اهل زبان در مواجه با مفاهیم جدید قادر به خلق واژه هایی هستند تا آن مفاهیم را بیان کنند و این مهم را با اتکا به توانش زبانی خود انجام می دهند. معمولا واژه هایی که ناخودآگاه ساخته می شوند، دارای ساخت ساده تر می باشند و به همین دلیل ارتباط نزدیکی بین ساخت های ساده و بی نشان و بسامد بالای آن ها به چشم می خورد. این تحقیق با تحلیل آماری واژه های موجود زبان فارسی درصدد معرفی پیوستار نشان داری در ساخت واجی واژه هاست و نشان می دهد واژه هایی که به  صورت آگاهانه ساخته می شوند، اگر در قالب ساخت های بی نشان باشند، از سوی اهل زبان پذیرفته می شوند و نیز این صورت واژه سازی آگاهانه حداقل با توجه با اطلاعات آوایی، عملی بی نتیجه خواهد بود.

در این پژوهش به بررسی همبسته های صوتی ریتم گفتار فارسی پرداختیم. برای این منظور، تعداد 120 جمله با الگوی تناوب تکیه ای (60 جمله) و تلاقی تکیه ای (60 جمله) طراحی کردیم. در داده­های تناوب تکیه ای بین دو هجای تکیه­برِ کلمات حداقل یک و حداکثر سه هجای بدون تکیه قرار داشت. اما در داده­های تلاقی تکیه ای، هجای تکیه ­بر کلمات در تلاقی با یکدیگر بودند. طراحی این جملات توسط نگارندگان انجام شد و از پیکرۀ خاصی برای این منظور استفاده نگردید. جملات را 10 شرکت­ کننده به صورت طبیعی و با سرعت معمولی خواندند و گفتار آنها ضبط گردید. مقادیر پارامترهای صوتی وابسته به فرکانس پایه و متوسط مقادیر شدت انرژی و دیرش در طول هجاهای هدف کلمات اندازه گیری و استخراج شد. تحلیل داده­ها در چارچوب واج شناسی آزمایشگاهی در حوزۀ ریتم گفتار انجام شد. نتایج نشان داد مقادیر تمامی پارامترهای صوتی شامل فرکانس پایه، شدت انرژی و دیرش در داده های تناوب تکیه ای در هجاهای تکیه بر در توالی هجاهای قوی- ضعیف در S-U و ضعیف- قوی در U-S به صورت معناداری از هجاهای بدون تکیه بیشتر است. ولی در داده های تلاقی تکیه ای اختلاف مقادیر فرکانس پایه در توالی هجاهای تکیه برِ مجاور با یکدیگر معنادار نیست به علاوه، در توالی دو هجای تکیه بر در الگوی تلاقی تکیه ای، شدت انرژی هجای دوم به طور معناداری بیشتر از هجای اول است، ولی برعکس، دیرش هجای اول به طرز معناداری از هجای دوم بیشتر است. بر پایۀ این نتایج این گونه بحث کردیم که در جملات با الگوی تناوب تکیه ­ای (الگوی تکیه ­ای ضعیف- قوی یا قوی- ضعیف) ریتم وجود دارد زیرا توزیع پارامترها به شکل نامتوازن منجر به ایجاد قله ­ها و دره­ های برجستگی می ­شود، اما در جملات با الگوی تلاقی تکیه ای (قوی- قوی) ریتم وجود ندارد زیرا عملکرد فرکانس پایه خنثی می ­شود و دو پارامتر دیرش و شدت انرژی نیز در جهت عکس یکدیگر عمل می­ کنند.

