متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

فلوتاسیون مرسوم ترین روش گوگردزدایی کنسانتره آهن در کارخانه های فرآوری سنگ آهن است. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی امکان افزایش کارآیی متالورژیکی مدار فلوتاسیون کارخانه فرآوری سنگ آهن سنگان است. بررسی داده های عملیاتی کارخانه نشان داد که عیار گوگرد کنسانتره کارخانه سنگ آهن سنگان در برخی شرایط بیش از حد مجاز (25/0%>) برای مصرف واحدهای گندله سازی است. برای این منظور آزمایش های فلوتاسیون آزمایشگاهی و صنعتی در شرایط عملیاتی مختلف انجام شدند. در آزمایش های فلوتاسیون آزمایشگاهی اثر پارامترهایی از قبیل غلظت کلکتور (g/t 105-65)، غلظت کفساز (g/t 75-45)، درصد جامد پالپ (33-27%) و pH (10-6) بررسی شد. نتایج آزمایش های فلوتاسیون ناپیوسته نشان داد که غلظت کلکتور، pH پالپ، غلظت کف ساز و درصد جامد پالپ به ترتیب بیشترین تاثیر بر بازیابی گوگرد را دارند. کارآیی متالورژیکی فرآیند شناورسازی ناپیوسته با افزایش غلظت کلکتور، افزایش غلظت کفساز و کاهش pH محیط افزایش یافت. در آزمایش های صنعتی تاثیر نحوه توزیع کلکتور در مدار، غلظت کلکتور (g/t 105-65)، غلظت کف ساز (g/t 85-37) و درصد جامد پالپ (33-25%) بر کارآیی متالورژیکی فرآیند بررسی شد. نتایج آزمایش های صنعتی نشان داد که بهترین کارآیی متالورژیکی فرآیند در شرایط اضافه کردن50% کلکتور در ورودی رافر، 30% در ورودی مدار کلینر و 20% در ورودی مدار اسکاونجر حاصل شد. افزایش غلظت کلکتور و کف ساز، باعث افزایش بازیابی گوگرد و همچنین کاهش عیار گوگرد در کنسانتره آهن شد. با افزایش درصد جامد پالپ، بازیابی گوگرد و البته عیار گوگرد در کنسانتره آهن افزایش یافت.

کانسار اسکارن آهن دردوی در بخش مرکزی منطقه معدنی سنگان در شمال شرق ایران واقع شده است. در این پژوهش، دمای تشکیل پهنه های اسکارنی آن با استفاده از برخی زمین-دماسنج ها برآورد شده است. مهمترین کانی های دگرگونی در پهنه های اسکارنی پیشرونده و پسرونده شامل گارنت، کلینوپیروکسن، ترمولیت-اکتینولیت، آمفیبول، کلریت، اپیدوت، فلدسپار، فلوگوپیت و دولومیت هستند. زمین دماسنج دوفلدسپار نشان داد که پهنه درون-اسکارن در گرانیت سرنوسر در دماهای بین 635 تا 725 درجه سانتیگراد تشکیل شده که با دماهای بدست آمده از میانبارهای سیال همخوانی ندارد. بر اساس زمین دماسنج گارنت-کلینوپیروکسن، دماهای 300 تا 505 درجه سانتیگراد برای دگرگونی اسکارن پیشرونده بدست آمد. زمین دماسنج کلریت و آمفیبول کلسیمی در پهنه پسرونده به ترتیب دماهای تشکیل بین 200 تا 290 و 200 تا 300 درجه سانتیگراد را نشان داد. نتایج زمین دماسنج پهنه های اسکارنی پیشرونده و پسرونده با نتایج سیال های درگیر همخوانی دارند. دماهای بدست آمده از میانبارهای سیال و زمین دماسنج پهنه های اسکارن پیشرونده و پسرونده نشان داد که دماهای تشکیل اسکارن دگرگونی مجاورتی کمتر از 600 درجه سانتیگراد است که با رخساره دگرگونی هورنبلند-هورنفلس همخوانی دارد.

