واژه «حمل»، با توجه به دو مولفه اتحاد و تغایر، در برخورد با مهمانان ناخوانده ای همچون گزاره های طبیعیه و گزاره های مبتنی بر حمل اولی ذاتی دستخوش تغییراتی معنایی شده است که بر این اساس می توان سه دوره مجزا را از هم بازشناخت:1. دوره ای که در آن «ما به الاتحاد» در خارج و «ما به التغایر» در ذهن است؛2. دوره ای که در آن ما به الاتحاد، علاوه بر خارج، می تواند در ذهن نیز باشد و «ما به التغایر» نیز به سطح فراتر ذهن و یا ذهن دیگر عزیمت کند؛ 3. دوره ای که در آن ما به الاتحاد و ما به التغایر، علاوه بر منظر و ناظر، می توانند به ترتیب در ناظر و منظر قرار گیرند. بدون تفکیک این دوره ها نمی توان به درستی به بازخوانی نظریه تمایز حملین در آثار ملاصدرا پرداخت. در این مقاله ما به الاتحاد و ما به التغایر در سیری تاریخی تحلیل می شوند تا از این طریق، گوشه ای از ابهامات نظریه تمایز حملین زدوده شود.

چکیده فارسی:آموزش قرآن در برنامه های نظام آموزشی همواره مورد نظر بوده است. در یکی از آخرین آن ها، ایجاد مدارسی ویژه با نام مدارس قرآنی در دستور کار قرار گرفت که به صورت کلاس های فوق برنامه در برنامه آموزشی مدارس جای گرفته است. در این مقاله، با رویکرد تحقیقی طرح های آزمایشی کلاسیک به ارزیابی تاثیرات این آموزش ها بر روخوانی قرآن پرداخته شده است. برای این منظور، شهر بردسکن به عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب شد و دو گروه از دانش آموزان مقطع ابتدایی این شهر به عنوان گروه آزمایش و گروه کنترل انتخاب شدند. از هر کدام از گروه ها، پیش و پس از برگزاری این کلاس های آموزشی، آزمونی در زمینه مهارت های قرآنی، در بخش های مختلف، به عمل آمد؛ با این تفاوت که دانش آموزان گروه کنترل در این کلاس ها شرکت نکرده بودند. یافته ها نشان داد که این دوره های آموزشی تاثیر مهمی بر مهارت روخوانی دانش آموزان ابتدایی می گذارد. از روش های آماری شامل میانگین و انحراف استاندارد، نمودارهای شبکه ای، آزمون های ناپارامتری و به ویژه تحلیل کوواریانس در این نتیجه گیری استفاده شد. بر همین اساس، مشخص شد که بیشترین تاثیر، از طریق آموزش های مربوط به لحن به دست آمده است. یافته ها همچنین تفاوتی را میان دانش آموزان دختر و پسر از لحاظ میزان تاثیرگذاری نشان ندادند و تفاوت های دیده شده، معنادار نبود. به این ترتیب، می توان گفت برگزاری این دوره های آموزشی در بهبود روخوانی قرآن مجید در دانش آموزان ابتدایی تاثیر مثبتی داشته و دست کم به برخی از اهداف خود دست یافته است. چکیده عربی:نعتمد فی هذا البحث الاسلوب التحقیقی لطروحات الاختبار التقلیدی من أجل قیاس مدی تأثیرات تعالیم المدارس القرآنیة التی تجری علی شکل دورات إلی جانب المنهج الدراسی فی المدارس، علی حفظ القرآن. ولأجل هذه الغایة وقع الاختیار علی مدینة بردسکن کمنطقة لإجراء هذا الاختبار فیها. وتم تقسیم عدد من تلامیذ المرحلة الابتدائیة فی المدارس التابعة الی هذه المدینة، إلی مجموعتی: اختبار وسیطرة. واجری اختبار علی کل واحدة من هاتین المجموعتین قبل وبعد اقامة هذه الدروس التعلیمیة من أجل معرفة ما لدی هؤلاء التلامیذ من مهارات قرآنیة فی مختلف المجالات، ولکن مع فارق أن التلامیذ من مجموعة السیطرة لم یشارکوا فی هذه الدروس. وقد کشفت المعطیات ان لهذه الدورات التعلیمیة تأثیر مهم فی مهارة الحفظ لدی التلامیذ. واستناداً إلی الأسالیب الاحصائیة المعتمدة التی تشمل المعدل والانحراف المعیاری، والجداول البیانیة الشبکیة، والاختبارات غیر المَعْلَمیة وخاصة تحلیل التباین، تبیّن أن التأثیر الأکثر تحقق عن طریق التعلیم المتعلّق باللحن. وقد أظهرت المعطیات وجود فارق ذی معنی بین التلامیذ الذکور والاناث من حیث مدی التأثیر. وعلی هذا المنوال یمکن القول إنّ إقامة مثل هذه الدورات التعلیمیة کانت ذات تأثیر ایجابی فی تعزیز قدرة التلامیذ علی حفظ القرآن الکریم، وإنها قد حققت قسماً من أهدافها علی أدنی تقدیر.

