امروزه محصولات کشاورزی نقش مهمی در زندگی بشر ایفا می کنند. یکی از روش های برای بالا بردن کیفیت محصولات کشاورزی پایش فنولوژی محصولات کشاورزی با استفاده از فناوری های نو مانند سنجش از دور و اطلاعاتی مانند داده های رادار روزنه مجازی است. در این تحقیق به بازیابی مراحل فنولوژی محصولات کشاورزی با استفاده از امضاهای پلاریزاسیون رایج و درجه پلاریزاسیون می پردازد. درجه پلاریزاسیون یکی از پارامترهای اصلی پراکنش موج در استخراج پارامترهای دوران ثابت محسوب می شود. این تحقیق نشان می دهد که اطلاعات بدست آمده از امضاهای رایج می تواند به عنوان اطلاعات تکمیلی برای بازیابی مراحل فنولوژی با استفاده از امضای درجه پلاریزاسیون به کار گرفته شود. در این روش از امضاهای پلاریمتریک و شباهت بین آن ها استفاده می شود. ابتدا امضای به صورت تصادفی به عنوان امضای مرجع برای هر یک از مراحل فنولوژی محصول انتخاب می شود. سپس با استفاده از روش های بررسی شباهت، شباهت بین امضای مرجع و سایر امضای پلاریمتریک به دست آمده برای منطقه مورد مطالعه به دست می آید. در نهایت با آنالیز نتایج به دست آمده فنولوژی محصول به دست می آید. داده های مورد بررسی در این تحقیق برای یک دوره زمانی در زاویه ی فرودهای و گذرهای مختلف از تصاویر پلاریمتریک رادست2 منطقه Barrax برای محصولات پیاز، جو و جو دوسر است. استفاده از تصاویر در زاویه ی فرودها و گذرهای مختلف باعث ایجاد یه پایگاه داده مناسب برای بررسی فنولوژی محصول می شود. نتایج مناسب بودن امضای درجه پلاریزاسیون برای بازیابی فنولوژی محصول، دقت میانگین 63 درصد، و مستقل بودن این امضا از زاویه ی فرود و وابستگی به ویژگی فیزیکی محصول مورد بررسی را نشان می دهد. هم چنین نتایج نشان می دهد که معیارهای شباهت براساس ویژگی های هندسی امضاهای پلاریزاسیون می تواند اطلاعات با ارزشی از محصولات مانند محصول جو، در اختیار قرار دهد.

مطالعه فنولوژیک برای تنظیم برنامه های بهره برداری از گیاهان، میزان مواد موثر، جمع آوری بذرها، مبارزه با آفات گیاهی، جلوگیری از برداشتهای بی موقع، از بین بردن گیاهان هرز و مهاجم، پرورش زنبور عسل و شناخت ارزش غذایی گونه های گیاهی در مراحل مختلف حیاتی حایز اهمیت فراوانی است. در این بررسی سه محل در عرضها و نقاط مختلف ارتفاعی با تنوع گیاهی متفاوت در محدوده جغرافیایی استان هرمزگان بین 800 تا 1400 متر ارتفاع از سطح دریا برگزیده شدند. در هر رویشگاه فعالیتهای رویشی و زایشی گونه دارویی مورخوش (Zhumeria majdae) هر هفته یکبار در مدت 2 سال ثبت گردید. نتایج این بررسی نشان می دهد که به طور کلی اختلاف زمانی از آغاز رشد تا پایان رشد زایشی حدود 20 روز، تفاوت طول دوره رکود حداکثر کمتر از یک ماه، اختلاف دوره آغاز رشد زایشی تا گلدهی کامل حداکثر دو هفته و اختلاف طول دوره ظهور بذر تا ریزش کامل آن در مناطق مختلف ارتفاعی 15 روز است و به طور کلی طول این دوره حداقل 40 روز و حداکثر دو ماه است. آغاز رشد رویشی بین هفته سوم بهمن تا هفته اول اسفند ماه متغیر است و زمان اوج برگدهی از هفته سوم اسفند تا هفته اول فروردین ماه در نوسان است. شروع دوره رکود از هفته اول تا هفته آخر خرداد ماه متغیر می باشد. به طور کلی با توجه به مناطق مورد مطالعه می توان نتیجه گرفت که با افزایش ارتفاع از سطح دریا آغاز رشد رویشی و ظهور برگهای اولیه به تاخیر می افتد و ارتفاع از سطح دریا در طول دوره رشد رویشی و زمان وقوع پدیده های حیاتی نقش دارد و با افزایش آن دوره رویش طولانی تر می گردد.