آمفیبول های ناحیه سنگان خواف در دو گروه سنگی گرانیتوئیدها و اسکارن ها به وجود آمده اند. بر اساس رده بندی جدید و با توجه به فرمول عمومی آمفیبول ها AB2C5T8O22(OH)2، آمفیبول در سنگهای گرانیتوئیدی با مشخصات Si=6.87-7.75، CaB>1.5، (Na+K)A>0.5، Ti<0.5، هورنبلند از نوع فروادنیت (ferroedenite) می باشد. آمفیبول های موجود در اسکارن ها، بیشتر در آمفیبول اسکارن ها و گارنت پیروکسن اسکارن ها در مرحله پسروندگی تکامل اسکارن ها بوجود آمده اند. آمفیبول های با دمای بالا، غنی از Al و با دماهای پایین، فقیر از Al هستند. آمفیبول های موجود در اسکارن ها به دو دسته تقسیم می شوند: (الف) هاستینگزیت (hastingsite) با مشخصات Si=5.99-6.08، CaB>1.5، (Na+K)A>0.5، Ca<0.5، Al<Fe+3 و (ب) فرواکتینولیت (ferroactinolite) با مشخصات Si=7.61-7.90، CaB>1.5، (Na+K)A<0.5، CaA<0.5. آمفیبول نوع الف غنی از Al و نوع (ب) فقیر از آن است.

با تکیه بر پرتوزایی و با کمک روش پرتوسنجی، نمونه برداری از معدن باغک در معادن سنگان به انجام رسید. در اکثر موقعیت های پی جویی اورانیم انجام شده در ایران، به ویژه در پهنه ی ایران مرکزی، همراهی و غنی شدگی عناصر خاکی نادر از عوارض معمول شناخته شده است. مشاهده ی ارتباط بین عناصر خاکی نادر و پرتوزا سبب شده است که بررسی ارتباط آن ها در انواع دیگری از کانی سازی نیز مدنظر قرار گیرد و در صورت وجود چنین ارتباطی، در اکتشاف این عناصر از خاصیت پرتوزایی بهره گرفته شود. در واقع هدف مطالعه، بررسی وجود یا عدم وجود چنین ارتباطی در یک معدن اسکارنی به عنوان یک مطالعه ی موردی متفاوت با کانی سازی های ایران مرکزی و در صورت وجود آن، ارایه ی یک روش اکتشافی و الگوی نمونه برداری بهینه برای کشف این عناصر است. یافته ها نشان می دهد که علاوه بر وجود چنین ارتباطی در برخی کانی سازی های مربوط به ایران مرکزی، ارتباط و همبستگی بسیار قابل قبولی بین این عناصر در یک معدن دیگر با کانی سازی نوع آهن-اسکارن در سنگان نیز وجود دارد. در نهایت می توان اذعان داشت که با توجه به مشاهده ی چنین ارتباطی بین این دو دسته از عناصر در چندین کانی سازی متفاوت و وجود شباهت هایی از نظر ژئوشیمی، ضرورت مطالعه ی بیش تر و دقیق تر در آن به منظور معرفی روش های پرتوسنجی به عنوان روش هایی مؤثر در اکتشاف عناصر خاکی نادر، کاملاً احساس می شود. فکر و روش معرفی شده در این پژوهش برای کشف عناصر خاکی نادر، می تواند به کمک بررسی های تکمیلی در این مورد، دیدگاه مناسبی را در پیش روی تصمیم گیران این صنعت قرار دهد.

اصولا ساماندهی فضایی رابطه تنگاتنگی با الگوهای رشد و توسعه اقتصادی از یکسو و الگوهای کالبدی- فضایی از سوی دیگر دارد که پرداختن به چنین الگویی در حقیقت انتظام ‎بخشی به توسعه متعادل در نواحی روستایی می‎باشد. معمولا ساماندهی فضایی ـ کالبدی با دو هدف اصلی بهینه کردن مکانها و همچنین ساماندهی کارکردها و فعالیتها صورت می‎پذیرد. در این تحقیق به منظور تعدیل کارکردها و ساماندهی فضایی ناحیه روستایی سنگان خاش بر اساس یک مدل تحلیلی پس از بررسی کارکردهای محیطی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، جمعیتی و بالاخره فضایی ـ کالبدی این ناحیه، در بخش محیطی سه ناحیه مستعد، کم استعداد و نامستعد تشخیص داده شد که شناسایی و معرفی شده اند. در بخش اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی این نتیجه حاصل شده است که از همگرایی مطلوب قومی و انسجام اجتماعی، فرهنگی مناسبی برخوردار می باشد. از نظر شرایط اقتصادی و تولیدی سمت و سوی توسعه ناحیه با محور بودن دامداری و فعالیتهای باغداری و زراعی نیز در مراتب بعدی شناسایی شد. بالاخره از نظر فضایی ـ کالبدی ناحیه ای نسبتا مستقل و با ارتباطات نسبتا محدود با سایر نواحی منطقه شناخته شد. پس از تجزیه و تحلیل و تلفیق یافته ها بر اساس مدل فوق، مجموع روستاهای دارای سکنه در این ناحیه به سه گروه روستاهای پایدار، ایستا و ناپایدار، از نظر سایر کارکردهای مذکور تفکیک شدند. با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش به منظور ساماندهی فضایی ناحیه، در مجموع یک ناحیه روستایی، دو حوزه روستایی و پنج مجموعه روستایی (که هر یک از سه تا پانزده روستای کوچک تر را تحت پوشش خواهند داشت) پیشنهاد و طراحی شد. در عین حال اولویت کارکردهای اقتصادی و خدمات و تاسیسات زیربنایی و همچنین اولویت اجرای طرحها و برنامه‎های مورد نیاز به منظور سامان ‎پذیری ناحیه ارایه شد.

