بارش متغیر ترین عنصر اقلیمی است و پراکندگی زمانی و مکانی آن به دلیل استفاده گسترده در کشاورزی، منابع آب، صنعت و بهره برداری از سدها و نیز آبیاری حائز اهمیت است. براین اساس و به منظور بررسی بی نظمی بارش، در یک دوره آماری 41 ساله از آمار هواشناسی ایستگاه سینوپتیک اهر در مقیاس ماهانه، فصلی و سالانه استفاده شد. جهت رسیدن به اهداف تحقیق؛ از روش های میانگین متحرک، شاخص SPI و آزمون گرافیکی من کندال استفاده گردید. استفاده از روش میانگین متحرک حاکی از وجود دو فاز بارشی افزایشی (نیمه دوم دهه هفتاد میلادی) و کاهشی (از نیمه دوم دهه نود میلادی) بود. آزمون گرافیکی من کندال اگر چه نوسانات شدید و روند کاهشی معنی دار در میزان بارش دریافتی فصل زمستان را تایید نمود، اما حاکی از عدم وجود روند معنی دار برای مجموع بارش در بازه های زمانی اکثر ماه ها، سایر فصل ها و مجموع بارش سالانه بود. استفاده از روش SPI نیز تایید کننده گرایش اقلیم منطقه به سمت بروز خشکسالی های بیشتر در بازه های زمانی کوتاه مدت می باشد. این نتایج به ویژه با توجه به تغییرات فصلی بارندگی و تمایل اقلیم منطقه به کاهش ترسالی ها و افزایش خشکسالی ها، جهت برنامه ریزی بهتر و استفاده بهینه از منابع آب منطقه می تواند مورد استفاده برنامه ریزان قرار گیرد.

هدف از پژوهش حاضر ارزیابی حساسیت اراضی حوضه گویجه بل در وقوع زمین لغزش با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تحلیل سلسله مراتبی (AHP) می باشد. مهم ترین دلیل انتخاب این حوضه برای پژوهش، مشاهده زمین لغزش های موجود در منطقه توسط پژوهشگر و نگرش حفاظت زیست محیطی نگارندگان است. این حوضه یکی از زیرحوضه های اهرچای به وسعت 7406 هکتار با موقعیت جغرافیایی 46o, 47’, 21.26’’ تا 46o, 56’, 53.64’’ طول شرقی و 38o, 21’, 42.13’’ تا 38o, 27’, 39.04’’ عرض شمالی می باشد. معیارهایی که جهت تحلیل حساسیت زمین لغزش ها در حوضه مورد بررسی انتخاب گردید شامل 9 پارامتر (شیب، جهت، ارتفاع، سنگ شناسی، گسل، شبکه ارتباطی، کاربری اراضی، بارش و آبراهه های اصلی) است که از نقشه های پایه و مطالعات میدانی و تصویر ماهواره ای اسپات استخراج و با استفاده از تکنیک های مکانی تحت GIS در 5 طبقه نسبت به تاثیر هر واحد در وقوع زمین لغزش ارزش گذاری اولیه شد. سپس با استفاده از برنامه الحاقی ماریونی (اکستنشن (AHP مقایسه دوبه دو بر روی لایه ها انجام و نقشه نهایی حساسیت اراضی در وقوع لغزش استخراج گردید. نتایج حاصل از تحلیل حساسیت زمین لغزش ها در حوضه گویجه بل نشان داد که تاثیرگذارترین عامل در وقوع زمین لغزش با توجه به بیش ترین وزن معیار سنگ شناسی با وزنی برابر با 0.3113 و معیار ارتفاع با حداقل وزن (0.0178) با تاثیر کمترین مقدار در وقوع زمین لغزش در حوضه گویجه بل هستند. هم چنین تحلیل خطر زمین لغزش در حوضه مورد مطالعه نشان می دهد که اراضی در معرض خطر با استطاعت لغزش بسیار بالا بالغ بر 1222 هکتار مساحت می باشد که این میزان در حدود 16.5 درصد از کل منطقه را شامل می شود.

