدیریت ترافیک کلان شهرها است که معمولا تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله احداث خطوط و ایستگاه های حمل ونقل همگانی است. این مقاله به مطالعه اثر ایمنی احداث خطوط تندروی اتوبوس بر فراوانی سوانح بزرگراه های درون شهری می پردازد. در این پژوهش 14 سایت در بزرگراه رسالت در شهر تهران برای مطالعه قبل و بعد و 40 سایت مرجع از لحاظ مشابهت وضعیت هندسی و ترافیکی برای ایجاد تابع عملکرد ایمنی ( (SPF انتخاب شدند. در این پژوهش دوره زمانی برای انجام اثرسنجی مطابق با مبانی روش بیزین تجربی (EB) سه سال قبل و بعد از اقدام در نظر گفته شد. در روش بیزین تجربی از اطلاعات سایت های اقدامی برای مطالعه قبل-بعد و از اطلاعات سایت های مرجع برای ساخت توابع عملکرد ایمنی (SPF) استفاده شده است. در این مطالعه تنها تصادفات در مقاطع بین تقاطعی برای انجام اثرسنجی در نظر گرفته شد. نتایج این پژوهش نشان داد ضریب اصلاح تصادف (CMF) معادل 87/0 بوده و مقدار معناداری 69/5 با سطح اطمینان 95% محاسبه گردید که باعث کاهش 58/12درصدی تعداد کل تصادفات شده است. در مجموع، روش بیزین تجربی به دلیل حذف اثر رگرسیون به میانگین، پاسخهای منطقی و رویکرد نه چندان دشوار آن می تواند برآورد دقیقی از میزان وقوع تصادفات و عوامل موثر در کاهش آن جهت ایمنی در بزرگراه ها بدست آورد. استفاده از روش بیزین تجربی(EB) برای محاسبه اثرات رگرسیون به میانگین (RTM) و تغییرات حجم تردد ترافیک اعتبار این یافته ها را اثبات می نماید. دامنه کاهش تصادفات از 25/1 درصد الی 6/65 درصد بوده است.