مسئله چندآوایی در روایت، به ویژه در متون داستانی که توسط نظریه پردازانی چون میخاییل باختین M.Bakhtine و اسوالد دوکرو، O.Ducrot مطرح شده، به خواننده این امکان را می دهد تا با نگرشی نو متن داستانی را نظاره کند، هر گفته را در ارتباط با گفته های دیگر قرار داده آن را همچون حلقه ای از زنجیره گفتار، در روایت کلی داستان به حساب آورد. هر نوشته ای می تواند شامل گفتگویی تخیلی، واقعی، تفسیری از جانب نویسنده یا راوی – که الزاماً همان نویسنده نیست ولی پیام دهنده در متن است – ابراز عقیدهایی از طرف شخصیت داستان و غیره باشد. در بسیاری از روایت های داستانی به خصوص در قرن بیستم، این آواها به هم می آمیزند و خواننده باید به عنوان دریافت کنندۀ پیام، خود برداشت لازم را از متن بکند.

زبان عطار سرشار است از ویژگی های تمایزبخش صرفی، نحوی و آوایی. این ویژگی ها با انتشار ویراست شفیعی کدکنی از منطق الطیر و دیگر مثنوی های عطار بیشتر پیش چشم آمد؛ اما در این میان توجه بایسته ای به مختارنامه نشد. مختارنامه مجموعه رباعی های عطار است که در پنجاه فصل فراهم آمده است. با توجه به کهنگی اثر، بررسی زبان آن اهمیت خاصی دارد و بر پایه آن می توان به برخی از مسایل زبانی شعر عطار پاسخ هایی مبتنی بر داده های آوایی داد و نیز پاره ای از اشکالات متن را برطرف کرد. داده های برآمده از مقاله حاضر را می توان با داده های حاصل از بررسی دیگر سروده های عطار مقایسه کرد و تصور موجود را از ویژگی های سبکی و زبانی این شاعر دقیق تر ساخت. از دست آوردهای این پژوهش تشخیص لغت نگاهی با یای معروف و نیز تمایز آوایی تو به معنای تا و لایه از تو به معنای ضمیر دوم شخص مفرد است که با دقت در قافیه بندی های مختارنامه میسر شده است. با توجه به وزن رباعی های عطار نیز مشخص شد که بر خلاف برخی از واژه ها که به صورت مخفف نیز به کار می رفته اند، برخی از واژه ها تنها به صورت کامل کاربرد داشته اند، مانند صورت امری گشای که در متن به صورت گشا آمده است و باید اصلاح شود.

پژوهش حاضر بر آن است که خصیصه های زیبایی شناختی را در مثنوی های سنایی از حیث فنون آوایی بررسی کند؛ بدین منظور، از نظریات نوین زبان شناسی و ادبی مناسب با اثر بهره جسته است. نظریه هنجارگریزی یکی از این نظریات ادبی است که نخستین بار «لیچ» آن را ارائه کرد. هنجارگریزی از مهم ترین عوامل پیدایش سبک ادبی است. در این تحقیق، برای رسیدن به پاسخ این پرسش که سنایی چگونه هنجارگریزی آوایی را ابزاری برای آفرینش ادبی قرار داده است، مثنوی های او، شامل حدیقه الحقیقه، سیرالعباد، عقل نامه، عشق نامه، سنایی آباد، تحریمه القلم، طریق التحقیق و کارنامه بلخ بر پایه این نظریه بررسی شده است. در این بررسی، این مثنوی ها از لحاظ انواع زیرمجموعه های هنجارگریزی آوایی، مانند ابدال، اشباع، تخفیف و... سنجیده شد. بر پایه نتایج تحقیق، می توان گفت که سنایی از این توانایی زبان برای زیبایی شعر خویش بهره برده است. افزون بر این، سنایی صرفا بنابر ضرورت وزنی دست به هنجارگریزی نزده است، بلکه گاهی هنجارگریزی را برای ایجاد صنایع بدیعی، مانند سجع، جناس و... به کار برده و زیبایی های ادبی آفریده است. بر اساس یافته های این پژوهش، در اشعار سنایی، پربسامدترین هنجارگریزی آوایی، فرآیند تخفیف و کم بسامدترین آن، فرآیند تشدید است. همچنین، به نسبت تعداد ابیات هر مثنوی، مثنوی عقل نامه بیشترین و مثنوی حدیقه کمترین هنجارگریزی آوایی را در خود داشته اند.