یکی از مهم ترین منابع تأمین آب برای مصارف مختلف از جمله آشامیدن، کشاورزی و فعالیت های صنعتی، آب های زیرزمینی می-باشند که نقش مهمی در تأمین نیازهای مردم ایفا می کنند. به دلیل اهمیت بالای این موضوع، هر ساله پژوهش های گسترده ای اعم از کمی و کیفی در خصوص این موضوع انجام می شود. هدف از این پژوهش پیش بینی میزان آبدهی قنات های بلده فردوس می باشد. روش و داده ها: در این پژوهش از روش های پایه در سری های زمانی استفاده شده که شامل مدل های خودبرگشتی (AR)، میانگین متحرک (MA) و ترکیبی از این دو (ARMA) می باشد. داده های مورد مطالعه از اداره جهاد کشاورزی استان خراسان جنوبی، شهرستان بیرجند تهیه و مورد بررسی قرار گرفته است و در نهایت بعد از بررسی مانایی داده ها به ایستاسازی آن ها به روش تفاضل گیری با وقفه 1 پرداخته شد. نتیجه گیری: در ادامه به منظور اطمینان از مناسب بودن بهترین مدل انتخاب شده، از نمودارهایACF و PACF استفاده گردید و در نهایت مدل انتخابی AR(2) به عنوان بهترین مدل برای پیش بینی میزان آبدهی قنات بلده با استفاده از ضریب معیار آکائیک و همچنین با استفاده از نرم افزار Minitab انتخاب شد و به وسیله آن میزان تغییرات آبدهی برای 10 سال بعدی پیش بینی گردید. با توجه به افت چشم گیر این مقدار در سال های آتی، تصمیم گیری برای مدیریت آب این منطقه الزامی است.

پیش­بینی زمان رویش علف­های­هرز از ابزارهای ارزشمند تصمیم­گیری در مدیریت تلفیقی علف­های­هرز می­باشد که می­تواند به منظور بهینه­سازی برنامه­های کنترل علف­های­هرز مورد استفاده قرار گیرد. بدین منظور جهت پیش­بینی زمان ظهور گیاهچه­های قیاق حاصل از بذر و ریزوم آزمایش مزرعه­ای طی دو فصل بهار و تابستان 1401 در مزرعه تحقیقاتی واقع پردیس کشاورزی دانشگاه تهران واقع در کرج اجرا شد. آزمایش به صورت بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. تیمارهای مورد بررسی چهار تاریخ شخم شامل 15 اردیبهشت، 30 اردیبهشت، 15 خرداد و 30 خرداد بودند. چهار مدل سیگموئیدی، لجستیک، گامپرتز و ویبول جهت بررسی الگوی رویش گیاهچه­های حاصل از بذر و ریزوم مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان داد که مدل لجیستیک با دارا بودن پایین­ترین شاخص اکائیک از دقت بیشتری برخوردار بود. اثر شخم در الگوی رویش قیاق­های بذری و ریزمی قابل توجه بود. تاریخ­های شخم اردیبهشت با جمعیت بالای گیاهچه­های بذری و ریزومی ولی به نسبت یکسان در جمعیت همراه بود. تاریخ­های شخم خرداد ماه با کاهش جمعیت گیاهچه­های بذری و افزایش گیاهچه­های ریزومی در جمعیت قیاق همراه بود. در تاریخ­های شخم اردیبهشت ماه، واریانس رویش در بین 6 تکرار آزمایشی کوچکتر بود و در نتیجه برازش مدل­ها با دقت بالاتری صورت پذیرفت. حال آنکه با تأخیر زمان شخم و افزایش دما، واریانس بین تکرارها به شدت افزایش یافت و در نتیجه برازش توابع به الگوی رویش گیاهچه­های قیاق با دقت پایین­تری صورت پذیرفت. با توجه به اینکه در همه زمان­ها، جمعیت ریزومی در مزرعه بالاست پیشنهاد می­شود برنامه­های کنترلی براساس جمعیت ریزومی نوشته و اجرا گردد. این نکته در شخم­های دیرهنگام و تاریخ کشت­های تاخیری از اهمیت بالاتری برخوردار است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