چکیده فارسی: برخورداری از شادمانی در همه ابعاد زندگی از ضروریات زندگی بشر است. از این رو، وجود شادمانی در زندگی زناشویی از اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش معنویت با تأکید بر آموزه های اسلامی بر شادمانی زناشویی زنان متأهل شهر اصفهان، به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری بعدی انجام گرفت. جامعه آماری این پژوهش کلیه زنان متأهل شهر اصفهان در سال 1396-1395بودند، تعداد30 نفر از آنان که شرایط ورود به پژوهش را داشتند به طور هدفمند انتخاب و به شیوه تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. افراد نمونه، پرسش-نامه شادمانی زناشویی را در مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری (45 روزه) تکمیل کردند. داده ها به روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. نتایج نشان داد که آموزش های معنویت با تأکید بر آموزه های اسلامی بر شادمانی زناشویی در گروه آزمایش، در مقایسه با گروه کنترل در مرحله پس آزمون و پیگیری تأثیر مثبتی داشته است. بنابراین، آموزش معنویت با تأکید بر آموزه های اسلامی می تواند در بالا بردن شادمانی زناشویی زنان متأهل مؤثر باشد. چکیده عربی: من ضروریات حیاة الإنسان أن یستشعر السعادة والبهجة فی جمیع جوانب حیاته. ومن هنا تکتسب السعادة أهمیة فائقة فی الحیاة الزوجیة. أُنجز هذا التحقیق بهدف دراسة تأثیر تعلیم المعنویة مع تأکید التعالیم الإسلامیة على السعادة الزوجیة للنساء المتزوجات لمدینة اصفهان، وذلک بطریقة شبه الاختبار، من خلال اطروحة ما قبل الاختبار وما بعد الاختبار مع وجود مجموعة السیطرة والمراقبة ومتابعة لاحقة. المجتمع الاحصائی لهذا البحث شمل جمیع النساء المتزوجات فی مدینة اصفهان فی عام 2016 2017م، ووقع الاختیار على 30 منهن ممن تنطبق علیها شروط المشارکة فی التحقیق بطریقة الاختیار الهادف، وجرى تقسیمهن بطریقة عشوائیة بسیطة الى مجموعتی الاختبار والسیطرة (التحکم). وقد أکمل أفراد العینة استمارة استبیان السعادة الزوجیة فی مرحلة ما قبل الاختبار، ما بعد الاختبار والمتابعة (45 یوماً). وجرى تحلیل البیانات بطریقة تحلیل التغایر بالقیاس المکرر. وکشفت النتائج انه کان لتعلیم المعنویة بالتأکید على التعالیم الإسلامیة على السعادة الزوجیة تأثیر ایجابی فی مجموعة الاختبار بالمقارنة مع مجموعة السیطرة لمرحلة ما بعد الاختبار والمتابعة. وعلى هذا الأساس، یمکن لتعلیم المعنویة بالتأکید على التعالیم الإسلامیة أن یکون له تأثیر فی رفع مستوى السعادة الزوجیة للمتزوّجات.