همگام با رشد شتاب زده شهرها و پیچیده شدن فرآیندهای درونی جوامع، بر تعداد بحران ها و پیچیدگی شهرها نیز افزوده می شود و در پی آن، آسیب پذیری افزایش می یابد. با توجه به اینکه که انسان محوریت اصلی در آسیب پذیری و مقابله با بحران است و نیز فضاهای شهری دربرگیرنده بیش ترین جمعیت هستند، توجه به این فضاها نیاز مبرم عصر کنونی می باشد. در این راستا به منظور سیاست گذاری کاهش آسیب پذیری فضاهای شهری در مقابل مخاطرات طبیعی و لزوم اتخاذ صحیح تصمیم ها و اجرای عملیات متناسب با آن و همچنین با توجه به پیشرفت دانش و تکنولوژی بشری، برای ارائه تصویری روشن از عواقب ناشی از مخاطرات، ارزیابی پهنه های آسیب پذیر شهری ضروری است. این ارزیابی و برنامه ریزی در راستای آن، کارآمدترین و یا شاید بهترین گزینه مدیریت و برنامه ریزی شهری برای مقابله با مخاطرات طبیعی و به خصوص زلزله می باشد. از این رو در این پژوهش با توجه به احتمال آسیب پذیری شهر اهر به دلیل موقعیت جغرافیایی آن، سعی شده است با بررسی وضعیت موجود و تجزیه و تحلیل آن، به ارزیابی آسیب پذیری فضاهای شهری اهر در برابر بحران زلزله پرداخته شود. نوع این پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی می باشد. برای سنجش آسیب پذیری فضاهای کالبدی شهر در برابر زلزله از شاخص های 15گانه در سه طیف شاخص های سازه ای، برنامه ریزی و طبیعی استفاده شده است. پس از تعیین وزن شاخص ها با توابع چند متغییره، سعی شده با استفاده از مدل AHP به این موضوع پرداخته شود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که حدود 30 درصد از فضاهای ساخته شده شهری اهر در برابر زلزله، آسیب پذیری متوسط به بالایی دارند و ساختار کالبدی مطلوبی برای مدیریت بحران ناشی از زلزله را ارائه نمی نمایند.

شهرستان اهر درشمال غربی ایران در استان آذربایجان شرقی واقع شده و از نظر مختصات جغرافیایی درعرض شمالی 38 درجه و 18 دقیقه الی 39 درجه قرار گرفته است. این شهرستان از لحاظ طبیعی تحت تاثیر اقلیم نیمه خشک و سرد قرارگرفته که به دلیل وضعیت خاص توپوگرافی منطقه، مضرس بودن برخی ارتفاعات، دره های تنگ و عمیق و واحدهای تپه ماهوری و کوهستان از عوامل عمده تاثیر گذار در پراکنش کانونهای جمعیتی روستایی و شهری می باشد. از نظر ساختار اکولوژیک منطقه، روستاها در دو وضعیت روستاهای دشتی وکوهستانی مورد بررسی قرارگرفته و 63.8 درصد روستاهای شهرستان اهر روستاهای دشتی و 36.2 درصدآن را روستاهای کوهستانی تشکیل می دهد. همچنین بررسی زمین لرزه های منطقه حاکی از وجود گسلهای فعال وغیرفعال درمنطقه است که خود عاملی در جهت جلوگیری از رشدجمعیت ورشدساختارهای اقتصادی محسوب می شود بررسی تحولات شاغلین شهر به تفکیک نوع فعالیت نشان میدهد که تعداد  3737 شغل جدید دربخش خدمات که تعداد 3200 شغل مربوط به خدمات اجتماعی و شخصی است، ایجاد شده است.درمقابل بخش صنعت دراین دهه حدود 924 شغل ازدست داده است. کاهش سهم شاغلین صنعتی با افزایش سهم شاغلین خدمات جبران شده،و سهم شاغلین کشاورزی، ساختمان و... دراین دوره ثابت بوده است. تحولات فوق را میتوان نشانه مرکزیت این منطقه دانست که بعنوان مرکزی برای ارائه خدمات اداری و تجاری به نقاط روستایی شهرستان اهر عمل میکند. لذا در این تحقیق ضمن بررسی نقش عوامل طبیعی در توسعه شهرستان و نقش آن در پراکندگی کانونهای جمعیتی و فعالیتی مورد مطالعه قرار گرفته است.