پیش بینی عمق بارندگی در مدیریت منابع آب هر منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است. مدل های سری های زمانی خانواده ARIMA کاربرد گسترده ای در این زمینه دارند. هدف اصلی این مطالعه پیش بینی بارندگی ماهانه با استفاده از بهترین روش ایستاسازی سری زمانی و مناسب ترین مدل خانواده ARIMA است. در این مطالعه، از داده های ایستگاه همدید اردبیل استفاده شد. در گام اول، بخش های روند و تغییرات فصلی داده های بارندگی ماهانه از سال 1990 تا 2016 با استفاده از روش های مختلف حذف شد و در گام دوم، کارایی مدل های مختلف خانواده ARIMA در پیش بینی بارندگی ماهانه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که روش ایستا سازی با استفاده از میانگین متحرک مرکزی مرتبه 12 و میانگین فصلی به ترتیب، برای حذف روند و تغییرات فصلی (به دلیل ایجاد بالاترین مقدار ضریب همبستگی (8/0=r)) بهترین روش ایستاسازی بوده و مدل 12(0، 0، 1)(1، 0، 1)SARIMA با بیشترین ضریب همبستگی (8/0=r) و کمترین معیار آکائیک (74/191=AIC) مناسب ترین مدل پیش بینی بارندگی ماهانه در ایستگاه مورد مطالعه است. در نهایت، بارندگی ماهانه 3 سال آینده (2017 تا 2019) با استفاده از روش ایستاسازی و مدل منتخب پیش بینی گردید. نتایج نشان داد که روند بارندگی ایستگاه همدید اردبیل در سه سال آینده به صورت کاهشی خواهد بود.

محدودیت منابع آبی جهت تامین آب مورد نیاز کشاورزی و غیرکشاورزی موجب بروز مشکلات عمده ای شده است و باران به عنوان یکی از مهمترین منابع آبی موجود محسوب می شود. بنابراین، پیش بینی بارندگی و برآورد میزان آن در هر ماه و یا سال و برای هر منطقه و حوضه آبریز، به عنوان یکی از مهم ترین پارامتر های جوی، از اهمیت ویژه ای در استفاده بهینه از منابع آبی برخوردار است. برای پیش بینی باران می توان از سری های زمانی استفاده نمود. هدف از انجام این تحقیق بررسی مناسب ترین مدل برآورد باران می باشد، به طوری که با به کارگیری باران های ماهانه دوره 30 ساله (80-1350) و پس از تعیین پارامترهای مدل غیر فصلی و فصلی مدل SARIMA و با استفاده از نرم افزار Minitab مقادیر باران ماهانه ده سال آخر دوره آماری دوره (90-1381) در ایستگاه باران سنجی باباامان واقع در استان خراسان شمالی تخمین زده شد. سپس مقادیر باران ماهانه پیش بینی شده بر اساس بهترین توزیع آماری، محاسبه گردید. با مقایسه مقادیر برآوردی باران ماهانه با مقادیر واقعی متناظر مشاهده شد برای الگوهایی که دارای پارامتر بیشتری هستند و مرتبه های اتورگرسیو یا میانگین متحرک آنها بیشتر از یک می باشد، برای سال های بعد مقادیر متفاوتی را نشان می دهد، اما این تفاوت ها نیز محدود به چند سال است که حداکثر از تعداد پارامتر های الگو تجاوز می نماید. ضریب همبستگی بین مقادیر واقعی و پیش بینی شده در ایستگاه مورد مطالعه 0.64 به دست آمد که از رابطه رگرسیونی به دست آمده می توان برای تصحیح مقادیر متوسط بارندگی پیش بینی شده در ایستگاه استفاده نمود.