چکیده فارسی: انتخاب همسر یکی از مهم ترین انتخاب های فرد است، اما باورهای غیرمنطقی در مورد انتخاب همسر می تواند فرایند ازدواج دختران و پسران را با چالش مواجه کند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف مقایسه و پیش بینی باورهای غیرمنطقی همسرگزینی بر اساس بهزیستی ذهنی، سازمان شخصیت و سبک های دلبستگی در دانشجویان، به روش مقایسه ای از نوع همبستگی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجویان مجرد دانشگاه پیام نور تالش در سال 96-1395 بودند که 300 نفر از آنها به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از مقیاس تجدید نظرشده دلبستگی بزرگسال، مقیاس نگرش به نحوه انتخاب همسر، سیاهه سازمان شخصیت کرنبرگ و مقیاس بهزیستی ذهنی استفاده شد. داده ها از طریق آزمون تحلیل واریانس چندمتغیری، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیری گام به گام تحلیل شد. یافته ها نشان داد که بجز آزمونگری واقعیت، بین دختران و پسران در باورهای غیرمنطقی همسرگزینی، بهزیستی ذهنی، سبک های دلبستگی، دفاع های روان شناختی نخستین و سردرگمی هویت، تفاوت معناداری وجود ندارد. همچنین یافته ها نشان داد که متغیرهای بهزیستی ذهنی، دلبستگی ایمن، آزمونگری واقعیت و سردرگمی هویت می توانند 6/18% از واریانس باورهای غلط همسرگزینی را تبیین کند. با توجه به یافته های این پژوهش، می توان آموزش و مداخله در بهزیستی ذهنی، سازمان شخصیت و سبک دلبستگی دختران و پسران را یک روش مؤثر در کاهش باورهای غیرمنطقی همسرگزینی آنان پیشنهاد داد و زمینه تسهیل ازدواج آنان را فراهم کرد. چکیده عربی: اختیار الزوجة واحد من أهم الخیارات التی تواجه الفرد فی حیاته، غیر أن المعتقدات غیر المنطقیة فی اختیار الزوجة یمکن أن تهدد عملیة زواج الفتیان والفتیان بتحدّیات عدّة. ومن هنا، أُجری هذا البحث بهدف المقارنة وتوقّع المعتقدات غیر المنطقیة فی اختیار الزوجة على أساس الرفاهیة الذهنیة، وبناء الشخصیة وأنماط التعلق لدى طلبة الجامعات، باسلوب المقارنة من النوع الترابطی. شمل المجتمع الاحصائی لهذا البحث جمیع الطلبة العزّاب فی جامعة پیام نور، فرع تالش فی عام 2016 2017م، الذین وقع الاختیار على 300 طالب منهم بطریقة العیّنة العشوائیة. ولغرض جمع البیانات استُخدِم مقیاس تعلّق کبار السنّ المعدّل، ومقیاس النظر فی کیفیة اختیار الزوجة، ومسوّدة بناء الشخصیة کرنبرگ، ومقیاس الترف العقلی. وجرى تحلیل ما جُمع من البیانات بواسطة اختبار تحلیل التغایر المتعدد المتغیرات، ومعادل ترابط پیرسون، والارتداد المتعدد المتغیرات، خطوة فخطوة. أظهرت المعطیات انه ما عدا اختبار الواقعیة، لا یوجد فارق ذو دلالة بین الطالبات والطلاب فی المعتقدات غیر المنطقیة لاختیار الزوجة، والرفاهیة العقلیة، وأنماط التعلّق، ودفاعات علم النفس الأولیة وضیاع الهویة. کما أظهرت المعطیات أیضاً أن متغیرات الرفاهیة العقلیة، والتعلق الآمن، واختبار الواقعیة وضیاع الهویة تستطیع تبیین 6/18% من متغیر المعتقدات المغلوطة لاختیار الزوجة. وفی ضوء المعطیات التی توصل الیها هذا البحث، یمکن اقتراح التعلیم والمداخلة فی الرفاهیة العقلیة، وبناء الشخصیة ونمط تعلّق الطالبات والطلاب کاسلوب مؤثر فی تقلیص ما لدیهم من معتقدات غیر منطقیة فی اختیار الزوجة، وتوفیر الأرضیة لتسهیل زواجهم.