1کانسار آهن کرات در کنار مجموعه معادن سنگان در شمال شرق ایران قرار دارد. واحدهای سنگی رخنمون یافته در این منطقه شامل هورنفلس، سنگ آهک دگرگونه تا مرمریت، ماسه سنگ، لای سنگ و شیل با میان لایه های مارن، شیل و مارن، کنگلومرای قرمزرنگ ضخیم­لایه ، گرانیت و نهشته های آبرفتی عهد حاضر هستند. نفوذ توده گرانیتی در واحدهای رسوبی منجر به تشکیل کانسارهای آهن در لبه توده شده است. کانه های فلزی شامل مگنتیت، هماتیت، گوتیت، لیمونیت و به مقدار کم کانی های سولفیدی چون پیریت و کالکوپیریت هستند. بررسی­های زمین­شیمیایی نشان می دهد که همبستگی زمین شیمیایی قوی بین عناصر نیکل، منیزیم و وانادیم با کانی سازی آهن وجود دارد که بیانگر خاستگاه ماگمایی کانسار آهن کرات است. به منظور تعیین ویژگی های سیال کانه ساز کانسار آهن اسکارن کرات، سیال های درگیر در رگه های کوارتز بررسی شدند. بر پایه ریزدماسنجی انجام شده نیز مشخص شد که سیال­های درگیر بیشتر از نوع دوفازی غنی از مایع (L+V) با شوری کم تا متوسط (48/4 تا 42/16 درصد وزنی نمک) و گستره دمای همگن شدگی 200 تا 390 درجه سانتیگراد هستند. براساس داده های صحرایی، کانی شناسی، زمین­شیمی و سیال­های درگیر در کانسار کرات، خاستگاه سیال­های ماگمایی-جوی و دگرگونی بوده و عامل اصلی نهشت کانه ها در این کانسار، آمیختگی هم دما و رقیق­شدگی سیال­های ماگمایی-دگرگونی در اثر آمیختگی با آب های سطحی است. به احتمال بسیار فاز اصلی کانی سازی در مرحله اسکارن پسرونده رخ داده است.

به رغم روند سریع شهرگرایی در ایران طی دهه های گذشته کشور ما هنور جامعه ای شهری - روستایی شناخته می شود و بسیاری از شهرهای کوچک کشور به رغم تغییرات ظاهری، از جهت مناسبات اجتماعی - اقتصادی و ویژگی های فرهنگی به روستا شبیه تر می باشند. روستاها سکونتگاه هایی پویا در ابعاد اجتماعی - اقتصادی و کالبدی - فضایی هستند که نگرش ها، علایق و پاسخگویی به نیازها یا رویا رویی با عوامل محدود کننده در آن ها در ساخت کالبد و شکل دادن به فضا مشاهده می شود. پویایی مستلزم تغییرات دایمی اما بطئی و کند در کالبد روستا بوده است. با توجه به عوامل موثر در شکل گیری و فرایند زندگی روستایی، این دگرگونی ها می تواند رمز توسعه آن ها برای آینده باشد. معماری روستایی ایران به لحاظ ماهیت کارکردی و پاسخگویی به نیازهای انسانی، فعالیت های مردمی، عناصر تولیدی و محیط زیست، مجموعه ای همگن از ارتباطات و کارکردها و نقش چند عملکردی فضاهای آن می باشد. روستای سنگان از این قاعده مستثنی نیست و کلیت آن متشکل از مجموعه اجزایی است که با رابطه ای منطقی بین مجموعه فعالیت ها، رفتارها و کالبد روستا به گونه ای انسجام یافته ادراک می شوند. کالبد سنگان طی فرایندی ارگانیک بر اساس تعامل بین عوامل طبیعی و انسانی شکل گرفته و تکامل یافته است. بافت و مسکن روستای سنگان متاثر از این فرایند و توسط معماران بومی شکل گرفته است. سنگان از توابع بخش کن در حاشیه تهران است که با توجه به موقعیت آن در کنار پایتخت و دخالت هایی که طی سالهای اخیر در معماری و بافت آن انجام شده تبیین و تدوین الگوها و ضوابط طراحی و ساخت و ساز در زمینه بهسازی بافت و مسکن مبتنی بر کالبد بومی می تواند در تثبیت هویت کالبدی آن مفید واقع شود.

