بیماری اسکلروتینیا از بیماری های قارچی مهم آفتابگردان در ایران می باشد که باعث کاهش رشد و عملکرد محصول می شود. در پژوهش حاضر واکنش 100 لاین آفتابگردان روغنی به 6 جدایه قارچ اسکلروتینیا مورد بررسی قرار گرفت و سپس به منظور شناسایی مکان های ژنی دخیل در مقاومت به بیماری از 128 جایگاه ژنومی تکثیر شده توسط آغازگرهای رتروترنسپوزونی IRAP استفاده شد.نتایج نشان داد که تنوع بالایی در ژر م پلاسم مورد مطالعه برای مقاومت به بیماری پوسیدگی اسکلروتینیایی ساقه وجود دارد. بررسی ساختار جمعیت، لاین های مورد مطالعه را به 3 زیرجمعیت احتمالی (3 =K) تقسیم نمود. در تجزیه ارتباط با دو مدل GLM و MLM به ترتیب 14 و 11 مکان ژنومی پیوسته با مقاومت به بیماری (P£0.01) شناسایی شد. نشانگرهای LTR 1063-65، LTR 1064-65 و LTR 1062 با ژن های کنترل کننده مقاومت به چندین جدایه قارچ عامل بیماری پیوسته بودند. نشانگرهای مشترک به دلیل تسهیل گزینش همزمان برای ایجاد مقاومت به چندین جدایه قارچی، می توانند در برنامه های به نژادی آفتابگردان نظیر انتخاب به کمک نشانگر (MAS) بخوبی استفاده شوند.

اهداف: اسکلروتینیا از بیماری های قارچی مهم آفتابگردان در ایران است که عملکرد این محصول را تحت تاثیر قرار می دهد. هدف پژوهش حاضر بررسی محتوای پرولین، پروتئین کل و الگوی الکتروفورزی پروتئین در آفتابگردان در واکنش به بیماری قارچی اسکلروتینیا اسکلروتیوروم بود. مواد و روش ها: در پژوهش تجربی حاضر محتوای پرولین، پروتئین کل و الگوی الکتروفورزی پروتئینی لاین های حساس و مقاوم آفتابگردان (C100 و C39) در زمان های مختلف پس از آلودگی با جدایه های قارچی اسکلروتینیا اسکلروتیوروم (SSKH41 و SSU107) تحت شرایط کنترل شده و به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار و 18 نمونه در داخل هر تکرار، بررسی و با گروه شاهد مقایسه شدند. تفکیک و جداسازی پروتئین های کل استخراج شده با سیستم الکتروفورزی سدیم دودسیل سولفات-ژل پلی آکریل آمید )SDS-PAGE (صورت گرفت. داده ها با نرم افزار SPSS 22 از طریق آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره و آزمون توکی تحلیل شدند. یافته ها: لاین مقاوم C39 در تمامی زمان های پس از آلودگی، میزان پرولین بیشتری در مقایسه با شاهد و سایر گروه ها داشت. میزان پروتئین کل گیاهان شاهد در مقایسه با گیاهان آلوده شده با هر دو جدایه قارچی بیشتر بود. آلودگی قارچی باعث تجمع پروتئین هایی با وزن مولکولی پایین در هر دو لاین شد، به طوری که تعدادی از پروتئین ها در لاین مقاوم تولید و تعدادی از آنها در لاین حساس حذف شدند. نتیجه گیری: لاین مقاوم C39 آفتابگردان آلوده شده با جدایه قارچی SSU107 اسکلروتینیا اسکلروتیوروم، بیشترین میزان پرولین را دارد. آلودگی قارچی به خصوص در لاین های مقاوم باعث کاهش میزان پروتئین کل و تجمع پروتئین هایی با وزن مولکولی پایین در لاین مقاوم و حساس می شود.

پوسیدگی اسکلروتینیایی ساقه، مهم ترین بیماری کلزا (Brassica napus)، در دنیاست که به وسیله قارچ Sclerotinia sclerotiorum ایجاد می شود. از نخستین سال های رواج این گیاه روغنی در استان گلستان، بیماری ادشده نیز در مناطق گوناگون مشاهده گردیده و به تدریج در همه مناطق کشت کلزا در استان گسترش افته است. جهت بررسی وضعیت آلودگی مزارع استان، طی دو سال زراعی 85-1384 و 86-85، وضعیت آلودگی 80 مزرعه در چهار شهرستان گرگان، علی آباد، کلاله و گنبد مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل آماری داده های بیماری بر اساس درصد بوته های آلوده (I) و شدت متوسط بیماری (S) در هر مزرعه انجام گردید. نتایج نشان داد که اختلاف آلودگی مزارع در چهار منطقه ادشده، از لحاظ (P=0.05) I و (P=0.02) S معنی دار می باشد. کم ترین و بیش ترین میانگین درصد بوته های آلوده به ترتیب در مناطق کلاله (10.7 درصد) و علی آباد (22.11 درصد) مشاهده شد، اما حداقل و حداکثر متوسط شدت بیماری به ترتیب در دو منطقه گنبد (5.6 درصد) و علی آباد (17.2 درصد) ثبت گردید. کم ترین و بیش ترین درصد بوته های بیمار به ترتیب مربوط به منطقه گرگان در سال اول (1 درصد) و علی آباد در سال اول (81.5 درصد) بوده است، که ارقام اد شده به ترتیب معادل 0.6 و 66.75 درصد شدت بیماری بوده اند.

