افغانستان، مرکز کانونی آسیا، دارای موقعیت ژئوپولتیکی و ژئواستراتژیک بسیار بااهمیتی است. بنابراین، این کشور به رزمگاه قدرتمندان دنیا بدل شده است. در این مقاله، نگارنده موقعیتهای ژئوپولتیکی این کشور را بررسی می کند و نیز به اشغال افعانستان از سوی نیروهای نظامی بیگانه، در خصوص اینکه چگونه این کشور در سال 1979 به اشغال روسیه درآمد، می پردازد.علاوه بر این، نگارنده به توضیح این نکته می پردازد که چگونه هدف افغانها، یعنی مقابله با دشمنان خارجی و داشتن کشوری مستقل، به موقعیتی خلاف انتظار، یعنی برادرکشی بدل شد. همچنین، نگارنده به دلایلی که موجب دخالت شماری از کشورهای بیگانه در امور داخلی و خارجی افعانستان شده است، اشاره می کند.

چین طی 10 سال گذشته به شدت رشد کرده و پیش بینی می شود طی دهه های آتی، این رشد تداوم پیدا کند. امریکا نگران است که رشد فزاینده اقتصاد چین در خدمت نیروی نظامی آن کشور قرار گیرد و چین را به هژمون در آسیا با ظرفیت هژمونی در جهان تبدیل کند که در هر دو حالت، تهدید کننده منافع امریکا و متحدان آن در آسیا - پاسفیک خواهد بود. امریکا برای رفع و یا کاهش این نگرانی در قبال چین، رویکرد همکاری - تقابل را در پیش گرفته است. بر اساس استراتژی جدید نظامی امریکا، این کشور در نظر دارد حضور نظامی خود در آسیا - پاسفیک را تقویت کند. امریکا در جست و جوی برقراری موازنه جدیدی از قدرت در آسیا است و تلاش می کند از طریق مهار سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی چین این موازنه را برقرار سازد.

با وجود آن که آمریکا در سال های بعد از جنگ جهانی دوم همواره در منطقه آسیا-پاسیفیک حضور پررنگ داشته و به عنوان قدرت برتر، حافظ امنیت در این منطقه بوده است، در اواخر سال 2011 با اتخاذ استراتژی چرخش به آسیا رسما اعلام کرد که قصد دارد منطقه آسیا-پاسیفیک را به اولویت سیاست خارجی خود تبدیل کند و توجه بیشتری به آن معطوف کند. اولویت بخشی به منطقه آسیا-پاسیفیک در سیاست خارجی در دولت بعدی یعنی دولت ترامپ هم ادامه یافت. عده ای هدف استراتژی چرخش را مهار خیزش چین تعبیر کرده و هشدار می دهند که تقویت این رویکرد می تواند خطر رویارویی دو قدرت بزرگ چین و آمریکا را تشدید کند. عده ای دیگر با بررسی عملکرد ایالات متحده این استراتژی را تنها موضعی اعلامی می نامند که هیچ گاه در عمل محقق نشده است. سوالی که نوشتار حاضر در صدد پاسخ دهی به آن است این است که چه دلایل بنیادینی منطقه آسیا-پاسیفیک را به اولویت امنیتی آمریکا تبدیل کرده است؟ پاسخ به این سوال در گرو بررسی روند تحولات قدرت نسبی آمریکا در سیستم بین الملل است. به همین منظور با استفاده از بنیان های نظریه چرخه قدرت، قدرت نسبی ایالات متحده به همراه سایر قدرت های بزرگ نظام بین الملل بررسی شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که هم زمانی افول فزاینده قدرت نسبی آمریکا و رشد فزاینده قدرت نسبی چین و نزدیک شدن نسبتا هم زمان این دو کشور به نقاط عطف روی چرخه های قدرت خود، علت اصلی اولویت یافتن منطقه آسیا-پاسیفیک در سیاست خارجی آمریکا است و مطرح شدن استراتژی چرخش به آسیا نیز تلاشی برای بازگرداندن تعادل به سیستم و از میان بردن شکاف های نقش-قدرت به وجود آمده است.

لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

هدف: نظم در سطوح متفاوت همیشه یکی از کانونی ترین چالش ها و سؤالات رشته روابط بین الملل بوده است. منطقه غرب آسیا نیز به دلایل متعدد از جمله نقش آن در تولید انرژی، ترانزیت کالا و گذرراه ها و بحران های امنیتی، همیشه کانون توجه کارشناسان بوده است. این پژوهش با طرح این سؤال که چگونه می توان به نظمی منطقه ای در غرب آسیا دست یافت، به دنبال الگویی محتمل برای نظم منطقه ای با توجه به تحولات نظام بین الملل است. روش: روش بکارگرفته شده رویکرد تبیینی–تحلیلی و رجوع به منابع کتابخانه ای و شیوه گردآوری داده مبتنی بر آمار و اسناد بین المللی است. یافته ها: تأثیر خروج نیروی فرامنطقه ای و ایجاد خلأ قدرت و رشد خواست توسعه اقتصادی در منطقه را عواملی تعیین کننده در نظم منطقه ای است و دریچه فرصتی را ایجاد می کند می گیرد؛ نتیجه گیری: می توان براساس الگوی نظم کنسرتی و شاخصه های آن به ترتیباتی در غرب آسیا با محوریت ایران، ترکیه و عربستان رسید