زمینه و هدف: عروض-یکی از قدیمی ترین و متداول ترین شیوه نامه های سنجش و طبقه بندی وزن شعر - از قرن دوم(ه.ق) تا به امروز، و میزان و معیار وزن سنجی شعر فارسی و عربی بوده است. شیوه نامه ای که بسیاری خاستگاه آن را زبان عربی و مبدع آن را دانشمندی عرب به نام خلیل ابن احمد فراهیدی میدانند. این پژوهش با بررسی سیر تاریخی شعر فارسی در پی یافتن خاستگاه زبانی و جغرافیایی عروض است. روش مطالعه: پژوهش پیش رو مطالعه ای نظری است که به شیوه پژوهش کتابخانه ای انجام شده و برای شناسایی خاستگاه عروض، مسیر تاریخی و ادبی شعر فارسی از پیش از میلاد مسیح(ع) که شعر هجایی فارسی در گونه وزنیِ کمّی سروده میشده، دنبال شده و مسیر تکامل و تطور شیوه هجایی تا پیدایش شیوه عروضی طی شده است تا مشخص شود عروض چه خاستگاه جغرافیایی و زبانی دارد؟ در خصوص پیشینه پژوهش نیز تاکنون کار متمرکزی در این خصوص صورت نگرفته و پراکنده بدان اشاره شده است. یافته ها: سابقه چند هزارساله شعر فارسی گویای این حقیقت است که ایرانیان از قرنها پیش از اسلام، به شیوه هجایی با وزن کمّی، شعر میسرودند، وزنهای مخصوص خود را داشتند و شیوه عروض، صورت تکامل یافته شعر هجایی فارسی است. نتیجه گیری: پس عروض نه یکباره که طی قرنها شکل گرفته و خلیل ابن احمد فقط آن را نظام مند کرده است. آگاهی از این حقیقت که عربها سابقه ای در هنر موسیقی نداشته و بعد از اسلام آن را از ایرانیان وام و فرا گرفته اند و همچنین تاثیرپذیری بالای عروض از موسیقی ایجاب میکند خلیل ابن احمد یا ایرانی باشد یا آن را از ایرانیان فراگرفته باشد. یاقوت الحموی در قرن ششم در کتاب معجم الادبا وقتی به روشنی به ایرانی و فارسی زبان بودن خلیل ابن احمد اشاره میکند، این ابهام را از میان برمیدارد. چون در قرن دوم(ه.ق)، زبانِ علم و حکومت در منطقه خاورمیانه، زبان عربی بوده است، خلیل ابن احمد این شیوه را به زبان عربی وضع و پیشنهاد کرده است. از این روی خاستگاه عروض را میتوان ایران و زبان فارسی دانست به مثابه فردی ایرانی که لباس عربی بر تن کرده است.

عروض علمی است که شعر صحیح از ناصحیح به وسیله آن شناخته می شود. موضوع علم عروض تفاعیل عروضی می باشد که معیاری است برای شناخت بحور شعری و تشخیص اوزان شعر و عوارضی که برای آنها وارد می شود.واضع علم عروض خلیل بن احمد فراهیدی است که پانزده بحر تاکنون کشف کرد. پس از او اخفش اوسط یک بحر بر آنها افزود. این شانزده بحر تاکنون برای سنجش اشعار عرب به قوت خود باقی است.تغییراتی که بر تفعیله های عروضی وارد می شود بر دو نوع است:1- زحاف 2- علتزحاف بردو نوع است: زحاف مفرد و زحاف مرکب.علت نیز بر دو نوع است: علت زیادت و علت نقص.