میراث فرهنگی روستایی بیان کننده پیشینه تاریخی، تمدن و فرهنگ روستایی هر کشوری است که شکل گیری آن در طی سالیان متمادی تحقق یافته است. میراث فرهنگی روستایی شامل ویژگی های خاص جوامع روستایی مثل عادات محلی، آداب مربوط به خوراک و پوشاک، سبک معماری، وجود بناها و ابنیه های تاریخی، موسیقی، هنر، زبان های محلی و ارزش های اخلاقی و معنوی است. هر کشوری باید پدیده های اجتماعی خاص مناطق روستایی خود را که در آنها رسوم گذشته باقی مانده است، حفظ نماید. متاسفانه میراث فرهنگی روستایی در کشور ما با کم توجهی کنار گذاشته شده و در حال نابودی است. اگر چه تلاش هایی در سال های اخیر توسط بعضی از سازمان های دولتی و غیر دولتی علاقه مند به حفظ میراث فرهنگی صورت گرفته تا فرهنگ و سنت های جامعه را بهتر شناسانده و در صدد احیای آن برآیند، اما به دلیل بی اطلاعی نسل های کنونی از ارزش و اهمیت میراث فرهنگی در جهت تحقق اهداف توسعه پایدار روستایی، سبب شده اینگونه آثار و ارزش های مادی و معنوی در معرض خطر و نابودی قرار گیرند. این مقاله یک پژوهش کاربردی است که به شیوه توصیفی-تحلیلی نگاشته شده است. شیوه گردآوری داده ها از نوع اسنادی و میدانی است. نتایج حاصل از مطالعات میدانی نگارندگان از طریق شناسایی و رتبه بندی 10 روستای دارای میراث فرهنگی در شهرستان لامرد استان فارس و شاخص های تبیین کننده کیفیت زندگی در سطح 160 نفر از سرپرستان خانوار ساکن در روستاهای مورد مطالعه نشان می دهد که شاخص میراث فرهنگی بر کیفیت زندگی ساکنان روستایی بخش مرکزی شهرستان لامرد تاثیر گذار نبوده است. در این راستا شاخص میراث فرهنگی بیشترین تاثیر را بر کیفیت مسکن روستایی و سطح آموزش روستاییان بر جای نهاده است.

افزایش درآمد آبخیزنشینان همراه با کنترل فرسایش خاک از مهمترین اهداف توسعه پایدار کشاورزی است. بهینه سازی کاربری اراضی از جمله راه حل های موثر در زمینه افزایش سود و کاهش خسارات فرسایش خاک به شمار می رود.تحقیق حاضر، در بخشی از دامنه های جنوبی حوزه آبخیز اهرچای در استان آذربایجان شرقی صورت گرفته است. در این پژوهش، برای بهینه سازی کاربری اراضی از مدل برنامه ریزی خطی چند هدفه به روش سیمپلکس در قالب سه سناریوی مختلف، کاربری وضع موجود، وضعیت موجود با اعمال مدیریت و وضعیت استاندارد اراضی با به کارگیری نرم افزار WinQSB استفاده شده است. نتایج حاصله نشان داد که در صورت بهینه سازی کاربری اراضی، سطح باغات آبی از 173.6 به 662.9 هکتار افزایش خواهد یافت. همچنین، وجود خاک مناسب و نزولات جوی کافی، توسعه باغات دیم در منطقه را تا سطح 972 هکتار امکان پذیر می سازد. با بهینه سازی کاربری اراضی، متوسط وزنی فرسایش خاک در سناریوی اول و دوم به ترتیب از 16.3 به14.8 و از 10.11 به 9.5 تن در سال کاهش یافته است. این مقدار در وضعیت استاندارد، به 6.8 تن در سال رسیده است. از طرف دیگر، با بهینه سازی کاربری اراضی، میزان درآمد خالص در واحد سطح در وضعیت فعلی از 6.6 به 12.9 و در وضعیت اعمال مدیریت از8.46 به 14 میلیون ریال در سال افزایش خواهد یافت. این مقدار در سناریوی سوم به 15.67 میلیون ریال در سال افزایش یافته است. نتایج حاصل از تحلیل حساسیت نشان داد که کاربری های باغات آبی و دیم، حساسیت بالائی در توابع بیشینه سازی سود داشته، علت آن سوددهی بالای این کاربری ها در واحد سطح است. در مقابل، در کمینه سازی فرسایش، کاربری های مراتع، جنگل و کشت دیم از حساسیت بالائی برخوردار بوده، به طوری که افزایش سطح آن ها تاثیر زیادی در افزایش فرسایش منطقه خواهد گذاشت.