برای آنالیز رشد گیاه در طول فصل رشد به داده های سطح برگ و تجمع مادة خشک نیاز است. استفاده از مدل های رگرسیون غیرخطی مثل بتا، لجستیک، گمپرتز، ریچاردز، نمایی خطی بریده و نمایی خطی متقارن به دلیل داشتن پارامتر هایی با مفهوم فیزیولوژیک در آنالیز رشد درحال گسترش هستند. هدف از انجام تحقیق حاضر ارزیابی مدل های رگرسیونی غیرخطی مختلف، برای بررسی روند شاخص سطح برگ و تولید ماده خشک و برآورد پارامترهای مربوط به آنالیز رشد است. مطالعه روی گیاه باقلا رقم «برکت» به صورت طرح اسپلیت-پلات در قالب طرح پایة بلوک های کامل تصادفی، با سه تاریخ کاشت و چهار تراکم در چهار تکرار در مزرعة تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان اجرا شد. معیار AICc نشان داد که مدل بتا نسبت به مدل لجستیک برای داده های سطح برگ برازش بهتری داشت. طبق این مدل در تراکم های مختلف LAImax بین 3/2 تا 3/5، tm بین 9/131 تا 2/144 و te بین 7/158 تا 5/163 روز پس از کاشت متغیر بود. معیار AICc برای داده های تولید ماده خشک نشان داد که مدل بتا نسبت به مدل های گمپرتز و لجستیک در ارزیابی روند تولید مادة خشک بهتر بود. طبق این مدل Wmax در تراکم های مختلف بین 1/725 تا 3/1484 گرم در مترمربع، tm بین 3/138 تا 4/146 و te بین 6/162 تا 0/179 روز پس از کاشت متغیر بود. نتایج نشان داد عملکرد دانه از 231 تا 2744 گرم در مترمربع متغیر بود و با افزایش تراکم در هر تاریخ کاشت عملکرد دانه روند افزایشی نشان داد. تغییرات عملکرد تحت تأثیر مستقیم حداکثر شاخص سطح برگ، حداکثر تجمع مادة خشک و سرعت رشد محصول قرار گرفت.

مدل های مبتنی بر مفهوم زمان گرمایی ابزار مفیدی برای توصیف و پیش بینی جوانه زنی و رهایی بذر از خواب در رابطه با زمان و دما هستند. هدف از این مطالعه ارزیابی دقت پیش بینی رهیافت های مختلف زمان گرمایی در توصیف جوانه زنی سه رقم بهاره کلزا (ساری گل، دلگان و RGS003) بود. آزمون جوانه زنی برای هر رقم در 11 دمای ثابت 8، 12، 16، 20، 24، 28، 32، 33، 34، 35 و 36 درجه سانتی گراد و چهار تکرار انجام شد و کل آزمایش سه مرتبه تکرار گردید. معیارهای نکویی برازش (RMSE و AICc) نشان داد که وقتی Tb (دمای پایه) و θ Tm (زمان گرمایی لازم برای تکمیل جوانه زنی در دماهای بیش بهینه) برای کل جمعیت بذری ثابت فرض شد و توزیع نرمال برای توصیف تنوع θ T(g) (زمان گرمایی لازم برای تکمیل جوانه زنی هر کسر بذری معین در دماهای زیر بهینه) در دماهای زیر بهینه و Tm(g) (دمای بیشینه برای هر کسر بذری معین) در دماهای بیش بهینه به کار رفت، مدل برازش بهتر و دقیق تری از دوره های زمانی جوانه زنی هر سه رقم کلزا داشت. Tb برای ارقام ساری گل، دلگان و RGS003 به ترتیب 66/5، 13/7 و 86/5 درجه سانتی گراد برآورد شد. برآورد θ Tm برای ارقام مختلف بین 62/31 تا 55/34 درجه سانتی گراد ساعت متغیر بود. در رقم ساری گل θ T(50) و Tm(50) به ترتیب 27/369 درجه سانتی گراد ساعت و 32/34 درجه سانتی گراد، در رقم دلگان به ترتیب 76/378 درجه سانتی گراد ساعت و 98/33 درجه سانتی گراد و در رقم RGS003 به ترتیب 89/357 درجه سانتی گراد ساعت و 42/34 درجه سانتی گراد پیش بینی شد. دمای بهینه برای درصدهای مختلف جوانه زنی (To(g)) ثابت نبود. To(50) برای ارقام ساری گل، دلگان و RGS003 به ترتیب 85/31، 78/31 و 06/32 درجه سانتی گراد تعیین شد.