پیشان دانی کاریگە ریی رووداوە سیاسییە کان لە سە ر گۆ ڕ انی کێ ش، روانگە یە کی نوێ یە کە لە م وتارە دا باسی لێ دە کرێ . لە م توێ ژینە وە یە دا لە بیرورای حە سە نپوور و وە لی لە سە ر مێ ژووی نە تە وە خوازیی کوردی و پە یوە ندیی دە قی ئە دە بی بە رووداوە سیاسییە کانە وە و هە روە ها جۆ رە کانی کێ ش لە زمانە کانی دنیادا کە ڵ ک وە رگیراوە . جۆ رە کانی کێ ش لە زمانی کوردیدا عە رووزی و بڕ گە یین کە لە عە رووزییە وە بو بڕ گە یی گۆ ڕ اوە . سە رنجی ئە م لێ کۆ ڵ ینە وە یە لە سە ر زاری کرمانجیی ناوە ڕ است لە کوردستانی رۆ ژهە ڵ ات و باشوور لە سە ردە می نالی تا کۆ تایی دە یە ی ١ ٩ ٨ ٠ دایە . لە م وتارە دا گۆ ڕ انکاریی کێ شی شیعری کلاسیکی کوردی، لە زاڵ بوونی کێ شی عە رووزی بە سە ر زاراوە ی کرمانجیی ناوە راست تا زاڵ بوونی کێ شی بڕ گە یی-وە کوو هێ مایە ک لە گۆ ڕ انکاریی پێ ناسە ی کورد و بە هێ زتر بوونی نە تە وە خوازیی کوردی-تاووتوێ کراوە . یە کێ ک لە هۆ کارە کانی گۆ ڕ انی کێ شی شیعر، بە بڕ وای توێ ژە ر، بزووتنە وە ی نە تە وە خوازانە یە . بە م بۆ نە شە وە بە رهە می هە ندێ ک لە شاعیرە بە ناوبە نگە کانی کورد-لە کوردستانی رۆ ژهە ڵ ات و باشووردا-بە شێ وە ی مێ ژوویی-بە ڵ گە یی تاووتوێ کراوە و سێ قۆ ناغی عە رووزی، بڕ گە یی-عە رووزی و بڕ گە یی دیاری کراوە . وە ک دە ردە کە ێ ، گۆ ڕ انی کێ شی شیعری کرمانجیی ناوە ڕ است لە عە رووزییە وە بۆ بڕ گە یی هاوکاتە لە گە ڵ سە رهە ڵ دان و پە رە سە ندنی بزووتنە وە ی نە تە وە خوازانە کورد لە شە ڕ ی دووە می جیهانیدا.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

مقدمه: یکی از مولفه های مهم در برقراری ارتباط، نوای گفتار می باشد که ویژگی های زبرزنجیری گفتار را توصیف می کند. از آن جا که آزمون ها، ابزارهایی برای کمی کردن توانایی های گفتار و زبان به شمار می روند، می توان گفت که جهت ارزیابی، غربالگری، توصیف، تشخیص و درمان جنبه های مختلف، نیاز به استفاده از آزمون است. پژوهش حاضر با هدف مروری بر آزمون های موجود در حیطه نوای گفتار، خرده آزمون ها، روش اجرا، نمره دهی و در نهایت، کاربرد آن ها در عرصه های بالینی و تحقیقاتی در کودکان و بزرگسالان انجام شد. مواد و روش ها: به منظور مروری بر آزمون های متداول نوای گفتار، پایگاه های اطلاعاتی Web of Science، PubMed، Scopus، MEDLINE، Scientific Information Database (SID)، Google Scholar، Ovid و Magiran طی سال های 1982 تا 2019 مورد جستجو قرار گرفت. کلمات کلیدی «نوا، ابزار، ارزیابی، تست، وسیله، تشخیص و اندازه گیری» استفاده گردید. مقالات به دست آمده با استفاده از معیارهای ورود شامل دسترسی به متن کامل مقاله و انگلیسی یا فارسی بودن زبان مقاله مورد بررسی قرار گرفت. از 15 مقاله یافت شده، 8 آزمون جهت بررسی بیشتر وارد تحقیق گردید. یافته ها: آزمون مربوط به نوای گفتار یافت شد که 5 آزمون درکی، 2 آزمون بیانی و 1 آزمون درکی-بیانی بودند. قدیمی ترین آزمون در سال 1981 و جدیدترین آزمون در سال 2012 طراحی شده بود. نتیجه گیری: برخی از آزمون ها به دلیل تخصصی بودن خرده آزمون های مورد ارزیابی، در سال های اخیر بیشتر مورد استفاده قرار گرفته اند. مرور آزمون های نوای گفتار نشان می دهد که آزمون Profiling Elements of prosody in Speech-Communication (PEPS-C) به دلیل ارزیابی حیطه های درکی-بیانی، هنجاریابی برای کودکان سالم و مبتلا به اختلال، ترجمه به چندین زبان دنیا و ویژگی های روان سنجی بالا، با مقبولیت بیشتری روبه رو بوده است.