بخش های مختلف فعالیت های معدنی گستره وسیعی از محیط را دستخوش تغییرات می کنند، بنابراین بازسازی سایت فعالیت های معدنی در زمان بهره برداری از معدن یا در خاتمه عملیات معدن کاری اجتناب ناپذیر است. کاهش مخاطرات به جای مانده از عملیات معدن کاری، احیای زمین های تحت تاثیر و منابع آبی مصرف شده، کاهش آثار، اطمینان از حفظ منابع محیط زیستی، ایجاد ثبات و پایداری در محیط اجتماعی- اقتصادی منطقه پس از پایان فعالیت های معدنی، ایجاد کاربری های جدید و ترغیب در استفاده مناسب از منابع انرژی و ضمانت بهره برداری پایدار از معادن از جمله اهداف بازسازی است. با در نظر گرفتن این اهداف و مطالعه اکوسیستم قرارگیری معادن می توان معیارهای متعددی برای بازسازی معرفی کرد، اما از میان این معیارها، گروهی باید انتخاب شوند تا هنگام بازسازی معادن از اهمیت و وزن بیشتر و اولویت بالاتری برخوردار باشند. با این فرض 40 معیار بازسازی در سه معدن بزرگ سنگ آهن کشور (گل گهر، سنگان و چادرملو) و در سه محیط طبیعی، اجتماعی و اقتصادی تعیین و بررسی شدند. تنوع، تعدد و ویژگی معیارها سبب شد تا از روش تصمیم گیری چندمعیاره دلفی- فازی به منظور اولویت دهی معیارهای مورد بحث استفاده شود. در نهایت با توجه به امتیازهای اختصاص داده شده به هر معیار و مقایسه فازی آن ها، 16 زیرمعیار که دارای بالاترین اولویت در بازسازی معادن بودند، انتخاب شدند. از میان معیارهای اولویت دهی شده، شیب و وسعت محدوده تخریب شده دارای بالاترین و روش کاشت و ارزش دارویی گیاهان دارای پایین ترین اولویت بودند. این مقاله در نظر دارد کاربرد تصمیم گیری چندمعیاره به روش دلفی- فازی را در اولویت دهی معیارهای بازسازی نشان دهد. به این ترتیب با در نظر گرفتن محدودیت های زمانی و بودجه، برنامه ریزی مناسب و تخصیص بهینه منابع مالی برای اجرای برنامه بازسازی این سه معدن تحقق خواهد یافت.

منطقة معدنی سنگان در خاوری ترین بخش کمان ماگمایی البرز جای دارد و ماگماتیسم ولکانوپلوتونیک ائوسن باعث کانی سازی گستردة اسکارن آهن را در منطقه به دنبال داشته است. گرانتیویید بارور سرنوسر در شمال منطقه و گرانتیویید نابارور سرخر و برمانی در جنوب خاور منطقه یادشده رخنمون دارند که از گرانیتوییدهای کالک آلکالن اسیدی به شمار می روند. نمودار های Nb در برابر Ta، Y در برابر Yb/Sm و Y در برابر Ce/Ce* نشان دادند زیرکن های بررسی‏ شده در محدودة سنگ های آذرین گرانیتوییدی هستند. محتوای بالای Hf نشان می دهد تبلور توده های سرخر و برمانی از ماگمای فلسیکی با جدایش بلوری بالاتر رخ داده است. جدایش بلوری بیشتر در گرانیتویید سرخر و برمانی با مقادیر آنومالی منفی Eu بیشتری (02/0 تا 27/0) نسبت به گرانیتویید سرنوسر (12/0 تا 56/0) نیز نشان دهندة ارتباط با تبلور پلاژیوکلاز در گرانیتوییدها است. در نمودارهای تمایز U/Yb در برابر Hf و U در برابر Yb، همة زیرکن های بررسی‏ شده در محدودة ترکیبیِ زیرکن های با خاستگاه پوستة قاره ای جای گرفته اند. بر پایة نمودارهای تمایز دوتاییِ Th/U در برابر Nb/Hf و Th/Nb در برابر Hf/Th، بیشتر زیرکن های بررسی‏ شده محدوده ترکیب زیرکن های کوهزایی را نشان می دهند که این ویژگی گویای تحول کمان ماگمایی یا کوهزایی مولد ماگماتیسم کالک آلکالن در منطقة معدنی سنگان است.