فنولوژی چهارگونه Astragalus Squarrousus Bunge، Smirnovia iranica sabetii، Zygophyllum eichwaldii C.A.Mey و Stipagrostis Plumosa (LO) Monor et T. Anders در مراحل مختلف رشد رویشی، گلدهی و رسیدن و افتادن بذر مورد بررسی قرار گرفت. در هر مرحله اثر درجه حرارت ماکزیمم و مینیمم هوا و در سطح خاک اندازه گیری شد. این مطالعه در شنزارها و تپه های ماسه ای بندریگ کاشان در مرکز ایران انجام شد. گونه های مورد بررسی نقش مهمی در کنترل فرسایشی بادی و تامین خوراک دام در مناطق خشک بعهده دارند. این نتایج نشان داد که درجه حرارت هوا در طی مراحل رشد S.plumosa بین 2.2 تا 41.5 درجه سانتی گراد و A.squarrousus بین 1.8- تا 42 درجه سانتیگراد ، S.iranica بین 1.8- تا 48 درجه سانتیگراد و Z.eichwaldii بین 2.2- تا 41.5 درجه سانتیگراد در نوسان است در حالیکه درجه حرارت سطح خاک برای این گونه ها به ترتیب بین -3 تا 41.5 درجه سانتی گراد، 4 تا 48 درجه سانتیگراد، 1 تا 80 درجه سانتی گراد و -4 تا 48 درجه سانتی گراد می باشد.

بررسی مراحل فنولوژی علف های هرز به ویژه چند ساله ها ، اهمیت و کاربرد فراوانی د ر مد یریت آن ها د ارد . از میان علف های هرز چند ساله و مهاجم که مد تهاست د ر ایران به ویژه د ر باغ ها مشکل ساز شد ه است، می توان به کاتوس اشاره کرد که فنولوژی آن تاکنون کمتر مورد توجه و بررسی پژوهشگران کشور قرار گرفته است. بر این اساس د ر آزمایشی طی سال های 1382 و 1383 د ر خزانه بخش تحقیقات علفهای هرز موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، مراحل فنولوژی کاتوس مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان د اد که کاتوس های ظاهر شد ه از ریشه تا د رجه- روز 1008.3، به رشد خود اد امه د اد ند . طی این د وره، 5 مرحله فنولوژی به ثبت رسید که عبارت بود ند از: ظهور (سبزشد ن) اند ام هوایی از ریشه (د رجه- روز 19.1)، تولید اند ام هوایی ثانوی (د رجه- روز 25.8)، ظهور گل آذین (د رجه- روز 248.15)، بازشد ن گل (د رجه- روز 379.35)، و میوه د هی (د رجه- روز 606.25). د ر این بررسی روشن شد که جوانه زنی اغلب ریشه های کاتوس (80 د رصد ) با گرم شد ن هوا د ر اواسط ارد یبهشت ماه آغاز می شود . به طور کلی، می توان گفت کاتوس علف هرزی با د وره رشد و نمو طولانی است. به نظر می رسد با بهره گیری از تقویم زمانی حاصل از بررسی حاضر می توان راهکار هایی د قیق تر برای مد یریت این علف هرز مهاجم و مشکل ساز ارایه کرد .