در قانون ایران، امکان ازدواج فرزندخوانده با سرپرست با وجود مصلحت بلامانع لحاظ شد. این قانون در اغلب کشورهای اسلامی دارای قانون مبتنی بر فقه حنفیه، مانند الجزایر، امارات، لیبی، سوریه و قطر، ناشی از تعریف نشدن ممنوعیت فقهی در موانع نکاح است و در برخی دیگر از کشورها، مانند تونس، دارای تفکیک قانونی برای شهروندان مسلمان و غیرمسلمان است که نشانه اعتنای قانون گذار به مشکلات ناشی از ازدواج با فرزندخوانده است. با توجه به موانع حقوقی این ماده در کشورهای اسلامی و لزوم رعایت تطبیق قوانین بر فقه در این کشورها، پاسخ به این پرسش ضروری است که: با عنایت به ناکارآمدی های حقوقی قانون مذکور، قانون گذار کشورهای اسلامی در ضمن التزام به فقه، چه راهبردی را برای برون رفت از این معضل پیشنهاد می کند؟ این قانون در ایران به سبب مغایرت با نظم عمومی جامعه و اخلاق حسنه و نیز فقدان وضوح در مفهوم «مصلحت» و مخدوش شدن نظام تربیتی فرزندخوانده محل تأمل است. از سویی، امارتی مانند کراهت ازدواج با قابله یا تأمل در فلسفه ایجاد رضاع، در ایجاد پارادایم ذهنی و فقهی برای قانون گذار در جهت بازنگری در قانون مذکور به نحو حکم حکومتی مؤثر خواهد بود. در سایر کشورهای دارای قانون مبتنی بر فقه حنفی نیز با عنایت به مصالح مرسله و استحسان و امکان جریان آنها در جعل قوانین، قابلیت واکاوی قانون وجود دارد. چکیده عربی زواج الطفل المتبنی من ولیه: دراسة مقارنة لقانون الإیرانی وقوانین بعض الدول المبتنیة علی الفقه الحنفی المستخلص فی القانون الإیرانی، تم أخذ إمکانیة الزواج من الطفل المتبنی من ولیه مع ملاحظة المصلحة بلا مانع. هذا القانون فی أکثر الدول الإسلامیة التی قانونها تابع لفقه الحنفی، کالجزائر والإمارات ولیبیا وسوریا وقطر، ینبثق من عدم تحدید المنع الفقهی فی حواجز الزواج، وفی بعض الدول الأخری مثل تونس یوجد تقسیم فی القانون بین المواطنین المسلمین وغیر المسلمین مما یدل علی اهتمام المشرع بالمشاکل التی یسببها الزواج من الطفل المتبنی. بالنظر إلی الحواجز القانونیة لهذه المادة فی الدول الإسلامیة وضرورة الالتزام بتطبیق القوانین مع أحکام الفقهیة فی هذه الدول، لا بد من الإجابة علی هذا السؤال: فی ضوء عدم الکفاءة القانونیة للقانون المذکور، ما هی الاستراتیجیة التی یقترحها المشرع فی الدول الإسلامیة مع الالتزام بالفقه لحل هذه العقبة؟ هذا القانون فی إیران مثیر للتفکیر بسبب التغایر مع النظام العام للمجتمع والأخلاق الحمیدة من ناحیة، وعدم الوضوح مفهوم "المصلحة" وتشویه النظام التعلیمی للطفل المتبنی من ناحیة أخری. ومن جهة أخری، فإن علامة مثل کراهة الزواج من القابلة أو التفکیر فی فلسفة الرضاعة ستأثر بإیجاد تناقض ذهنی وفقهی للمشرع فی مجال إعادة النظر فی القانون المذکور کحکم الحکومی. وکذا فی الدول الأخری ذات القوانین المبتنیة علی الفقه الحنفی هناک مجال لتحلیل القانون من خلال مراعاة المصالح المرسلة والإستحسان وإمکانیة إعمالهما فی تزویر القوانین. الکلمات الرئیسیة التبنّی، الولی، الطفل المتبنی، الحنفیة، المصلحة