وضعیت امکانات و خدمات اجتماعی سکونتگاه های روستایی شهرستان اهر با وجود پیشینه تاریخی و تراکم آبادی، نشان دهنده نابرابری و اختلاف بین آنها بوده و در طول سال های گذشته استمرار داشته و سبب تخلیه و مهاجرت های روستایی شده است. در این تحقیق به شناخت میزان اختلاف بین 341 سکونتگاه روستایی شهرستان اهر در قالب تقسیمات سیاسی دهستان، در بخش های زیربنایی، اقتصادی، بهداشتی- درمانی و اجتماعی به روش تاکسونومی عددی بر اساس آمار سال 1385 اقدام گردیده است. نتایج به دست آمده اختلاف و ناهمگنی بین سکونتگاه های روستایی را در بخش های زیربنایی، اقتصادی و اجتماعی مشخص ساخته و دهستان قشلاق به عنوان دهستان ناهمگن در بخش های فوق از بقیه دهستان ها و مراحل درجه بندی توسعه یافتگی جدا گردیده است. طبق نتایج حاصله بین متغیرهای تعداد جمعیت و آبادی، فاصله از مرکز شهرستان و تهیه طرح مطالعاتی (هادی روستایی) با میزان برخورداری و توسعه یافتگی روستایی شهرستان رابطه خاصی وجود ندارد.

سکته قلبی شایع ترین علت مرگ و میر در جهان است که از لحاظ اقتصادی صدمات زیادی را بر دولت ها تحمیل می کند. یکی از خطراتی که در فصل زمستان تعدادی از بیماران بخصوص بیماران قلبی و بیماران مبتلا به تنگی عروق کرونر و سکته قلبی را تهدید می کند هوای سرد زمستان است و معمولا ابتلا به سکته های قلبی در این فصل نسبت به فصل تابستان بیشتر است. سکته قلبی که به آن انفارکتوس (MI) نیز می گویند، به معنی مرگ غیر قابل برگشت قسمتی از عضله قلب می باشد و بر حسب این که چه مقدار از عضله قلب دچار مرگ با نکروز شده باشد، علایم و عوارض آن متغیر است. علت اصلی سکته قلبی عدم تعادل بین عرضه و تقاضای اکسیژن در عضله قلب بوده و این خود معمولا بدلیل کاهش جریان خون عروق کرونری، تصلب شرایین و در پی آن مسدود شدن رگ بوسیله لخته خون می باشد. در فصل زمستان عروق بدن برای حفظ حرارت دچار انقباض شده و در نتیجه با افزایش کار قلب خستگی آن نیز بیشتر می شود این شرایط بخصوص در ساعات اول روز یعنی زمانی که بیمار ناچار است برای انجام کار، صبح زود از خانه خارج شود حادتر بوده و فرد بیشتر در معرض خطر قرار می گیرد. از طرفی وقوع پدیده انورسیون در فصل سرد سال باعث می شود که هوای آلوده روز گذشته با کاهش درجه حرارت در طول شب به لایه های پایین تر بیوسفر حرکت کرده و در سطح زندگی و تنفس ما قرار گیرد. بیماری که به هر دلیل صبح زود در مجاورت این هوای سرد و آلوده واقع شود به احتمال زیاد در معرض سکته و عارضه های شدید قلبی و احیانا مرگ قرار دارد. در حالیکه با رسیدن به ساعات نیمه روز و با گرم تر شدن آتمسفر، هوای آلوده بالاتر رفته و از محدوده زندگی ما فاصله می گیرد لذا هوا در وسط روز دارای شرایط مناسب تری است. این مطالعه با تحلیل نمودارهای خطی دما و هیستوگرام مرگ و میر ناشی از سکته قلبی در شهرستان اهر و با شاخص ضریب همبستگی پیرسون، بر روی نمونه 828 نفری انجام شده است. نتیجه تحقیق نشان می دهد که مابین دمای پایین هوا و مرگ و میر ناشی از سکته قلبی در شهرستان اهر رابطه معناداری وجود دارد و مقادیرP-Value<0.05) ) تاییدی بر این مطلب است. جهت همبستگی مابین فاکتورهای مورد نظر منفی بوده و شدت همبستگی متوسط است.