استفاده از مطالعات فنولوژی، یعنی شناخت و بررسی تاریخ ظهور پدیده های زیستی مختلف در گیاهان، یکی از ابزارهای مناسب برای تشخیص زمان بهره برداری از مراتع است. عواملی از قبیل دما، رطوبت، بارندگی، و نور شرایط مناسب و لازم برای رشد و نمو گیاهان را فراهم آورده و رخدادهای زیستی را رقم می زنند. برای تعیین فنولوژی و ثبت واکنش زیستی گونهFestuca ovina به تغییر عوامل محیطی، این تحقیق در مراتع بادامستان استان زنجان واقع در 45 کیلومتری شمال شرقی شهر زنجان بمدت 44 سال اجراء شد. نتیجه بررسی ها نشان داد که نحوه واکنش این گونه به زمان و مقدار بارش، خصوصاً در طول فصل رویش یعنی از شروع بهار تا تیر ماه، بسیار ویژه می باشد؛ چرا که در سال آّبی 87-1386 که مقدار بارندگی در فصل رویش بسیار کمتر از حد میانگین بود (2/57 میلی متر در سه ماهه فصل بهار) رشد زایشی و تشکیل گل ها به هیچ وجه دیده نشد به طوری که در این سال حتی یک مورد نیز گلدهی در منطقه مشاهده نگردید. هر چند که مقدار کل بارش در سال آبی 87-1386 کمتر از میانگین سالانه منطقه نبود (3/683 میلی متر). کاهش شدید بارندگی در طول فصل بهار باعث گردید که این گونه نتواند فنولوژی خود را کامل نموده و تولید بذر نماید. در مقایسه با سال آبی87-1386، سال آبی 89-1388 بارندگی بسیار کمتری داشته است (7/410 میلی متر) ولی بدلیل بارش مناسب در بهار 1389(184 میلی متر) این گونه ضمن گلدهی تمامی مراحل فنولوژی خود را کامل کرد از این رو به نظر می رسد که برای این گونه، بارش های بهاری برای تکمیل چرخه زیستی گیاه بسیار حیاتی می باشد.

عامل درجه - روز رشد تجمعی در کشاورزی به منظور پیش بینی نمو محصولات، طبقه بندی گونه ها و هیبریدها از نظر تاریخ رسیدن محصول و ارزیابی اقلیم منطقه به منظور تعیین مناسب بودن برای کشت محصولات مختلف استفاده می شود. اما رابطه بین درجه روز شد تجمعی و نمو رویشی گونه های مرتعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این فرضیه که نمو رویشی گونه ها در ارتباط با درجه - روز رشد تجمعی است و ارتباط مذکور در تمام محیط ها مقداری ثابت است، در این تحقیق مورد آزمایش قرار گرفته است. این پژوهش در دو ایستگاه شهید حمزوی و سد زاینده رود بر روی گونه Onobrychis melanotricha انجام شده است. یکی از مهمترین گام ها در طراحی سیستم درجه - روز رشد، تعیین درجه حرارت پایه است. بدین منظور بذر گیاهان در محیطی کنترل شده در درجه حرارتی ثابت (10، 15، 20 و 25 درجه سانتی گراد) و فتوپریودی ثابت کشت شد و سرعت نمو به صورت تابعی از درجه حرارت تعیین گردید. بهترین خط حاکم بین درجه حرارت و سرعت نمو برازش شده و نقطه ای از خط مذکور که با محور درجه حرارت برخورد نمود را به عنوان درجه حرارت پایه در نظر می گیرند که برای گونه های مختلف متفاوت است. رگرسیون خطی، رابطه بسیار معنی داری را بین سرعت نمو و دما برای گونه مورد مطالعه نشان می دهد (P<0.01). درجه - روز رشد نیز از تفاضل میانگین درجه حرارت روزانه از دمای پایه محاسبه گردید. با جمع درجه - روزهای حادث شده در طی یک دوره مشخص، مقدار درجه - روز رشد لازم برای رسیدن یک گیاه به هر مرحله ای از نمو رویشی مشخص گردید. نتایج نشان می دهد که مراحل رویشی گیاهان با استفاده از درجه - روز رشد قابل پیش بینی است. تعیین رابطه بین مراحل رویشی گیاهان و درجه - روز رشد در بکارگیری اصول مدیریت چرا بسیار سودمند خواهد بود.