چکیده فارسی: پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش جنسی مبتنی بر آموزه های اسلامی بر رضایت زناشویی زوجین انجام گرفت. این پژوهش از نوع نیمه تجربی و به شیوه پیش آزمون-پس آزمون انجام شده و کلیه زوجین مراجعه کننده به مرکز مشاوره ماوا در شهر قم، جامعه پژوهش هستند. از این میان گروه نمونه، 14 زوج به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و گواه قرار داده شدند. ابزار آموزشی، بسته آموزش جنسی بنیانی و همکاران (1398) و ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ (1998) است. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS. 19 و با روش تحلیل کواریانس، تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد میانگین نمرات رضایت زناشویی آزمودنی های مرد گروه آزمایش، پیش از اجرای بسته آموزش جنسی 28/231 و پس از اجرای بسته آموزشی به 14/257 افزایش یافته است. در حالی که میانگین نمرات رضایت زناشویی آزمودنی های مرد گروه کنترل، پیش از اجرای بسته آموزش جنسی 28/234 و پس از اجرای بسته آموزشی 57/233 است، که تقریبا تغییری نداشته است. میانگین نمرات رضایت زناشویی آزمودنی های زن گروه آزمایش، پیش از اجرای بسته آموزش جنسی 42/235 و پس از اجرای بسته آموزشی به 42/256 افزایش داشته است. میانگین نمرات رضایت زناشویی آزمودنی های زن گروه کنترل، پیش از اجرای بسته آموزشی، 28/238 و پس از اجرای بسته آموزشی 28/236 است که تقریبا تغییر نداشته است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که آموزش جنسی مبتنی بر آموزه های اسلامی، رضایت زناشویی مردان (041/9= F و 004/0 =P) و رضایت زناشویی زنان (986/18 =F و 001/0=P) را به طور معناداری افزایش داده است. چکیده عربی: أجریت الدراسة التی بین یدی القارئ الکریم لهدف تقییم أثر التلعیم الجنسی المبنی على,التعالیم الإسلامیة فی الرضا الزوجی بین الزوجین، وتتبع المنهج النصف التجریبی من خلال الاختبار القبلی والبعدی، حیث یشمل مجتمع الدراسة على,جمیع الزوجین المراجعین إلى,مرکز مأوى,للإستشارة فی مدینة قم المقدسة. ومن بین هذا المجتمع تمّ اختیار 14 زوجاً کعینة البحث وفق المنهج المتاح لأخذ العینات، کما تمّ تصنیفهم فی مجموعتی التدخل والسیطرة. وکانت وسیلة التعلیم حزمة التعلیم الجنسی للبنیانی والزملاء (عام 1398)، واستخدم الباحثان استبیان الرضا الزوجی لإنریتش (1998) لجمع المعلومات والبیانات. ومن ثمّ تمّت دارسة وتحلیل المعلومات من خلال استخدام برنامج (SPSS. 19) ووفق منهج تحلیل التغایر. وتدلّ نتائج الدراسة على,أنّ معدّل درجات الرضا الزوجی فی عینات الرجال لمجموعة التدخل کان 42/231 قبل تنفیذ حزمة التعلیم الجنسی حیث زاد المعدّل على,14/257؛ فی حین أنّ معدل درجات الرضا الزوجی فی عیّنات الرجال لمجموعة السیطرة کان 28/234 قبل تنفیذ حزمة التعلیم الجنسی، حیث أصبح 57/233 بعد تنفیذها ولم یتغیّر شیئاً تقریباً. کما أنّ معدّل درجات الرضا الزوجی فی عینات النساء لمجموعة التدخل کان 42/235 قبل تنفیذ حزمة التعلیم الجنسی حیث زاد المعدّل على,42/256؛ فی حین أنّ معدل درجات الرضا الزوجی فی عیّنات النساء لمجموعة السیطرة کان 28/238 قبل تنفیذ حزمة التعلیم الجنسی، حیث أصبح 28/236 بعد تنفیذها ولم یتغیّر شیئاً تقریباً. وتشیر نتائج الدراسة إلى,أنّ التعلیم الجنسی المبنی على,التعالیم الإسلامیة یؤثر فی زیادة الرضا الزوجی للرجال (041/9 F= و 004/0 P=) والرضا الزوجی للنساء (986/18 F= و 001/0P=) بشکل ملفت للنظر وذات المعنى,الإیجابی.