چکیده عربی:إن الدراسات والأبحاث الکثیرة التی تناولت علاقة الموشحات بالشعر العربی تراوحت بین موقفین متباینین: أولهما دراسات لم تجد فی الموشحات الأندلسیة خروجاً علی نظام الشعر العربی، وثانیهما دراسات وجدت فی الموشحات خروجاً وانزیاحاً علی عمود الشعر الخلیلی فی الوزن والقافیة واللغة، ولکن الموشحات من وجهة نظر أخری سواء أکانت علی أوزان الخلیل أم علی إیقاعات الخرجة العامیّة، فقد جمعت بین علاقتین: علاقة بلغة الشعر وأوزانه، وهی عربیة صحیحة لا خلاف علیها وعلاقة مغایرة لها تماماً، وهی تعبّر من خلال لغتها وأوزانها عن ثقافة العامة وأغانیها الشعبیة ذات العلاقة ببیئة الموشح الذی خرج، من قریب أو بعید، علی إیقاعات عمود الشعر الخلیلی. غیر أن هذا الخروج لا یمثّل انقطاعاً تاماً عن الشعر، ولا یکرّس الشذوذ فیه، ولا یشکل قاعدة مستقلة لها لغتها وأوزانها الخاصة بها، بل هی تجربة متولدة من صلب الشعر، جاءت لتُغنی مسیرة تطوره بالعدول والخروج علی العرف وعلی أسلوب الإیقاع، فکانت تجربة نقد ومخالفة ، ولیس تجربة ناسفة، حیث قامت علی منطق التطور والتکمیل لا منطق التبدیل. ومن هنا انصب اهتمام البحث علی الإیقاع والتلحین، وذلک من خلال العلاقة القائمة بین التلحین الموسیقی والموشح، وما یترتب علی ذلک من تأثیر الخرجة العامیّة والخرجة الرومنثیة اللتین بُنی الموشح علی إیقاعهما الموسیقی الذی لا یخضع لأوزان الشعر الخلیلی، وهذا أمر یرجّح فرضیة أن الموشح نُظم لیُغنّی لا لیُقرأ کما یُقرأ الشعر. چکیده فارسی:پژوهش های زیادی در مورد رابطه بین موشحات و شعر عربی انجام شده است که دیدگاه آنها کاملا متفاوت است، برخی از این پژوهش ها موشحات اندلسی را خروج از نظام شعر عربی نمی دانند، اما دستهای دیگر از پژوهش ها، موشحات را خروج از عمود شعر خلیلی در وزن، قافیه و زبان می دانند. موشحات از جنبه دیگر چه بر اوزان خلیل باشد یا بر اساس آهنگ خرجه عامی، از دو نظر با زبان عربی ارتباط دارد: یکی ارتباط با زبان شعر و اوزان آن، که عربی صحیح است و اختلاف نظری در مورد آن وجود ندارد و دیگری رابطه ای کاملا متفاوت با آن، به گونه ای که با زبان و اوزان خود بیان کننده فرهنگ عمومی و ترانه های محلی است که با محیط موشح ارتباط دارد و خروج از عمود شعر خلیلی به شمار می رود. اما این خروج به منزله قطع ارتباط کامل از شعر نیست و استثناءات در آن زیاد نیست و یک قاعده مستقل که دارای زبان و اوزان خاصی باشد را تشکیل نمی دهد بلکه تجربه ای است که از عمق شعر بیرون آمده است تا با خروج از عرف و اسلوب ریتم و تغییر یافتن روند پیشرفتش را توسعه دهد. یک تجربه نقدی و مخالفت بود نه اینکه تجربه ای ویران کننده باشد، چرا که بر منطق تحول و تکمیل استوار بود نه بر منطق تبدیل، از این رو این پژوهش بر روی ریتم و آهنگ شایان توجه است که رابطه بین آهنگ موسیقایی و موشح را مورد بررسی قرار دهد. همچنین تاثیر خرجه عامی و خرجه رمانتیکی که موشح بر اساس آن خلق شده و آن یک موسیقی است که از قواعد اوزان خلیلی پیروی نمی کند را مورد بررسی قرار دهد و این امر تاکیدی بر این فرضیه است که می گوید «موشح برای آواز خواندن سروده شده است نه اینکه که مانند شعر خوانده شود».