پژوهش حاضر، با هدف بررسی تأثیرات تغییر کاربری بر کیفیت منابع آب سطحی در زیرحوضه های حوضه ی آبخیز حبله رود پی ریزی شد. به این منظور، با استفاده از آنالیز تجزیه به مؤلفه های اصلی (PCA) و آنالیز فاکتور (FA)، متغیر TDS به عنوان فاکتور شاخص کیفی آب انتخاب شد. در ادامه، با استفاده از مدل های سری زمانی (ARIMA) پارامتر شاخص کیفی آب (TDS) برای سی سال مدل سازی شد و در بین مدل های ARIMA، مدلی با کمترین میزان معیار سنجش آکائیک به عنوان مدل بهینه برای پارامتر شاخص انتخاب شد. مد ل های مطلوب برای زیرحوضه های بنکوه، دلیچای، گورسفید، کیلان، نمرود، مرزداران و تنگه رامه به ترتیب (2، 1، 0)، (1، 0، 0)، (2، 1، 1)، (0، 1، 4)، (1، 1، 0)، (1، 1، 1) و (1، 1، 1) تعیین شد. نتایج مد ل های سری زمانی نشان داد سه زیرحوضه ی نمرود، کیلان و گورسفید بیشترین میزان افزایش TDS را به خود اختصاص داده اند. سپس، کاربری اراضی در زیرحوضه های یادشده بررسی شد که نشان دهنده ی بیشترین مساحت اراضی کشاورزی، مناطق مسکونی و جاده ها در این زیرحوضه ها بود. از سوی دیگر، مناطق صنعتی نیز متعلق به زیرحوضه های کیلان و نمرود بود. نتایج تحقیق حاضر بیان کننده ی سودمندی مدل های سری زمانی و آنالیزهای چندمتغیره ی آماری در بررسی اثر تغییر کاربری اراضی بر پارامترهای کیفی منابع آب است.

مقدمه و هدف: مدل مخاطره متناسب کاکس، رایج ترین روش برای تجزیه و تحلیل اثر متغیرها بر روی زمان بقا می باشد، اما تحت شرایط معین، مدل های پارامتری می توانند بر مدل کاکس برتری داشته باشند. در مطالعه حاضر با استفاده از مدل کاکس و جایگزین های پارامتری از قبیل مدل های وایبول، نمایی و همچنین برآورد ناپارامتری کاپلان-مه یر، عوامل موثر بر بقا بیماران مبتلا به سکته قلبی حاد، ارزیابی و کارآیی مدلها برای ارائه بهترین مدل مقایسه گردید.مواد و روش کار: تحقیق حاضر یک مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع طولی بوده که به روش آینده نگر بر روی 650 نفر از بیماران دارای سکته قلبی حاد انجام گرفت. بیماران به مدت یک سال از لحظه ابتلا به سکته قلبی به لحاظ مرگ یا عدم مرگ پی گیری و اطلاعات لازم با استفاده از چک لیست جمع آوری شدند. رویکردهای پارامتری، نیمه پارامتری و ناپارامتری جهت تعیین عوامل موثر بر مرگ بیماران مبتلا به عروق کرونر در نظر گرفته شدند و برای مقایسه این روشها از معیار آکائیکه استفاده شد. تحلیل داده ها با نرم افزار STATA نسخه 11 انجام و سطح معنی داری 0.05 در نظر گرفته شده است.یافته ها: میزان مرگ و میر در بین بیماران مورد بررسی در طی یک سال 67 نفر (10.3%) بود. 48% بیماران سیگاری، 33.4% دارای سابقه پرفشاری خون، 17.7% دیابتی، 15.3% دارای لیپید بالا و 30% دارای آریتمی بودند. 10.3% دارای بلوک بودند. از نظر عوامل موثر بر میزان بقا نتایج مدلهای پارامتری و مدل کاکس یکسان بودند. از نظر رویکردهای ناپارامتری سن بالا، عدم مصرف استرپتوکیناز و داشتن بلوک قلبی با خطر بالاتر مرگ همراه بودند.نتیجه گیری: اگرچه نسبت مخاطره در مدل کاکس و مدل های پارامتری تقریبا مشابه بود و نیز نتایج حاصل از رویکرد ناپارامتری کاپلان مه یر تا حد زیادی شبیه به رویکردهای پارامتری و نیمه پارامتری بود، ولی بر اساس معیار آکائیکه، مدل وایبول برازش دقیق تری داشت.