در مرداد سال 1387،  (Lib.) de Bary Sclerotinia sclerotiorumعامل پژمردگی و پوسیدگی طوقه آفتابگردان (L. Helianthus annuus) در مناطقی از استان گلستان (گنبد) مشاهده شد. روی ریشه ها و بعضا طوقه و پایین ساقه، سختینه ها (اسکلروت ها)ی سیاهرنگ قارچ مذکور مشاهده و جمع آوری شد.

در این تحقیق تاثیر تعدادی از جدایه های باکتریایی آنتاگونیست علیه Sclerotinia sclerotiorum عامل کپک سفید کلزا جداسازی شده از منطقه رستم آباد استان گیلان مورد بررسی قرار گرفت و در مجموع 98 جدایه باکتریایی از منطقه ریزوسفر کلزای آلوده با قارچ فوق الذکر جداسازی شد. 12 جدایه از این باکتریها با استفاده از روش کشت متقابل (Dual culture) در مقابل قارچ مذکور از خود خاصیت آنتاگونیستی بروز دادند. از این تعداد 8 جدایه متعلق به باکتریهای گرم منفی و 4 جدایه متعلق به باکتریهای گرم مثبت بودند. نتایج حاصل از آزمونهای افتراقی جهت تشخیص جنس جدایه های آنتاگونیست نشان داد که جدایه های P45, P43, P26, P9, P14, P34, P13 و P6 گونه Pseudomonas fluorescens پکتینولیتیک (Pectolytic) و جدایه های B20, B24 و B2 گونه Bacillus cereus و جدایه B10 بعنوان Bacillus subtilis تشخیص داده شدند.در آزمایش تاثیر ترکیبات فرار جدایه های آنتاگونیست سودوموناس و باسیلوس در بازداری از رشد ریسه ای قارچ S.sclerotiorum مشخص گردید که کلیه جدایه ها قادر به جلوگیری از رشد قارچ مذکور بودند. ترشحات مایع برون یاخته ای و آنتی بیوتیک این جدایه ها نیز از رشد قارچ مذکور ممانعت بعمل آورد. از سوی دیگر تمامی جدایه های P.fluorescens روی محیط کشت King’s B محتوی 5، 50 و 100 میکرومول کلرید آهن تولید سیدروفور نموده و از رشد Geotrichum candidum ممانعت بعمل آوردند.

پوسیدگی اسکلروتینیایی ساقه ناشی از Sclerotinia sclerotiorum، یکی از خسارت زاترین بیماری های کلزا در بسیاری از نقاط دنیا، از جمله ایران است. رابطه بین وقوع (I) و شدت (S) بیماری، یکی از مفاهیم مهم اپیدمیولوژی بیماری های گیاهی است زیرا اندازه گیری وقوع، سریع تر و آسان تر از شدت انجام می شود، اما اغلب شدت، شاخص مهم تر و مفیدتری از مقدار بیماری برای اهداف خاص به شمار می رود. در این تحقیق، رابطه وقوع - شدت در بیماری پوسیدگی اسکلروتینیایی ساقه در استان گلستان مورد مطالعه قرار گرفت. تجزیه و تحلیل های آماری در سه سطح مزرعه، ترکیب منطقه - سال و همه داده های جمع آوری شده جهت ارایه مدل نهایی انجام گردید. در سطح اول، مدل آلومتری (تبدیل لگاریـتم طبیعی I و S) بهترین برازش را داشت اما در سطح دوم، شیب مدل های خطی و لگاریتم طبیعی در منطقه گنبد، تفاوت معنی داری با سه منطقه دیگر (گرگان، علی آباد و کلاله) داشت. مدل های نهایی بر اساس ضریب تبیین (R2)، انحراف معیار برآوردها (SEEy) و نمودار باقی مانده های مربوط به آنالیز رگرسیون داده های خام و مجددا تبدیل شده ساخته شدند. بر اساس این آماره ها، مدل های نهایی از خانواده آلومتری بودند که در منطقه گنبد به صورت S=(0.526) I(1.2) و در سه منطقه دیگر به صورتS=(0.82) I(1.073)  بود.