ذوبحرین، که آن را ملون یا متلون نیز می نامند، یکی از صنایع بدیعی است و به شعری اطلاق می شود که بتوان آن را بر دو وزن مختلف خواند بی آنکه کلمات شعر تغییر کند یا جابه جا شود، مانند بیت زیر:خواجه در ابریشم و ما در گلیم      عاقبت ای دل همه یک سر گلیم(اهلی شیرازی)که هم بر وزن «فاعلاتن فاعلاتن فاعلان» خوانده می شود (مانند این بیت: ما ز یاران چشم یاری داشتیم / خود غلط بود آنچه می پنداشتیم. – حافظ) و هم بر وزن «مفتعلن مفتعلن فاعلان» (مانند این بیت: آتش سوزان نکند با سپند / آنچه کند دود دل دردمند. – سعدی).بیت فوق از اهلی شیرازی متنخب از منظومه ای است با عنوان سحر حلال در دوهزار بیت که همه آنها را بدون کوچک ترین تغییر یا جابه جایی کلمات می توان بر همین دو وزن خواند.

توانایی های گفتاری مردان با زنان متفاوت است. هدف از این مطالعه، بررسی تفاوت دو جنس در درک نوای غیر عاطفی (زبانی) گفتار است. این مطالعه به صورت مقطعی- مقایسه ای بر روی 50 نفر در دو گروه مرد و زن صورت گرفت. پاسخ هر یک از گروه های مورد بررسی به مجموعه آزمون های تهیه شده ثبت شد. محرک های مورد استفاده در این پژوهش، جملات غیرعاطفی (سوالی، امری و خبری) بودند که به صورت معنی دار، بی معنی و فیلتر شده در 144 جمله توسط دو گوینده مرد و زن ضبط شده و برای آزمودنی ها پخش گردید. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون آماری تی مستقل صورت گرفت. نتایج آزمون تی مستقل نشان داد که تفاوت معنی داری در دو گروه زن و مرد در درک نوای زبانی جملات معنی دار وجود دارد (P<0.05) مقایسه میانگین ها نشان می دهد که کارایی زنان در درک نوای زبانی گفتار بالاتر است. تفاوت بین دو گروه زن و مرد در درک نوای زبانی جملات بی معنی، معنی دار بود. (P< 0.05)  مقایسه میانگین ها نشان می دهد که کارایی زنان در درک نوای زبانی بالاتر است. تفاوت بین دو گروه زن و مرد در درک نوای زبانی جملات صافی شده معنی دار نبود (P= 0.103). یافته ها، تمایز میان پردازش نوایی غیرعاطفی (زبانی یا دستوری) گفتار در جملات بی معنی را بین دو جنس نشان می دهد. این تفاوت نشان می دهد که در غیاب اطلاعات معنایی که قضاوت مبتنی بر اطلاعات نوایی است کارایی زنان بالاتر است. تفاوت منطقه بروکای راست و چپ در مردان بیشتر از زنان است و از آن جایی که منطقه بروکا علاوه بر تولید گفتار بر اساس مطالعات جدید دخیل در درک دستور پیچیده است می توان چنین استنتاج نمود که زنان به طور وسیع تری از بروکای دو طرف استفاده می نمایند که توانایی درک نوای زبانی بالاتری دارند.