جنس کنار (Ziziphus) از خانواده Rhamnaceae و دارای گونه ها و واریته های متعدد و از مهمترین گیاهان مقاوم به خشکی است که سطحی معادل 450000 هکتار را در استان فارس می پوشاند. به منظور انجام مطالعات فنولوژیک، رویشگاه های این جنس در سه منطقه خنج، فراشبند و ممسنی از سال 1379 تا 1386 سالانه هر دو یا سه هفته یکبار بازدید شده و یادداشت برداریهای لازم از قبیل: زمان باز شدن جوانه برگ، شروع و پایان گلدهی و میوه دهی، رسیدن و ریزش میوه ها و نیز زمان توقف رشد و خزان در مورد دو گونه شامل کنار معمولی (Ziziphus spina-christi) و رملیک (Z. nummularia) انجام گردید. بین مناطق سه گانه اختلاف بسیار معنی داری (0.01) از لحاظ آغاز مراحل فنولوژیک مشاهده شد. همچنین بین دو گونه در مناطق سه گانه اختلاف معنی داری (0.05) از لحاظ زمان آغاز ظهور جوانه گل، رسیدن میوه و شروع رکود یا خزان مشاهده گردید، اما اثر متقابل گونه و منطقه معنی دار نبود. نتایج تحقیق نشان می دهد که الگوهای رویشی این گونه ها با نوسانهای خشکی و گرما در فصول مختلف تغییر نموده و در نتیجه دارای دو فصل متمایز رویشی و زایشی و میوه دهی در طول یکسال هستند. با اینحال گونه کنار در مناطق مورد بررسی همیشه سبز بوده ولی گونه رملیک در فصل زمستان خزان می کند. نتایج این تحقیق به بهره برداران کمک می کند تا فعالیت های خود را در زمینه چرای دام، بهره برداری از برگ و میوه، و یا زنبورداری و غیره را در انطباق با رویدادهای فنولوژیکی تنظیم نمایند تا بهره برداری پایدار از پوشش گیاهی تضمین گردد.

بیماری برق زدگی نخود ناشی از Didymella rabiei، مهم ترین بیماری نخود معمولی در استان کرمانشاه است. عامل بیماری روی بقایای گیاهی و بذرهای نخود بقا می یابد. مرحله جنسی قارچ روی بقایای آلوده نخود که در سطح خاک مزرعه باقی می مانند، تشکیل شده و در بقا و پراکنش بیماری به نقاط دور نقش اساسی دارد. طی سال های زراعی 83-1382 و 84-1383 بقایای آلوده نخود از اوایل مهرماه روی سطح خاک چند مزرعه در شهرستان های مختلف استان کرمانشاه قرار داده شد. در سال زراعی 83-1382 مرحله جنسی قارچ روی اغلب نمونه های قرار گرفته در سطح مزارع تشکیل نگردید و یا در صورت تشکیل به مرحله بلوغ نرسید. در سال زراعی 84-1383 سود و تسیوم های بالغ قارچ به فراوانی روی همه نمونه ها تشکیل شد. سودوتسیوم ها حدود یک ماه تا 45 روز پس از قرار دادن بقایای آلوده نخود در سطح مزرعه (اوایل تا اواسط آبان ماه) روی ساقه و غلاف های آلوده شروع به تشکیل نمودند. متعاقبا سودوپارافیزهای قارچ در بین بافت استرومایی سودوتسیوم رشد و توسعه یافت. سودوتسیوم ها و آسک های بالغ در نیمه اول اسفند ماه در نمونه ها دیده شد. رها سازی آسکوسپورها از اواخر اسفند شروع و تا اواخر اردیبهشت ادامه داشت. همه سودوتسیوم های مورد بررسی در اواسط خرداد، کاملا خالی بودند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.